3.25.2016

De Antoniana Margarita

Gaditana 'Margarita' siue Bellis Perennis L. 

  Gometius Pereira medicus doctor fuit Hispanus, auctor libri cui ab utriusque parentis nomine titulum fecit hunc: Antoniana Margarita, opus nempe physicis, medicis ac theologis non minus utile quam necessarium, primo in lucem editum Methymnae Duelli a. 1554, secundo et ex integro correctum Matriti a. 1749. Sunt qui dicant Renatum Cartesium hunc librum summa diligentia, ne plagium eius deprehenderetur, suppressisse, etiamsi non desit qui rationibus non contemnendis negetur. Vtcumque res sese habet,  Gometius Pereira  fuit ille qui primus ante Cartesium (sed uterque post Plautum) dixerit haec:

  Sed causa cur nunc recordari uobis, lectissimi iuuenes, nomen Antonianae Margaritae uelim, est quia stupesco non solum animaduertens uersionem Hispanicam nullam factam esse nisi usque ad annum 2000, uerum etiam inueniens hodiernam editionem indeque uersionem optimam "ex integro correctam" adhuc abesse. Vt testimonium unum solumque afferam uerborum horum, ecce lectio q.e. "hebetissimae" -in utraque editone inuenta, annis scilicet 1554 et 1749, eaque non emendata in editione hodierna- corrigenda est:


indeque interpretamentum prauum anno bis millesimo factum corrigendum quoque est:
 

     Rectius ergo est legendum hoc:
Horum aquatilium solertia a Plinio, 9 lib. cap. 42 refertur, ubi scriptor hic, qui historiam uniuersae naturae ornatissimam condidit et hebetissimam speculationem naturalis facultatis coluit, admiratus exclamat: "Quo magis miror quosdam existimasse aquatilibus nullum inesse sensum"
atque ideo hoc quoque rectius uertendum est in sermonem Hispanicum eis qui Latine nesciant:
"La astucia de estos animales acuáticos es declarada por Plinio en el libro 9, capítulo 42 [143], donde este escritor -que compuso una historia muy bella de toda la naturaleza, pero cultivó una investigación muy superficial de las propiedades naturales—exclama admirado: "Por eso me sorprende más que algunos hayan considerado que los animales acuáticos no tuvieran entendimiento alguno".

     Hactenus enim de rebus philologicis, de rebus autem philosophicis uel potius de eis quae ad sensus solertiamque animalium siue terrestrium siue aquatilium siue uolatilium attinentia alias fusius disceptandum erit et probandum rationibus non contemnendis utrum Plinius Maior sua in ornatissima Historia mundi speculationem acutissimam coluerit facultatis naturalis an potius hebetissimam, ut doctus Pereira affirmauit miratus.

Suntne sensus solertiaque animalibus bestiis?

3.04.2016

Εἰς ᾿Αλεξάνδραν τὴν ποιήτριαν


      Feminae Latine scribentes paucissimae per saeculorum decursum esse uidentur. Quamobrem, cum certiores sumus de una aut altera, dolendum est quod tantummodo nomen memoratur, fere nihil autem earum operum exstat, quamquam apud testimonia uaria eorum, qui eas laudauerunt, ipsae et multum et optimum exarauisse et concinnauisse referuntur. Vt exemplum nunc adferam unum uobis, candidi lectores, ecce id quod de Alexandra, Bartholomaei Scalae filia, qui fuit reipublicae Florentinae uexillarius, forma corporis culturaque ingenii celeberrima, Iohannis Lascaris Demetriique Chalcondyli Graecarum Musarum magistrorum discipula -cuius epistulam quandam ad Cassandram Fidelem missam in hoc scriptorio olim exscripsi- poeta et miles Michael Marullus futurusque eius maritus composuit, cum ipsa quindecim annos nata erat:
       
        
Michael Marullus ab Alexandro Botticelli depictus
  

          Ad Alexandram Scalam 
Cum uersu referas nouem sorores,
Vix lustris bene adhuc tribus peractis;
Cum dulci sale seriisque blandis
Ipsum iam superes, puella, patrem,         5
Quo nihil grauius facetiusque est;
Cum nec sit tibi forma nec modestae
Frontis gratia nec decor nec ipse
Suggestus nimii decens capilli
Qui possit nisi coelitus uideri:                10
Quid mirum, mea Scala, si decembri
Reddis debita messibus futuris,
Si mittis mediis rosas pruinis,
Natura bene quo uoles sequente?


       Pulcherrima sane sunt uerba, cupido amante digna. Sed quae carmina Latina (nam Graeca nonnulla quibusdan in operibus inueniuntur, quamuis etiam haec paucissima) puella docta composuerit, ut tanti poetae (sicut etiam Politiani illius, qui Alexandrae amore quoque captus fuit, sed propter amorem spretum acerbissimis maledictis Michaelem insectatus est) poemata elegantissima femina illa mereretur, admodum desidero. Quibus dictis perlectisque, more Catulliano conclamare et colligere possum hoc: Mulier quod a Musis Phoeboque dicit afflata, in uento et rapida scriptum esse uidetur aqua.