1.25.2015

De sale Ciceronis


     Symbolam utramque pedetemptim perficio, utramque partes primas de Plinio Maiore agentem, alteram autem Hispanice, alteram Latine exaratam. Vtramque lente, inquam, absoluo, quia simul mihi curandum est in lucem edere una cum quinque sodalibus commentationes aliorum collegarum, qui in honorem Ioannis Aegidii orationes et acroases habuerunt abhinc quinque annos, quod spero fore ut intra spatium paucorum mensium in formam quinque uoluminum iuste redigamus.
      In una enim symbolarum harum duarum, quas lente et pedetemptim ad metam impello optatam, locos scriptos rimor, in quibus bibliothecarius ille naturae Ciceronem, possessorem salinarum, excerpsit. Quos inter locos unum inuenio, in quo Plinius salem praebet facetum Tullii, cuius uerba eadem aut similia reperiuntur neque in eius operibus omnibus quae exstant, neque ab aliis scriptoribus memorata, quod uidelicet difficiliorem facit degustationem eius salis.
         Ecce locus Plinianus de sale faceto Ciceronis, qui in libro trigesimo et sexto Naturalis Historiae fieri potest legere his uerbis:
primum, ut arbitror, versicolores istas maculas Chiorum lapicidinae ostenderunt, cum exstruerent muros, faceto in id M. Ciceronis sale—omnibus enim ostentabant ut magnificum—: "multo," inquit, "magis mirarer, si Tiburtino lapide fecissetis". et, Hercules, non fuisset picturis honos ullus, non modo tantus, aliqua marmorum auctoritate.
    An Cicero ipse dixerit eadem uerba illa, quae inter uirgula clausa in opere Pliniano scripta sint, dubitandum est, nam aliis in locis Naturalis Historiae inueni uerba Ciceroniana ab Arpinate ipso aliter dicta, sicut haec quae in libro tertio De oratore legimus:
 Licet hoc videre in reliquis sensibus, unguentis minus diu nos delectari summa et acerrima suavitate conditis quam his moderatis, et magis laudari quod terram quam quod crocum olere videatur
 quae Plinius Maior in libro decimo et septimo sic memorat alio modo eoque directo:
 Cicero, lux doctrinarum altera, "Meliora," inquit, "unguenta sunt quae terram, quam quae crocum sapiunt”.
   Vtcumque res se habet, locum illum Ciceronis salsum facetumque haud omnia palata delicata degustare ualent, utpote qui interprete egeat fussiore quam fuit Plinius ille nimis pressus, qui pro Herculem exclamans putauerit picturas forsan in honore esse non potuisse umquam, ne tanto quidem, si marmora maiore auctoritate fructa fuissent.
     Inter interpretes quidem magno acumine praeditos adest Ioannes Harduinus, qui interpretatus sit marmor Tiburtinum, utpote Romae lapidem uulgarem, in eam insulam aduectum accepisse fortassis ab loci, unde peteretur, intercapedine pretium. Quem uidetur aliquatenus sequi Petrus ille Bayle.
     Alius autem commentarius exstat fussissimus, quem Iulius Sillig haud insulse instruxit, cuius lectionem uobis, mei lectores fideles, commendo totam:
         Ceterum nemo interpretum docuit, quo sententiarum nexu hoc Plinii epiphonema cum Ciceronis sale cohaereat, unde etiam factum est, ut unus alterve eorum illud Ciceronis dictum ut misellum rideret. Cicero cum illa verba diceret, significavit illos parietes e marmoribus versicoloribus exstructos minime sibi admiratione dignos videri, ut quos iam natura, non hominum manus finxerit; multo magis se eos admiraturum esse, si Chii illos parietes simili quidem modo exornassent, sed lapide Tiburtino vilissimo condidissent; tum enim in iis artem hominum admirationi fore. Hoc igitur dictum Plinio occasionem praebet sententiae Ciceronis confirmandae, dum dicit: vere de hoc marmoris maculosi luxu iudicavit Cicero, quo factum est, ut parietes tali marmore obducti pluris aestimentur quam pulcherrimis picturis exornati. Quodsi enim ille luxus iam olim in Graecia invaluisset, Graeci non opus putassent domuum suarum muros picturis exornare; satius habuissent eos illo marmore obducere, unde arte pingendi facile supersedissent. Salse igitur Cicero carpit Chios, eos admonens murum vel vilissimo lapide exstructum, sed picturis exornatum pretiosiorem sibi videri maculoso illo marmore, quo vulgus hominum picturam inutilem et supervacaneam reddi arbitretur. Qualem vero de pictura eiusque pretio iudicem Plin(ius) hanc sententiam ferens se praebuerit, omnem scilicet picturam non nisi parietibus exornandis et decorandis inservire existimans, non est quod moneam. Bene factum, quod neque Apelles neque eius admiratores Plinium ita iudicantem audiverunt.
     Qualem uero de pictura eiusque pretio iudicem Plinius illam sententiam de marmoribus uersicoloribus ferens praebuerit, ego quoque non auderem monere, sed dum haec lego, in mentem ueniunt pictores urbici tales quales muros aedificiorum domorumque hodie exornent, quos censeo pingere non potuisse umquam, si parietes marmoribus luxuriosis et maculosis exornati essent.

Banksy pinxit 

1.04.2015

Decem bona argumenta

        Librum nuper emi in taberna oppidana tamquam munusculum Natalicium mihi ipsi donatum, cui titulus est Quidni lingua Latina? Decem bona argumenta (Barcinone 2014), auctore Friderico Maier, professore emerito in Vniuersitate Studiorum Berolinensi "Humboldt" nuncupata. Versionem uidelicet Hispanicam emi libri illius, cuius editio princeps Theodisce prodita est Warum Latein? Zehn gute Gründe inscripta (Stutgardiae a. 2008; ibidem altera ed. a. 2014).
          Auctor quidem opinionem plane et breuiter exponit suam de argumentis quae linguam Latinam -quam "mortuam" existimat, id est "immutabilem" (p. 12)- faciunt disciplinam praecipuam in hodierno Gymnasio Europaeo. In conspectu autem fere quinquaginta operum, quae in calce libri (pp. 119-129) auctor lectori suggerit ab se ipso rimata, nullum inuenio opus alio sermone scriptum quam Theodisce, excepto commentario diurnario Anglice uno, nihil autem Latine scripto (saltem illud perpulchrum Valahfridi Stroh adest, quod opus fere unum solumque est mihi notum toto in illo indice). Quippe Germani una cum suis Gymnasiis singulares atque admodum dissimiles sunt Hispanorum ceterorumque incolarum Europae necnon Americae et Africae  et Asiae et Oceaniae, sed, utcumque est, en uobis, lectores mei candidi totius orbis terrarum, argumenta ab illo professore Theodisco praebita quasi decalogum ad ingrediendam uiam Latinitatis:     

1. Via optima ut sciamus ad unguem quid sit 'lingua'
2. Palaestra ad exercitandam linguam maternam
3. Circuitus gymnasticus mentis
4. Pons qui ad linguas peregrinas hodiernas ducit
5. Officina ubi artem rhetoricam perscrutemur 'perfidam'.
6. Cella descensoria ad radices Europae
7. Conclaue ubi colores litterarum Europaearum conduntur quasi thesaurus
8. Cubiculum ubi discipuli legere possunt opera Europaea praecipua
9.  Locus ubi homines, qui orbem terrarum mutauerunt, conuenimus
10. Aditus ad fontes poeticos et philosophicos

     Suntne uobis argumenta bona? Vtrum alia sunt maioris ponderis? An haec satis superque uobis uidentur?

***

P. Scr.: Verba Latina fere nulla, excepto uocabulo 'Gymnasio", scripta sunt hoc in opusculo de lingua Latina et paucissima quae exstant, menda prae se ferunt, quae nescio bene utrum auctori imputanda sint an interpretatrici, cui nomen sit Daniela Paglietti, uel domo editoriae. Ecce:
p. 69: ubi dicitur "Cicerón ... le tilda de 'segundo Orcus' (Orcus antiguo)" dicendum est "Cicerón ... le tilda de 'segundo Orcus' (alter Orcus)" 
p. 91: ubi dicitur "inquitas (sic) aduersae partis" dicendum est "iniquitas partis aduersae". 
p. 92: ubi dicitur "quia  hominium est" dicendum est "quia hominum est". 
p.   108: ubi dicitur "Cicerón reproduce como infinitum quiddam" forsan potius dicendum sit " Cicerón reproduce como infinitum quoddam".

1.01.2015

Bonum omen fati

     Prima epistula noui anni MMXV, quam recepi, Latine scripta atque humanitatis plenissima est. Quod fortasse nihil aliud significet nisi amici mihi sint eique cari, sed animo fingere malo hoc quoque esse bonum omen fati:  
     "Dulcissime tua, cara Sandra, mihi afficiunt humanissima verba.  
     Dixisse Vergilium illud ex memoria crediderim: Omnia fert aetas, animum quoque. At sunt in nepotibus (qui ei certe defuerunt) fundamenta firmissima nobis, ut illud, quod aetatis gravitate fertur, aetatis redeuntis gaudio restituatur: animus tener et iucundus. 
      Toto corde exopto, Sandra, ut hic annus res novas et meritas tibi tuisque afferat".

Annum nouum MMXV faustum!

Imago ope lucis a fratre descripta hoc in loco