S A L

De duobus et coetibus et nominibus

2012-01-27T17:42:00.000+01:00

Mensis Ianuarius fugit celer et scriptorium meum manet insulsum atque uerbis uacuum. Age Alexandra, nihilne nouum habes quod dicas? Ita uero est. Timeo equidem ne nihil nouum (dies tero negotiosissimos) neque maximi momenti sit. Bene, Alexandra, cogita. Fortasse autem res una sit noua. Fortasse. Die Mercurii superiore duobus coetibus interfui: alteri una cum omnibus Gregis nostri professoribus Latinae linguae ad disciplinas proximi anni academici inter nos dispertiendas, alteri cum sodalibus condiscipulisque Circuli Gaditani.

Primus coetus, in quo nos conuenimus undecim collegae, productus est usque ad fere duas horas et dimidiam. Omnia uere optima sese habuerunt mihi propterea quod scholas Phoneticae et Morphologiae Latinae iterum ministrabo discipulis Gradus tertii (annis superioribus professor quidam antiquior eas mihi eripuit). Etiam pergam moderari scholas nonnullas ad usum Latinae linguae exercendum cum discipulis primi Gradi.

Alter autem coetus fuit lepidior et amoenior, nam quamquam breuior et minus frequentatus quam primus (tantum quinque homines, tres scilicet professores et duo discipuli) lingua Latina primas partes egit. Sodali Custodio professori linguae Arabicae tempus defuit ad acroasim Latinam parandam de rudimentis arabicis et ea de causa alia legimus. Capitulum primum et secundum rimati sumus de Historia Apollinii regis Tyri, quae lente et accuratius euoluimus. Fabula nobis aliqua in parte mouit quandam... nescio quomodo dicam, fortasse quandam commiserationem ac tristitiam. En uobis pars:

Et cum pater deliberaret, cui potissimum filiam suam in matrimonium daret, cogente iniqua cupididate, flamma concupiscentiae, incidit in amorem filiae suae et coepit eam aliter diligere quam patrem oportebat. Qui cum luctatur cum furore, pugnat cum dolore, uincitur amore; excidit illi pietas, oblitus est se esse patrem et induit coniugem.

Sed cum sui pectoris uulnus ferre non posset, quadam die prima luce uigilans inrumpit cubiculum filiae suae, famulos longe excedere iussit, quasi cum filia secretum conloquium habiturus, et stimulante furore libidinis diu repugnanti filiae suae nodum uirginitatis eripuit, perfectoque scelere euasit cubiculum. Puella uero stans dum miratur scelesti patris impietatem, fluentem sanguinem coepit celare: sed guttae sanguinis in pauimento ceciderunt.

Subito nutrix eius introiuit cubiculum. Vt uidit puellam flebili uultu, asperso pauimento sanguine, roseo rubore perfusam, ait: "Quid sibi uult iste turbatus animus?" Puella ait: "Cara nutrix, modo in hoc cubiculo duo nobilia perierunt nomina."

Modo in hoc cubiculo duo nobilia perierunt nomina... Num alius modus est simplicior impietatis talis illustrandae? Quantam simul uenustatem!

Discipuli qui nobiscum erant Latine nesciunt plurimum, sed Patricia et Daniel lectione Latina fructi sunt, mea quidem sententia, eaque fuit sine dubio una ex optimis rebus quae acciderunt mense Ianuario.

Anno ueteri ualedicamus concinentes

2011-12-31T10:20:00.000+01:00

Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἐν τῷ νεῷ ἔτει ἀπὸ Ἀλεξάνδρας

Intra paucarum horarum spatium nouus annus incipiet quem spero ultra crisin oeconomicam quam grauiter patimur atque ultra altercationes et asperas et cotidianas quae ubique terrarum nobis subsident, prosperum ac propitium fore omnibus uobis amantibus utriusque linguae, praesertim Latinae. Quamobrem quid melius est quam ueteri anno ualedicere concinentes cum Horatio hoc carmen dulcissimum (carm. III 9) in quo poeta suauiter altercatur sua cum puella.

De Amoebaeo carmine agitur cuius haec lex est, ut "qui posterior dicit, priorem uincat, maius aliquid subiiciendo". Versuum systema est Asclepiadeum quartum, i.e., uersus Glyconicus quem sequitur uersus Asclepiadeus minor:

Ode porro haec tanti aestimatur a Scaligero, ut eius describere sententiam non pigeat. Sic ait libro VI Poetices (editio secunda a.1581, p. 880):

"Omnes inquam [scil. Horatii Odae] tantae sunt venustatis, ut et mihi et aliis prudentioribus omnem ademerint spem talium studiorum. Inter caeteras vero duas animaduerti quibus ne ambrosiam quidem aut nectar dulciora putem. Altera est tertia quarti libri:

Quem tu, Melpomene, semel / Nascentem placido lumine videris.

Altera est nona tertiae:
Donec gratus eram tibi.
Quarum similes malim a me compositas quam Pythionicarum multas Pindari et Nemeonicarum, quarum similes malim composuisse quam esse totius Tarraconensis rex."

Ecce uobis carmen a choro concinentium c.n. Tyrtarion cantatum et hoc in loco a Ludouico Desprez interpretatum atque optimis notis illustratum:

HORATIVS: Dōnec grātus eram tibī,
nec quisquam potior bracchia candidae
ceruīcī iuuenis dabat,
Persārum uiguī rēge beātior.

LYDIA: Dōnec nōn aliā magis
ārsistī, neque erat Lydia post Chloēn,
multī Lydia nōminis
Rōmānā uiguī clārior Īliā.

HOR.: Mē nunc Thressa Chloē regit,
dulcēs docta modōs et citharae sciēns,
prō quā nōn metuam morī,
sī parcent animae fāta superstitī.

LYD.: Mē torret face mūtuā
Thūrīnī Calais fīlius Ornytī,
prō quō bis patiar morī,
sī parcent puerō fāta superstitī.

HOR.: Quid sī prisca redit Venus,
dīductōsque iugō cōgit aēneō,
sī flāua excutitur Chloē,
rēiectaeque patet iānua Lydiae?

LYD.: Quamquam sīdere pulchrior
ille est, tū leuior cortice et improbō
īrācundior Hadriā,
tēcum uīuere amem, tēcum obeam lubēns.

***

Valeatis quam salsissime omnes usque ad annum MMXII, quem felicem faustum fortunatum uobis lectoribus precor ex hoc insulso scriptorio.

Beati estote neque leuiores cortice neque improbo iracundiores Hadria!

Quid omnia superans hodie uel fortissimum est?

2011-12-11T00:01:00.000+01:00

Ecce exemplum "preambuli" uel Priamel primum quod in Graecia scriptum esse dicitur a poetria Sapphone compositum:

οἱ μὲν ἰππήων στρότον οἰ δὲ πέσδων,
οἰ δὲ νάων φαῖσ΄ ἐπὶ γᾶν μέλαιναν
ἔμμεναι κάλλιστον͵ ἔγω δὲ κῆν΄ ὄτ-
τω τις ἔραται.

En tibi, candide lector, aut tibi, lectrix beneuola, "preambulum" hodiernum quod hodie forte casuque offendi, dum per rete uniuersale nauigabam, a me in sermonem Latinum uersum atque illustratum:

Hodiernum "preambulum" quod aiunt Priamel

De pollice presso uel uerso utroque

2011-12-07T17:05:00.001+01:00

Imago ab Alberto Montt delineata sumpta hinc
[Verba mutata Latineque uersa sunt a me]

Placent mihi retia uel fora quae dicuntur socialia per Interrete abundantia, sed haud omnia uidelicet: Nam quamquam "homo esse naturā animal sociale" dicitur (uel potius "politicum" apud illum Philosophum, i.e πολιτικὸν ζῶον), loca tamen ubi homines sese conueniunt, quasi Theatrum Mundi, neque aequalia neque idonea sunt ad sermones serendos. Exempli gratia, forum istum frequentatissimum "Facebook" nuncupatum mihi aliquando displicet utpote strepitosum quasi Circus Maximus atque animos oculosque saepius distrahens in res alienas; alterum autem praefero, illa scilicet quasi silua interretialis ubi auiculae diuersae minurritiones proferunt et suaues et breues.

Abhinc nonnullos dies, uerbi gratia, illo in canoro foro retiali quidam minurriens gratulatus est nostro Nemini etiam minurrienti, quippe qui probationem quandam superauisset, sententia usus hac: "Pollices erectos tibi ostendo!", quae sententia studium mihi mouit ideoque actutum quaesiui quomodo antiqui Romani uerbis expresserint hoc signum nobis hominibus hodiernis notissimum ad approbationem significandam.

Inter omnia etenim propter quae Facebook distinctius est quam cetera fora, manicula apparet illa pollice uerso sursum, quod sibi uult PLACET (figura autem maniculae pollice uerso deorsum significante uidelicet contrarium, i.e. DISPLICET, infeliciter non exstat). Quae consuetudo unde ueniat, in dubio esse uidetur uel potius in errore, nam in Antiquitate Graeco-Romana res sese aliter habebat, quod Erasmus ille Roterodamus recte et breuiter et sapienter suis in Adagiis expressit huiuscemodi:

PREMERE POLLICEM, CONVERTERE POLLICEM (746)

Antiquitus in pollice fauoris erat studiique significatio. Qui faueret, pollicem premebat, qui minus faueret, pollicem conuertebat. Qui gestus in prouerbium abierunt, ut iam premere pollicem dicatur, qui quoquo pacto fauet, conuertere qui male uult. Plinius lib. XXVIII, cap. II (25):

Pollices, cum faueamus, premere etiam prouerbio iubemur.

Iuuenalis (3, 36-37): Conuerso pollice vulgi / Quemlibet occidunt populariter.

Horatius utroque pollice dixit pro summo fauore (Hor. Epist. I, 18, 65-66):

Consentire suis studiis qui crediderit te Fautor,
utroque tuum laudabit pollice ludum.

Porphyrion enarrat hunc ad modum: Vtroque pollice, id est utraque manu συνεκδοχικῶς, synecdoche a parte totum. An qui vehementius laudat, manus iungens iungit pollicem cum proximo. Acron hoc pacto: Vtroque | pollice συνεκδοχικῶς manu utraque, sublataque pariter ac saepius mota. Hic enim gestus valde laudantium est. Sane utrunque, sicut ex iis coniici licet, prouerbii origo fugit.

Nomisma dictum "de Cavillargues" (ca. saec. II-III) ubi editor ludorum pollicem pressum exhibet.
In Museo Archaeologico Nemausi (uulgo Nîmes) [Imago sumpta hinc]

Gulielmus Baxterus uersus supra appositos Horatianos nota illustrauit hac:

Vtroque pollice, compresso significare volebant deosculandum esse eum qui bene luserat; contra conversis pollicibus ignave devictum necari jubebant. Eo enim modo necantur pulices: Et verso pollice vulgi, Quemlibet occidunt populariter (Juvenalis 3, 36). Frustra se hactenus torserunt eruditissimi. Quid apertius?

Si ergo Latine gratulari uel deosculare aueres eum qui hoc in Theatro Mundi partes suas bene egisset, caue uertere pollicem siue deorsum siue sursum sic:

Pollex uersus siue deorsum siue sursum:
signum mortis utrumque apud antiquos Romanos

Immo potius preme quam citissime utrumque pollicem, nam pro gratulatione approbationeue contra uidereris tuo in animo ei exoptare hoc: "Volo uehementer ut omnia tibi infeste uertant!"

***

Post Scriptum:

Auro cedit honos, auro uaenalia iura,

Auro plebs fuluo pollice utroque fauet.

Omnia diuitiis diuina humanaque pulchris

Parent et quicquid sub Ioue mundus habet.

Ferdinandus Arcaeus Beneuentanus scripsit

(Salmanticae 1533)

Prouocatio ad societatem c.n UNESCO

2011-11-12T18:17:00.001+01:00

Provocatio ad linguas Graecam Latinamque in patrimonium omnium gentium recipiendas

Ἔφεσις τῷ τὴν Ἑλληνικήν τε καὶ Ῥωμαικὴν γλώττας ὥσπερ παγκόσμιον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους οὐσίαν ἐπιγιγνώσκειν.

"Membra cuncta illius omnium gentium consociationis, quae vulgo a compendiariis litteris UNESCO nomen trahit, vehementer exhortamur (…) ne suadere desistant praesidibus omnium Rerum publicarum in Europa linguas Graecam Latinamque fovendas, tutandas, divulgandas esse, (…) tum ut recipiant utramque linguam in “totius humani generis patrimonium” (…)"

"Cum quidem indicem earum rerum scrutaremur, quas consociatio omnium gentium cultui humanitatique provehendis, vulgo UNESCO, in patrimonium totius generis humani recepisset, sermones gentium, quae suis linguis Garifuna atque Semeiskie appellantur, una cum fabulis populi Zapara praesenti sermone traditis invenimus. Quod quidem nos magno gaudio affecit, cum toto animo credamus omnem cultum, quicumque posteritati adservatur, ad ditandam humani generis varietatem ac memoriam haud parum facere posse. Nemo autem erit quin sermonem tum Graecorum, tum etiam Romanorum hereditatem, licet non sensibus apparentem, toti humano generi magni aestimandam affirmet.

"Etenim innumera philosophorum praecepta una cum naturalibus inquisitionibus, iuris institutionibus ac litterarum monumentis sunt per saeculorum decursum his duabus linguis illustrata. Itaque firmiter censemus atque contendimus utrumque nostrorum maiorum sermonem in hoc patrimonio numerandum esse."

"Quodsi tu quoque nobiscum sentis, praecamur incepto calculum adicias nomen tuum huic petitioni adscribens:

- PROVOCATIONEM LEGAS -

- CALCVLVM ADICIAS -

- PROVOCATIONEM PROVEHAS -

"SVMMOPERE EGEMVS TVO AVXILIOSVBSIGNA IGITVR LIBELLVM ET OPEM FERVT SERVENTVR CVLTVS ET HVMANITAS!"

"De hoc quidem ac de quibusdam aliis argumentis die XXVIII mensis Novembris, hora III cum dimidia p.m., disputabitur in aedibus Academiae Vivarii novi, quo vos omnes ad scholarum nostrarum inaugurationem sollemniter invitamini."

Hoc inceptum auspiciis Academiae Vivarii Novi provehitur

***

Alexandra Ramos, profestrix Gaditanae Studiorum Vniuersitatis, corde atque animo menteque uehementer consentit paene omnibus cum uerbis huius petitionis. Triste quidem est causa cur prouocatio haec facienda sit, utpote quod infeliciter linguae Latina Graecaque in summo discrimine sint, nam in dies minuitur earum praesentia non solum in scholis Lyceisque necnon Vniuersitatibus, sed maxime in hodierno cultu ciuili. Gaudendum tamen est quod homines sunt, uel potius sumus qui cogitemus linguas Graecam Latinamque colendas et tutandas et diuulgandas uiua uoce esse. Siquidem linguae Latina Graecaque totius patrimonii occidentalis exstant medulla et secum cultum ciuilem trahunt.

Ego calculum iam adieci et nomen dedi meum. Spero quoque tu.

Celestina Latina

2011-10-11T00:36:00.000+02:00

Symbolam lente scribo per hos dies de quadam epistula Erasmiana in Plinium eamque lente propter res academicas multiplices molestasque quae animum distrahunt in contrarias partes. Dum exarabam et libros aliasque symbolas euoluebam, casu offendi opus quod, ut uere fatear, admodum ignotum mihi erat, id est, prorsus nesciebam nostram "diuinam" Comoediam siue Tragicocomoediam de Callisto et Meliboea (1499) notissimam apud nos titulo CELESTINAE, uersam esse in sermonem Latinum.

Auctor fuit Caspar Barthius qui uersionem in lucem protulit Francofurti anno 1624 titulo hoc:

PORNOBOSCODIDASCALVS LATINVS.

De lenonum, lenarum, conciliatricum, servitiorum, dolis, ueneficiis, machinis plusquam diabolicis, de miseriis iuvenum incautorum qui florem aetatis amoribus inconcessis addicunt, de miserabili singulorum periculo et omnium interitu,
liber plane divinus.

Apud peregregium Marcelinum Menéndez Pelayo haec est uersio uel optima omnium quae de hoc opere factae sunt lingua quacumque. En uobis argumentum, Latine uidelicet:

Сallisto iuuenis erat nobili prosapia, acri ingenio, agili corpore, tenere educatus, dotatus plurimis animi et corporis gratiis, statura inter celsam et breuem media. Hic capitur Amore Meliboeae, adolescentulae speciosissimae, generosissimae et Fortuna lautissimae, unicae heredis parentum suorum Pleberii et Alisae, iisque charissimae. Haec, alioquin pudicissima, uicta tandem est Callistonis assultibus, conciliatrice Caelestina, muliere lenâ astutissimaque quae et seruos Callistonis duos dolo in suas partes traxit, ut quid Domino pro se quisque deberet, obliti, lucrum et uoluptatem suam eius utilitati praeponerent. Ad extremum pessima et infelicissima finis secuta est tam Dominos Amatores quam seruos horum nequam et malos.

Fruimini lectione.

Aestiua haicua autumnantia

2011-09-18T12:07:00.000+02:00

Aestas autumnascit ideoque nihil melius ad hoc celebrandum quam carmina aestiua autumnum redolentia ratione haicuum composita afferre meum in scriptorium, ut moris est mihi. Spero igitur fore ut uos eis fruamini pariter atque ego fructa sum, quippe cum haicua uiuida sint pleraque imaginibus pulcherrimis illustrata.

Mulsae spumantis
lagoena, num copona
api fueris?                       ........................ De calore [Irisatus Yohokamensis d. 6 m. Iulii]

Imum uolumen:
Intimum penicillum
Quot depingeret.    ......................... De Thesi a matre semilecta [Xauierus Fran]

Nudus sub sole,
Quasi sub amasia,
Iacens in acta. .......................... In acta iacens [Xauierus Fran]

Aestate noctu
Gigans blatta sub lecto
Pavor maximus    .........................   Alhana / Alexandra [Minurriens d. 6 m. Augusti]

Pulmo marinus
Mortuus in arena
Aestifer pontus           ............................... Alhana [Minurriens d. 18 m. Augusti]

Aestivi solis
occasu quam placide
emoritur lux.    .............................. Frans Terryn [Harundine]

Ne publicae res
pisciculive nimis
aestu coquantur.    ............................... Haicu taoisticum [Stephanus Coombs]

Soror capillos
meos heri totondit:
Vesper augustus. ................................ "Seguidilla" modo Haicuum [Thersites, m. Augusto]

rogat pudica:
"quo trudis tu digitos
nimis salaces"             .............................. Mimosa pudica: Haicu Muretianum [Nemo Oudeis]

Pisces et correctores. Haicu Muretianum [Nemo Oudeis ]

Vt clauo clauus,
amore nouo uetus,
sic correctores            ......................... Haicu Erasmianum [Alexandra Ramos Aestate 2011]

Vernis in guttis
ut in nectare suo
flos conditus est. .......................... Flos conditus [Alexandra Ramos Aestate 2011]

Oves et pastor
sub occidente sole
ovile petunt.             ........................... Scriba Latinus [Minurriens d. 7 m. Augusti]

Gravia prūna
altīs ē ramīs horrent
mox dēlāpsūra    ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 27 m. Augusti]

Tecta sub tecto
ne hiems iam coeperit
columba timet                 ....................... .Scriba Latinus [Minurriens d. 4 m. Septembris]

Animus dolet,
sed ex ore gaudia
perpluunt verna. ...................... Bifariam [Sulpicia]

Si uerba siles,
autumnat quodammodo:
fur aestatis!                           ...................... Haicu Sulpicianum [Alexandra Ramos]

Vineta sua
autumnitate prima
caedit poeta.                       ........................ Haicu Horatianum [Alexandra Ramos]

cogitamenta
liquefacit in caelo
calor effusus. ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 8 m. Septembris]

anima terrae
horā vibrat suspensā
antelūcānā                           ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 14 m. Septembris]

Avido rostro
tundit turtur frustula.
Autumnus instat.                ......................... Tom Deneire [Harundine]

Ostia pulsat
sub galli cantum frigus.
Autumnascit. Au!                 ....................... Aestas autumnascit [Alexandra Ramos]

***
P.S.:

necopinate

micant in micis salis

fragmenta solis

(@ScribaLatinus)

Flores arentes.

Sub marmore calido

omnes requiescunt

(@Alhana)

Num jam fessa sint
labia tibicinis
procul canentis?
(@Irisatus)

Lucem aestiuam!
Ne mei deseris nunc:
Corus autumnat.
(Pinarius 19/09/2011)

Nocte rigatá
Egelidam fenestra
Auram scribenti.
(Xauierus Fran 21/09/2011)

De paedagogia speciali

2011-08-29T14:17:00.000+02:00

Ad Georgium

Nonnullos abhinc dies symbolam a Nicolao Sallmann scriptam iterum legi "De duobus generibus Latinitatis hodiernis" [Acta Selecta X Conuentus Academiae Latinitati Fouendae (Matriti, 2-7 Septembris 2002), Romae-Matriti, 2006, pp. 231-240], cuius prior pars tractat sermonis cottidiani et Latinitatis Ciceronianae classicae formam atque altera pars est de sermone Latino hodie docendo et discendo et adhibendo, i. e. de libertate loquendi. Quamuis multa illic scripta studium excitauerint meum, nunc tamen mentionem praecipuam facere uolo uerborum horum:

"Iam alteram (breviorem) partem orationis assecuti sumus, i. e. ad methodum docendi et discendi. Non loquor de scholis lyceis gymnasiis universitatibus, quibus opus est paedagogia speciali, quippe cum instituant alumnos plus minusve invitos, quos oportet methodis commodis et suavibus allicere ad litteras Latinas. Mea interest amatorum, qui desiderio Latino impulsi suo Marte accedunt ad sermonem Latinum. [...]".

Quid exacte dicere uoluerit hoc in loco peregregius Nicolaus Sallmann haud admodum intelligo (μαθήτρια γὰρ βραδεῖα εἰμι), quoniam non solum methodum Latinae linguae docendae et discendae actiuam, ut ita dicam, aut uiuam aut ex rerum natura petitam uideri modum maxime opportunum commodumque et suauissimum omnium ad studium litterarum Latinarum allicendum ego sentiebam (nam "quid magis naturae congruens -ut uerba Michaelis uon Albrecht afferam scripta in eodem libro pag. 32- quam de litteris Latinis ea lingua loqui, qua conscriptae sunt?"), sed etiam putabam alumnos qui saltem Studiorum Vniuersitatem ad Latinam Graecamque linguam et litteras discendas petunt, haud inuitos agere, sed potius "desiderio" utriusque linguae cultusque Graeco-Latini "amore" impulsos.

Vtcumque res sese habet, professor Sallmann recte dixit hac in parte: paedagogia speciali opus est... sed, mea quidem sententia, non tantum discipulis, sed praecipue magistris professoribusque "qui a Coetu Romano desciuerunt -ut Arcadius Auellanus inquit- et, quoniam ciuilitatem Romanam exuere nolunt, has disciplinas conseruandas prosequendasque iudicant; uerumtamen, quum usum sermonis et exercitationem in rebus scholasticis defectione amiserunt, Latinam linguam ex auctoribus Romanis eruere atque tamquam ab extrinseco in usum linguae introire tentant. Hos fortasse philologos recte appellabimus."

Magister cuiusdam Lycei qui paucos abhinc annos methodo Orbergiana uti coepit atque etiam primum quadam in Vniuersitate mense Septembri continenti linguam litterasque Latinas profitebitur, ad me misit epistulam uehementer excruciatus cogitatione hac: qua uia ambulet optima ad docendum. Fateor respondisse me quoque esse satagiam propter optimam uiam academicam docendi inueniendam (quae forsitan non alia sit quam illa Humanistarum!), quippe quae eadem cruciamenta mihi sint nonnullos abhinc annos. Difficilius enim est, ut mea fert opinio, linguam Latinam in Academia docere quam in Lyceis, cum nobis professoribus praecipuum propositum sit, ut dicunt, inuestigatio scientifica atque inquisitio philologica.

Nobis itaque professoribus paedagodia specialis quaerenda est, si alumnos allicere uolumus ad litteras Latinas, id est, necesse est nos et sermonem Latinum callere ususque scholasticos scire et philologiae haud ignaros esse. Ceterum, cum Nicolao Sallmann consentio hoc in loco:

Cum plurima pars Lyceorum ["et Vniuersitatum" ego adderem] non artem loquendi ["neque intelligendi" ego dicere auderem], sed facultatem legendi ["uel potius uertendi in sermonem uernaculum" ego denuo adderem] praescribat, institutio scholaris muta manebit nec revivescere poterit.

Plura de hoc argumento iterum scribam otiosa.

Ἡ βραδεῖα μαθήτρια

2011-08-16T12:28:00.006+02:00

"Ἔρωτος ὅρα, ξεῖνε, μιαιφονίαν"

Τὰ γραμματεῖα καὶ ὁ κάλαμός μου

- Κατὰ τὴν ὁδὸν Ἑλληνικῶς προέρχομαι βραδύτατη, ἀλλὰ οὐ λειποψυχέω.

- Σοφῶς, ὦ Ἀλεξανδρα, ἀγαθὴ μαθήτρια!

- Οὐκ ἀγαθή εἰμι, ἀλλὰ βραδεῖα τε καὶ μῶρα Οὐ γάρ ἐστι ῥᾴδιον τὸ μανθάνειν τὴν Ἑλληνικὴν φωνὴν. Οὐαί μοι...! Γράφω γὰρ φλυαρίας. Τοιγάρτοι μὲν ἀσκεῖν πολλὰ δεῖ, ἀναγινώσκειν δὲ τάδε:

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
PINAX ONLINE: A List of Web Bibliographies on the Ancient Greek World
Précis de grammaire grecque
ALPHABETUM GRAECUM: Περί ελληνικής προφοράς
ATHENAZE - Introducción al griego antiguo.
Athenaze-WIKI

Αρχαία Ελληνικά

ΔIAΛOΓOI ATTIKOI - Τί δ´ διανοεισθε περι του ελληνίζειν; Quid cogitatis de Graece loquendo?

Un niño griego en casa ( A Greek Boy at Home), de W.H.D. Rouse (Ana Ovando)

Vocabulario griego
AKRÓPOLIS noticias en griego clásico

POLIS: Curso intensivo de griego antiguo (Christophe Rico)

WIKIMEDIA en griego clásico

Greco interattivo

Σχολὴ εἰς τὸ τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν γράφειν, ἀναγινώσκειν, λέγειν καὶ ἀκούειν

Library of Ancients Greek Texts on-line

Greek-English Phrasebook

Assimil: Le Grec Ancien

Graeca lingua (Scribd)

ΛΕΞΙΚΑ / LEXICA:
Abrégé du dictionnaire Grec-Français (A. Bailly)
An English-Greek Lexicon (Edwards)
Benj. Hederici Lexicon manuale Graecum (1727)
Benj. Hederici Nouum Lexicon manuale Latino-Graecum (1827)
Diccionario Español-Griego-Latín (Fco. López Pozo)
LEXICOLOGOS
LOGOS (A. L. Gallego Real)
LSJ - The On-Line Liddell Scott-Jones Greek-English Lexicon
Philologus
Schreveli Lexicon Manuale Graeco-Latinum Latino-Graecum (1725)
Λεξικὸν τὸ μέγα καὶ πάνυ ὠφέλιμον Βαρίνου Φαβωρίνου Κάμηρτος, τοῦ τῆς Νουκερίᾱς ἐπισκόπου. Ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων βιβλίων συλλεχθὲν ἅπάσης τῆς Ἑλληνικῆς φωνῆς ὑπόμνημα. Ἐνετίησιν, ͵αωαʹ [1801].

Thesaurus Graecae Poeseos sive Lexicon Graeco-Prosodiacum: Versus et synonyma (...) epitheta, phrases, descriptiones, etc. (ad modum Latini Gradus ad Parnassum) complectens. Autore T. Morell. vols. 1-2 (Etonae 1762); Editio altera locupletata (Cantabrigiae 1815).

Alia legenda:

Per il lessico greco (Vivarium Novum)
Bardon et Gomez, L.: Lēctiōnēs Graecae, sīve manūductiō Hispānae juventūtis in linguam Graecam, Madrid 1856.
Morice, F. D.: Stories in Attic Greek, forming a Greek reading book for the use of junior forms in schools, Rivingstons, London 1883 [quarta edizione]. [Ristampa lievemente riveduta: Mahoney, A.: Morice’s stories in Attic Greek, Focus Publishing, Newburyport 2006].

Rouse, W. H. D.: A Greek boy at home: a short story written in Greek, Blackie &amp;amp;amp;amp;amp;amp; Son, London 1909. [Le sezioni della storia corrispondono ai capitoli d’un manuale grammaticale (e dunque non secondo il metodo diretto) dello stesso autore: A first Greek course, Blackie &amp;amp;amp;amp;amp;amp; Son, London 1916 {terza edizione}].[Qui una rielaborazione d’alcuni capitoli in chiave ørbergiana, con immagini ed esercizi].
Rouse, W. H. D.: Vocabulary to A Greek boy at home, Blackie &amp;amp;amp;amp;amp;amp; Son, London 1909.
Rouse, W. H. D.: A Greek reader, Blackie &amp;amp;amp;amp;amp;amp; Son, London 1907.
Rouse, W. H. D.: Lucian’s dialogues prepared for schools, with short notes in Greek, Clarendon Press, Oxford 1909.

De sonu Latino `gn´ et nostra littera `ñ´apud Nebrissensem

2011-07-11T10:13:00.000+02:00

Lectionem grammaticam mihi cachinnos mouere numquam in animo finxissem. Nam illo in libro auctoritate Academiae c.n. RAE in lucem nuper edito quem abhinc aliquos dies summatim existimaui (qui liber alioqui mendis non solum typographicis refertus est), locum iocosum de lingua Latina pronuntiationeque Hispanorum corrupta offendi ab Antonio nostro Nebrissensi descriptum. En uobis initium (rationem uero interpungendi aliqua parte mutaui et menda aliqua enmendaui):

`N´ praecedente `g´ quem sonum habeat magna totius Hispaniae cum omnibus doctis controuersia est. Omnes namque Hispani `signum´, `pignus´, `agnosco´ et similia sic proferunt ac si `c´ pro `g´poneretur. Viri tamen eruditi Graeci et Latini dictiones huiuscemodi sono quodam ex utraque littera misto lingua ad palatum tota molliter illisa pronunciant. Nemo scit hodie quemadmodum ueteres illi non modo `gn´ sed alias quoque litteras proferebant. Est tamen longe credibilius ueros litterarum sonos in Italia et Graecia resedisse quam in Hispania, quae totiens barbarorum dominationi manus ceruicemque praebuit.

Quamquam forsan exeunte saeculo quinto et decimo nemo sciebat quemadmodum ueteres illud `gn´ pronuntiarent, hodie fere pro certo habetur uariis indiciis alteram litteram sonum nasalem uelarem, alteram nasalem dentalem habere, i.e. [ŋn], sicut inter alia uestigia testimonio sunt inscriptiones antiquae nonnullae repertae in quibus legitur INGNES aut INGNONIMIAE. Sonus autem quem Antonius hoc in opere (alio in opere posteriore palinodiam, ut uidetur, cecinit) barbarum existimat et comdemnat corruptum ad litteras `gn´ latinas enuntiandas, non est hic palatalis nasalis [ɲ] -sonus quidam ex utraque littera mistus lingua ad palatum tota molliter illisa, littera uidelicet nostra `ñ´ descriptus, sed quidam duplex sonus [kn].

Sed legere locum Nebrissensem pergamus dignum risu hunc:

Sunt tamen qui dicant ex ista ratione dicendi nescio quam turpitudinem intelligi, quae in re praesertim diuina auditorum animos offendat. Nam si dixerimus -inquiunt- `cognomen´, `cognosco´, `cognitus´ et similia, ilico incidimus in absurdum quendam sensum quem primoribus syllabis ostendimus. O homines impudentes atque petulcos, qui etiam ea quae omni sermonis reique turpitudine carent, ex animi sui libidine interpretantur. Si enim dixerit quispiam illud ex Euangelio Ioannis "cognosco oues meas et cognoscunt me meae", ego nihil sentio quod me pudoris rubore suffundat.

Quem sensum absurdum Hispani impudentes atque petulci subintelligant? Ecce liquide expressus ab Antonio:

At uos, homines nequissimi, perinde ac si genitale foemineum subintelligeretis, "hoc natat in labris et in udo est Maenas et Atis". Quod si essetis mundi, quemadmodum Apostolus inquit, "omnia etiam inmunda uobis essent munda". Nunc uero cum sitis immundi atque etiam toti in libidinem pruriatis, ab iis quae munda sunt, occasionem immundiciae uestrae accipitis. Quid uero facietis cum illud ex Euangelio auribus uestris insonuerit "foedere non ualeo, mendicare erubesco" et illud "foederunt manus meas et pedes meos", "oculus Domini super iustos", "haec requies mea in saeculum", "Socratem fidibus docuit nobilissimus fidicen Connus". Num id cum Latine legimus quempiam offenditur? Testes nomen honestissimum in iudicio et alibi turpe. Cum legimus in Sacris Litteris "surrexerunt in me testes iniqui", estne quisquam adeo procax qui illud in turpiorem partem accipere uelit? [...]

Nesciebam reuera Antonium tam facetum et iocosum fieri posse neque putabam umquam Phoneticae uel sonuum Latinae linguae studio me magnopere arridere.

Οὐδεμία ἡ ἡμέρα ἂνευ γραμμῆς

2011-06-24T01:04:00.007+02:00

- Ἐλλενικῶς γράφειν καὶ ἀναγινώσκειν καὶ λέγειν σφόδρα βούλομαι.

- Πῶς, Ἀλεξάνδρα ;

- Οὐδεμία ἡ ἡμέρα ἂνευ γραμμῆς, sicut Latine decreui.

- Εὖγε.

- Σήμερον γραμμάς τινας ἤγαγον. ἀλλὰ αὔριον οὐκ οἶδα.

Tu regere imperio fluctus, Hispane, memento

2011-06-13T11:12:00.008+02:00

Die Saturni superiore cum familia amicisque nonnullis Museum Nauale ac Pantheon Marinorum Illustrium quae quidem meo in oppidulo sunt, uisitaui. Multa studium meum excitauerunt et multa didici, de historia scilicet Europae et praecipue Hispaniae deque eius proeliis naualibus (iuuenis Panthei dux linguae Latinae antiquus discipulus erat salsissimus, qui multum risum nobis mouit!). Nesciebam enim tantas res gestas fuisse parua in paene insula ubi habito, "Villa Regia" a die 27 mensis Nouembris an. 1813, nuncupata uidelicet Diuus Ferdinandus (uulgo "San Fernando") in memoria regis Hispaniae Ferdinandi nomine VII atque in honore fortitudinis incolarum aduersus exercitum Francogallicum inter "Bellum pro libertate Hispanica tuenda" annis 1808-1814, "villa" autem olim nota pulchriore nomine "Insula Legionensis" (i.e. "Isla de León"), quippe quod dicatur has terras fere insulares perillustrem familiam Pontium Legionensem ("Ponce de León") habuisse ac possedisse.

Inter omnia quae inspexi plurima, exemplar inscriptionis cuiusdam Latinae animum adlexit meum:

Porta Maris in Arce Nauali Carracae ubi inscriptio Latina supra Porticum legitur haec:

TV REGERE YMPERIO

FLVCTVS, HISPANE,

MEMENTO

Imago a CaiMac/J.Piñero capta sumptaque hinc

Inspexi quidem inscriptionem (in memoria regis Hispani Caroli nomine III ca. 1789 incidere iussa refertur) non supra Porticum Arcis Naualis Carracae, sed per exemplar in Museo seruatum iuxta quod legebatur haec interpretatio:

Tu regene (sic) imperio fluctus Hispane memento

*Acuérdate España que tú registe el imperio de los mares (!¡)

quae per alios locos Interretis quoque inuenitur Hispanice interpretata huiuscemodi (ad lectorem Hispanice nescientem in Latinum uerto):

*Tu rexisse imperium maritimum, Hispania, memento (¡!)

Pro certo non habeo quis transtulisset inscriptionem, sed liquide patefacit neque optime Latine sciebat neque Vergilii Aeneida (VI 851) nouisset, utpote quo in loco, ut notum sit, Anchises Aenean prophetice moneat de imperiali munere fatoque Romano:

Tu regere imperio populos, Romane, memento.

Haud semel quidem Vergiliani uersus epici ab Hispanis sumpsi sunt in decursu Historiae ad gloriam eius Imperii celebrandam, sicut anno 1572 archiepiscopus Valentinus Gomesius Miedes in epistula nuncupatoria ad summum Hispaniarum atque Indiarum imperatorem Philippum titulo II cecinit:

Cunctus ab Hispania terrarum panditur orbis.

quod legendum est iuxta Aeneida I 374:

Cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis.

Verisimile est qui inscriptionem illam Portae Maris uerserit, desiderio motum de imperio Hispanico amisso potius cogitauisse quam de uersu Vergiliano admonitorio atque de imperio eo quod nauta Hispanus omnis, Porta Arcis Naualis Carracae transgressa ac superata, deberet sumere ad fluctus regendos et ad pericula maris subeunda futura, id est:

Tū regere imperiō fluctūs, Hispāne, mementō

"Tu misión, español, es regir los mares con autoridad, recuérdalo"

At... uae misero tibi, Hispane, qui hodie immemor regere terras fluctusque nescis imperio!

***

Ad curatores Musei Naualis, postquam nonnulla plura peruestigauerim, scribam mittamque hanc interpretationem, mea quidem sententia, rectiorem atque etiam uersum Vergilianum. Fortasse nihil corrigant, sed quod agendum est, agam mota et perculsa rationis imperio.

De "lege coniecturae innocentiae" pari omnibus

2011-06-07T23:11:00.003+02:00

Per hos dies in quibus multum dictum est de Gallis eorumque "lege coniecturae innocentiae" et de Germanis eorumque "praecipitibus accusationibus" et de Hispanis eorumque "cucumeribus insontibus", recordata sum quandam facetam fabellam ab archiepiscopo Hispano Bernardino Gomesio Miede (ca. 1515-1589) in Commentariis de sale conscriptam (Valentiae 1579), in qua primae partes actae sunt a quodam facetiore mireque perarguto parasito cui nomen est Moretus, "sic ab eius colore fusco dictus a Paulo Iouio (1483-1552), Italo historico elegantissimo, propter insignem illius parasitandi artem inter illustres sui temporis relatus". Quamuis nondum inuenerim ubi exacte relata sit haec historia inter opera Pauli Iouii Nouocomensis quotquot extant omnia, nisi ficta sit, ecce tamen uobis:

"Sed hanc quidem multo augustiorem inter proceres et magnates urbis comparari [Moretus] solitus erat in conuiuiis, comiter ac sine contumeliae aculeo unicuique quod suum esset appingens.
Nam superioribus diebus forte, accumbentibus Hispanis simul et Gallis cum eodem Paulo Iouio in mensa perillustris Cardinalis Farnesii, Moretus huic addictissimus, interim cum Gallis agens, multa de Hispanis cum summa eorum uituperatione referebat. Cum Hispanis uero contra, Gallos laudando uehementer extollebat. Interrogatus ab Italis cur modestiae Hispanorum apud Gallos tam impudenter detraheret sibique ab Hispanis plura accepturo tam male consuleret?: «Quia noui -inquit- utriusque gentis ingenium; Gallis enim, quia plura sibi arrogant, non tam propriae laudes quam aemulorum uituperationes gratae fiunt. Hispani autem, paulo gloriosiores, laudari apud se aemulos libenter patiuntur, quoniam ex eorum laudibus maiores sibi accrescere putant. Quare dum sic me gero, et omnibus ualde gratus sum et capio munera parte ab utraque simul."

At nolite sollicitari, lectores lectricesque beneuolentes, aculei paulo salsiores in Hispanos a me ipsa intorti erunt in posteriore commentario, ne insulsum bellum Hispanico-Gallicum neque Hispanico-Germanicum frustra sumamus hodie.

De pedis ictibus in Latinum

2011-05-29T09:58:00.007+02:00

Grammaticae Hispanicae Nebrissensis editionem a domo editoria "Circulo Lectorum" praebitam et auctoritate et auspiciis nostrae Regiae Academiae Hispanicae c.n. RAE aliquos abhinc dies emi continentem quoque selectas Paginas Nebrissenses has Latinas:

Introductiones Latinae (1481)
De corruptis Hispanorum ignorantia quarumdam litterarum uocibus (Repetitio secunda, 1486)
Introductiones Latinae (ca. 1488)
Introductiones Latinae recognitae atque interpretatae (1495)
Vafre dicta philosophorum (c. 1498/1500)
Tertia quinquagena (1516)
Diuinum apiarium (1520)
Thalichristia (1ª ed. 1522; 2ª ed.1525)

quae etiam inter alia praebet in fine libri (pp. 625-637) "Glossarium Nebrissense", auctrice profestrice nomine Lourdes García-Macho, in quo fere quadringenta uocabula Grammaticae Hispanicae (1492) in sermonem Latinum uersa sunt secundum quod apparet in Lexico Hispanico-Latino Nebrissensi (c. 1494), exempli gratia:

albórbolas de alegría: iubilus,
amador de antigüedades: antiquarius,
amador de mugeres: mulierosus amasius,
amadora de varones: uirosa mulier,
donoso: facetus, salsus,
guadafiones: manicae lineae [trabas],
salmuera, sudor de lo salado: salsugo.

Editio Grammaticae Hispanicae a profestrice Carmine Lozano parata est (Barcinone 2011), curante paginas Latinas Nebrissenses Philippo González Vega. Primo aspectu editio optima uidetur, quam adhuc maxima uoluptate euoluo delectata rebus grammaticis, sed praecipue Latina lingua. Quamobrem de hoc libro fortasse alio die scribam plura studium meum mouentia. Sed quamuis magna in parte lectione fruar, mihi tamen dicendum est aliqua parte editionem haud optimam atque interpretationem Hispanicam durissimam uideri. Unum exemplum afferam ne taediosa fiam:

Quodam in loco Introductionum Latinarum (1495) Antonius ille Nebrissensis de uoce praeclara "tempore" scribit et sententias illustrium auctorum Graecorum memorat, sicut Thales ille Milesius et Aristoteles et Cleobulus Lyndius, "cuius ea de re uerba nos in distichon sic redegimus" (p. 223):

Copia uerborum rerumque inscia uersat
mortales, tempus perficit atque sapit.

Ecce interpretatio quae Hispanice legitur hac in editione:

"La copia de las palabras y cosas torna en ignorantes
a los mortales, el tiempo les mejora y hace sabios"

Quam dudum "copia uerborum rerumque" inscios reddit mortales? Res mihi ad sensum non quadrat, sed non solum ad sensum, sed etiam ad numerum. Nam primo in uersu syllaba deest una ad hexametrum perficiendum.

Sed si legere pergimus atque in calce paginae 235 (duodecim scilicet paginis post) rimamur commentarium quem Antonius Nebrissensis ipse facit, hanc lectionem reperimus permiram:

Cleobuli uerba quae ille soluta oratione dixit, nos addita metri necessitate redegimus in distichon, idest in duos uersus, hoc modo: "copia uerborum rerumque inscicia uersat" et caetera, quasi uelit dicere homines in adolescentia duabus rebus inuoluuntur, hoc est rerum ignoratione et uerborum abundantia, sed postea aetate perficiuntur et sapiunt.

Nihil habeo quod addam, nisi "intelligenti pauca" et uerba Quintiliani haec (inst. V 13, 38):

... aut inscitiae rerum uerborumque et insulsitatis etiam,...

Haud semel, sed saepius lego in paginis interretialibus atque ubique collegas nostrates haud insulse queri de pedis ictibus in Latinum inflictis non solum ab hominibus alienis a linguis cultuque Graeco-Latino, sed etiam, quod grauius est, ab historicis scriptoribusque rerum gestarum Romanarum antiquariisque. Sed procul dubio deterrimi omnium sunt philologi hodierni qui linguam Latinam neglegunt et torquent ideoque philologiam ipsam (ego ipsa quidem prima pessimaque omnium!). At tales pedis ictus, ut uidetur, non solum sunt Hispanorum.

Ex clatrata fenestra

2011-05-25T01:08:00.009+02:00

Post nonnullos annos absens a Grege Latine Loquentium, nuper salutem denuo sodalibus dixi, praecipue autem Victorio cui, dum aestate superiore reliquias inclutas Ostienses oculis collustrabamus una cum aliis participibus inter quendam conuentum Romanum, in Gregem iterum ingredi pollicita eram. Promissum quidem absolutum. Nescire tamen fassa sum an epistulas eorum doctissimas perlegere integras cunctasque atque ad aliquos respondere possem, quippe quod minimum temporis otiosi spatium sit eis quae grauibus oneribus domesticis obsideamur et officiis muneribusque diuersis fungamur, sed pro modulo meo conabor, cum sermonis Latini peritiorem esse aueam et compertum habeam in Grege esse scriptores optimos. Repperi eosdem quos abhinc tres annos, maxime Xauierum, excepto autem quodam cui nomen fictum est Nemo Bonus, quem prima fronte putaui esse Neminem, sed citius pro certo habui non esse "discipulum omnium pessimum".

Ex omnibus epistulis usque ad diem hodiernum a Gregalibus missis maximum studium meum excitauit una a Victorio scripta in qua quaerebat de interpretatione carminis a Fabio Segnio pacti dicatique mulieri cuidam, nomine Laurea, mortuo Benedicto Varchi (1503-1565) :

Ingentis sumas solatia carmina luctus,
Laurea, quae Musis adderis una novem.
His Varchi nomen clari et celebrantur honores,
tanta sed attolli gloria laude nequit.

Scire bonus Victorius uolebat utrum hi versus 'metrice' recti essent et quomodo ipsi oratione soluta reddi possent.

Sodales aliqui uiri responderunt et lectionem oratione soluta propriam Victorio optime dederunt, sed homines nulli uerba ulla de ea muliere, nomine Laurae, protulerunt. Quam ob rem paulum peruestigaui et en uobis quod ad Victorium Gregalesque scripsi et hodie uobiscum lectoribus lectricibusque fidelibus compartiri uolo:

Ea mulier nomine Laurea, cui Fabius Segnius dicat illos uersus Varchi mortis causa, est Laura Ferrea Ammanata (1523-1589), poetria Florentina doctissima et discipula amicaque illustris poetae, philosophi et historici Florentini Varchi. En interpretatio mea, optime Victori ("Quot homines, tot sententiae"):

"Ad magnam maestitiam tuam leuandam propter Varchi mortem carmina legas consolatoria, Laurea, quae decima Musa appellata es*, in quibus eius nomen et honores illustrentur, etiamsi carmina nulla uerbis laudatoriis tam gloriosa Varchi facta augere possint".
___________
*Sebastianus Sanleolinus scripsit (nescio uero quo anno):
"Clio Ammannatae audisset cum carmina Laurae,
"Quando", inquit, "nobis est decima orta soror"?

Locum casu inueni ubi narratur obitus Benedicti Varchi atque etiam mentionem facit illius feminae doctae cui uetitum fuit magistri amicique feralibus interesse nisi uix ex clatrata (correxi "cratata") fenestra, quod augere Laureae melancholiam, mea quidem sententia, debuit:

"Fato concessit ex apoplexia hoc anno Benedictus Varchius, vir doctissimus et coenobii sancta Mariae Angelorum de Florentia valde benevolus, qui propter amicitiam Silvani Ractii, monachi ejusdem coenobii, qui secularis eius discipulus extitit, condito testamento ad Angelos sepeliri voluit actaeque sunt illi exequiae sollemni pompa, et Leonardus Salviatus iuvenis eruditus, eius itidem discipulus et eques laudationem ad concionem funebrem habuit de qua Petrus Victorius disertissimus ad Marium Columnam illustrem scribens adiecit se non parum molestia accepisse, quod Laura Ammanata, mulier in Etruscis studiiis consumatissima femina, intra limina propter legem loci admitti in tanta celebritate nequiverit, sed ex clatrata fenestra feralibus interesse vix potuerit. Conditus fuerat Varchius ad sacellum Albertorum, unde Silvanus ad sepulcrum in facie claustri Vitalbae cum notissimo elogio ilium transferri mox curavit. "Fortunius funeri praesens. Elogium est huiusmodi: "D.O.M. Benedicto Varchio poetae, philosopho atque historico, qui cum annos LXIII summa animi libertate, sine ulla avaritia aut ambitione vixisset obiit non invitus XVI. kalendas decembris M.D. LXVI Silvanus Ractius sacrae huius aedis coenobita amico optimo."

Vale atque ualete.

Emeritensia noua et alia hebdomadalia narratu digna

2011-05-15T09:05:00.018+02:00

Tandem aliquid scribere meo in scriptorio possum de rebus quae in nouissima hebdomade acciderunt. Admiror semper magistros et discipulos qui cogitationes uel imagines in paginis interretialibus suis tam celeriter monstrant. Nam mihi necesse est in mente uersare diutius quae proferre uelim imperita dicendi et faciendi, quamquam, ut uere fatear, postquam incipere decerno, omnia fluunt expedita.

Ioannes Gil, nouus Academiae RAE sodalis
(Imago sumpta hinc)

Primus uel optimus hebdomadis praeteritae nuntius referebatur ad Ioannem Gil, perillustrem magistrum nostrum, qui nouus Academiae Hispanicae c,n, RAE sodalis electus fuit. Omnia eius uerba quae in commentariis periodicis in lucem edita erant, magno cum gaudio accepta erant a magistris et philologis Hispanis, quippe quod multum de Latina loquela legere possimus idque maximi momenti, sicut exempli gratia haec: "Latina lingua mortua non est, nam magistri sunt qui non tantum eam doceant, sed etiam Latine cum discipulis loquantur, sicut discipulus meus nomine Ioannes Cienfuegos quodam in Lyceo Xerensi". Die Iouis XII peregregio nouo Academico gratulari decreui per epistulas electronicas cogitans responsum accepturam esse nullum, sed id accepi... uiginti minutis post. Quem hominem!

Altera res noua hebdomadalis fuit celebratio VII Conuentus cultui Graeco-Latino dicati in Emeritensi oppido a die VI usque ad VIII diem, cui conuentui ego tertia uice intereram.

Placet quidem ad hunc conuentum adire mihi, rarae aui uolitanti per siluam hanc studiorum, uariis causis, sed maxime quod uires capiam atque auris uescar nouis dissimilibusque earum quibuss soleam cotidie, quippe quod haud facile sit neque usitatum meis cum collegis compartiri sermocinarique de Latinitate (ne Hispanice quidem) neque de rebus didascalicis methodisque nouis ad utramque linguam docendam, omnes obruti, ut uidetur, plurimis grauibusque pensis academicis...

II Certamen linguae utriusque UCA

Etenim, multi qui in Gaditana Facultate Philosophica et Litteraria linguam Latinam profitemur, discipuli sumus Ioannis Gil atque etiam Iosephi Mariae Magistri, qui illius quoque discipulus est (nunc temporis candidatus ad Rectorem UCA... Rem aliam nouam hebdomadalem!) et, quamquam multi didicimus lingua Latina uti modo, ut aiunt, actiuo, plerique tamen collegae eam docent modo haud actiuo, ut ita dicam, id est, initium semper faciendo grammaticae et litteras Graecas Latinasque Hispanice explanando hoc unico proposito, ut discipuli in sermonem uernaculum uertant textus Latine Graeceque scriptos. Qua de causa mirum non est nostro in altero Certamine linguae utriusque, quod eodem die initii Conuentus Emeritensis celebratum est, discipulis (quorum circa centum nobis nomina dederunt) periculum faciendum esse pariter atque illam probationem Selectiuam quae apud nos singulis annis fit continens breuissimum textum uertendum in sermonem uernaculum (tres quattuorue lineas Ciceronis uel Nepotis uel Caesaris uel Salustii, ad probationem nempe Latinam superandam, ad Graecam... Xenophontis) et quaestiunculas grammaticas et litterarias. Mihi fatendum est ab eo certamine aliqua parte haud parua dissentire (nam idonea occasio nobis praebetur ad aliquod nouum dissimileque faciendum par Academiae, sedi uidelicet scientiae et progressus) necnon displicere quomodo nonnulla acta fuerint. At haud amplius de hoc dictura sum, quamquam facies nescit simulare.

Sed transeamus iam ad Emeritensia noua.

Semper puto hos Conuentus a moderatoribus situs interretialis c.n. CulturaClásica.com paratos uideri Oasim media in deserta locorum uastitate, ubi uires, ut supra dixi, refectae sunt a uiatoribus humanistis. Hoc anno multum Latine (orationes optimae ab Eduardo Engelsing nostro atque Aloisio Miraglia tribus discipulis comitato habitae) atque etiam aliquid Graece (Christoporus Rico, quem Antonio nostro Magno "Agamador" commendaui, omnibus perplacuit et delectauit) audiuimus. Fabulam quoque Plauti Casinam spectare facetissimam potuimus in antiquo theatro Emeritensi (forte fortuna tempestas bene sese nobis habuit et postremo non pluit) necnon interesse officinis optime instructis a magistris Lyceorum (illarum a Germanico salsissimo et domina Amparo docta paratarum ego particeps fui), qui ultra officia scholastica in quae incumbunt, tempus consumunt subsiciuum aliis laboribus, Interreti scilicet Participatiua siue Web 2.0 aut consociationibus didascalicis, ut Chiron aut Saguntina Domus Baebia.

Quidnam enim uel optimum omnium fuit? Sine dubio homines cupidi fautores amantissimi linguae ac cultus Latini Graecique eodem in oppido Hispanico pulcherrimo conuenti, inter quos praeterire nolim quendam discipulum meum, nomine Antonium Rodríguez, cuius magistra fui abhinc circa quindecim annos. Prima uice ille erat particeps et multum sermocinati sumus per duas horas, dum reliquias inclutas Emeritenses oculis collustrabamus una cum aliis participibus (quamuis fere nihil spectaremus, immersi in colloquium). Perplacet inuenire antiquos discipulos nunc temporis magistros optimos sollicitos de methodis docendi magis idoneis. Etiam omittere nolo praesentiam trium discipularum, Regulae et Marthae et maxime Iuliae, quae linguae Latinae studere pergere cupit per se ipsa, utpote quod nostro in Gradu Humanitatum tantum fieri possit linguam Latii antiquam per six menses discere.

Quae plura? Homines semper, feminae scilicet mirae atque uiri candidi humanissimique omnes: Iosephus Gaditanus et Ioannes Cienfuegos eiusque uxor Carmen perbella et Paulus et Ansgarius et Saluator et Rodericus et Nerea pulcherrima (intus forisque) @bourdonner et Ferdinandus @ferfifol et Rapha (quibuscum tribus mihi placuit Convivium apud sodales lepidum compartiri una cum tribus discipulis Aloisii) et Iacobus @latinimberbe et Guadalupe @rivuslupe et magister Gaditanus Augustinus Montañés et Carmen Ramos sodalis olim mea cara et Magna Anna illa Vocis Graecae Magnusque Carolus Cabanillas et dominus Ludouicus Inclán et Maximus Hermes IoannesVi et Iacobus (Santi) Emeritensis et alii multi...

Etiam aliquos desideraui: amica Baetica mea carissima, femina illa sola quacum commercium epistularum Latinarum habeo, hoc anno afuit, cui has imagines pictas illic monstratas inspicere libuisset multum:

Gratias enim plurimas ago omnibus qui conuentum instruxerunt optimum permirumque, de quo plures commentarios et imagines euoluere et certiores esse uos potestis hic et maxime hic: #Emerita

Has flammas postremo, quae singulis annis in cordibus multorum ad linguam Latinam Graecamque modo uiuo discendam accenduntur, hoc anno scilicet Emeritae, non extincturas esse, ut solet, post aliquos dies spero comsumptas inertiae dulcedine.

Videatis sultis has imagines alias (pleraeque pessimae a me captae, ut fere semper, quoniam usa sum telephono gestabili uel tabella electronica), sed factae maxima dilectione:

Facillimum dictu, difficillimum factu

2011-05-01T12:59:00.011+02:00

In annotationibus commentarii cui titulum "Facile dictu, difficile factu" imposui, magister Italus nomine Alexander Conti duo epistolia uiuide scripta reliquit, quorum alteri illic respondi, alteri autem mihi placeret hic. Nam magister Alexander uolebat etiam scire quid ego putarem de argumento quod in Italia multi adhibeant ad Latinitatem uiuam reiciendam (uideatis sultis hoc argumentum in annotatione).

Reapse responsum melius et fusius iam datum est nonnullis abhinc annis a magistro quoque Italo illo Mirabili nomine Aloisio, qui Italice exarauit notissimam symbolam "Quomodo (non) doceatur lingua Latina" nuncupatam (etiam in sermonem Hispanicum uersam, nescio an aliis linguis peregrinis). Quamobrem nihil de hoc argumento addere possum neque ualeo.

Tantummodo uellem magistro Alexandro respondere ultimis eius uerborum: "nonnumquam egeo argumentis quibus [obtrectatoribus] contra dicere, cum mihi non satis nota sit ipsa viva latinitas". Confiteor enim mihi displicere uocabula uel "uiua" uel "mortua" ad Latinitatem definiendam (de quo puto iam aliquid a me dictum esse) .

Illo in situ interretiali ubi nonnulli Latine pipilamus et minurritiones proferimus delectationis exercitationisque causa (saltem ego), Nemo noster scripsit "esse multi qui velint effingere linguam Latinam non esse linguam, sed rem arcanam et quasi divinum mysterium quod est tantum mirandum". Ad haec sunt quoque, ut mea opinio sentit, qui Latinam linguam existiment tantum esse illam antiquorum Romanorum ideoque recusant omnem Latinitatem posteriorem et recentiorem tamquam deprauatam aut barbaram aut artificiosam, uel indignisismam studio, a qua opinione penitus abhorreo, a qua forte fortuna multi alieni sunt ( inter alios ex. gr. uideatis hic atque hic).

Quibus ergo dictis, magistro Alexandro uelim respondere haec: quamuis omnes consentire uideantur Latinam esse linguam (immo apud Valahfridum Stroh "Regina linguarum" est!), de nobis tamen pendet Latinam linguam existimari ueram loquelam nec rem arcanam nec quendam griphum nec ruinam archaeologicam. Vel ut melius dicam, solum quando plerique magistri et philologi sermone Latino utemur, loquendo uidelicet et scribendo et audiendo et legendo, obtrectatoribus occasio uel subterfugium iam non praebebitur, ut argumentum ex rerum natura petitum ad Latinam linguam docendam reiciant et respuant.

Sed ante omnia magistri, maxime qui pro methodo directa uel uiua uel actiua uel inductiua propugnant, debent cornua sumere et quam primum loquela Latina uti (et Graeca!) atque etiam textos et colloquia aeuo nostro et aetati discipulorum aptare, etiamsi agmen errorum et mendorum numerosum nos obsideat. Et si periti duces qui Latine loqui sciant, prope nos desint et absint ut uiam rectam humanistarum nobis monstrent, subsidium atque auxilium optimorum librorum et cursuum studiorum petamus et teramus. Si morituram esse nollemus, non Latinitatem (quippe quae aeterna sit, dum quoque Roma), sed Philologiam Graecam Latinamque atque auiditatem legendi opera Latine Graeceque scripta, maximi momenti esset timorem et superbiam et inertiae dulcedinem fugere.

Hoc tamen uidetur (duram rem, sed rem!) facillimum dictu, difficillimum factu.

***

P.Scr.: Difficillimum tamen factu esse non debet, si adulescentes iuuenes prudentia et cultura ornati Sapiunt Agunt Loquuntur!

De nobili alla

2011-04-25T00:05:00.077+02:00

Dum librum quaerebam per Rete attinentem ad Plinium (libellus mihi persoluendus est his diebus), casu offendi alium qui studium meum mouit atque a labore academico me semouit (ut fere semper mihi accidit cum opera Latina luce descripta reperio nauigans per Telam Totius Terrae et delectationis causa rimor). Quod opus conscriptum est a Richardo Braithwaite (1588–1673), Anglico poeta, qui nomine ficto Corymboei opera sua in lucem edidebat.

Liber Barnabae Itinerarium or Barnabees Journall inscriptus (quod Latine Angliceque compositum esse nuntiat) prima in fronte imaginem pictam habet (saltem haec editio anni 1818, pulchre typis expressa imaginibusque delineatis instructa) in qua monstrat uirum fumum sugentem et expellentem fumariolo ex quo sententia fumo inclusa exit haec: SIC OMNIA FVMVS.

Ante eum praeterea, qui uiator quiescens uidetur tamquam quodam in stabulo, mensa posita est continens tres res, quae titulos offerunt singulos: sinistrorsum sarcinula uel inuolucrum ubi legitur OMNIA MEA MECVM PORTO; in media mensa uolumen tabaci in quo pittacium affixum est cum hoc titulo SICCVM ET HVMIDVM; dextrorsum uas uel urceum his litteris incisis: DATVR VACVVM ERGO FALLERIS. Post eum equus pascit uires herba reficiens tamquam comparatus ad iter pergendum suo cum equite uiatore.

Quod argumentum est libro "Faustuli Mirtilique nominibus insignito, Viatoris Solatio edito"? Versibus enim uariisque sententiis illustratum est:

Efficit egregios nobilis alla uiros. Aliam lectionem huius sententiae inueni quae pro alla habet aula; dictum autem ignotum mihi est, in sermonum Anglicum sic uersum contrariumque illius carminis de quo olim scripsi.

De "nobili alla", i.e., de nobili ceruisia illupulata, poeta uiator haec:

Ego enim mundum totum
Tanti esse quanti potum
Semper duxi: mori mallem
Nobilem quam vitare allam:
"Sobrius, similis apparet agno
Ebrius, Alexandro Magno"

Foecundi calices quem non fecere disertum? (HOR. epist. I 5, 19)

Inflatum hesterno venas, ut semper, Iaccho. (VERG. ecl. 6, 15)

Si vitulum spectes, nihil est quod pocula laudes (VERG. ecl 3, 48: "Si ad vitulam...")

At mecum consentietis hos uersus numeris imparibus pactos uel optimos esse ad argumentum nobis enodandum, etiamsi poeta cecinerit nomen Sileni ebrius:

Mulciber, ūva, Venus, redolēns ampulla, Sīlēnus,
Effigiem titulīs explicuēre suīs.

Salsissimum modum mouendi studium ad librum legendum, cuius uersio Latina melior est procul dubio quam Anglica! Vobis relinquo, lectores beneuolentes, colloquium primum quod initium Itinerarii facit perlepidum:

Facile dictu, difficile factu

2011-04-19T00:14:00.004+02:00

Decem praecepta magistro humanistae tenenda in commentariis periodicis q. n. Estudios Clásicos (1970, pp. 274-275) nuper offendi, quae in sermonem Latinum uertere uolui atque interpretari lectoribus curiosis ac raris magistris linguae Latinae Graecaeque cupidis, sententiis nonnullis aliqua parte mutatis:

1. Noli existimare Humaniorum disciplinarum praecipuum propositum esse mentem formare tamquam gymnasticis exercitiis.

2. Noli quoque putare tales disciplinas usui esse tantummodo ad etyma noscenda.

3. Existimes maximi momenti uirtutem ipsam textuum, qui per se de homine ac de humaniore cultu nobis loquantur.

4. Abnues autem uirtute tali potiri posse tantum per uersiones in sermonem uernaculum.

5. Incumbas quam primum in textus quam expeditissimos, sine pondere scilicet notionum grammaticalium persaepius inutilium.

6. Redigas in simpliciorem modum artem grammaticam, maxime uerborum structuras regulasque syntacticas.

7. Redigas quoque in minimum lexici usum, uocabula uidelicet praecipua discendo eaeque memoriae mandando.

8. Vtaris methodis appositis ut discipulo delectes pariterque moneas, rationem scilicet acerbam Musaeo dulci contingendo melle.

9. Conferas saepe textum legendum cum rebus historicis atque archeologicis atque etiam cum eius historia philologica.

10. Facias denique haec omnia fide et studio et amore.

Tandem perillustris auctor decalogi nomine Emmanuelis F. Galiano, hoc conscripto, confitetur "id facile esse dictu, difficile uero factu". Num reapse putatis, beneuolentes lectores et magistri humanissimi, non fieri posse ut haec praecepta diligentissime obseruentur? Quid obstat?

Post decalogum sententiamque qua commentarium hodiernum subinscripsi, tria uota suprema in linguam Francogallicam redacta coronant symbolam. En uobis uersio alterius:

Nobis contendendum est, quantum poterit, ut noua methodo linguae Latinae docendae utetur, quae, simul atque artem grammaticam sedulo obseruet, foueat quoque cum lectionem textuum Latine Graeceque exaratorum tum usum exercitationemque linguae eaeque proposito hoc, ut lingua Latina uehiculum communicationis fieri possit uiuae inter homines omnium gentium. (p. 275)

Si ita res sese habent, si homines maximo ingenio atque eruditione praeclara ornatissimi huiuscemodi cogitant, qualis farinae sunt qui talibus uotis obstent?

De lumine uno Græarum

2011-04-10T08:51:00.024+02:00

De lumine uno Graearum (imago sumpta hinc)

Cum amicā Baeticā commercium epistularum Latinarum adhuc habeo -mirum creditu nostris in temporibus!-, femina reuera doctissima, quae persaepius ad me mittit exhibitiones imaginum pulcherrimas et carmina cantusque per instrumentum uulgo Power Point nuncupatum, plerasque ab aliis, sed nouissimas ab ea ipsa confectas, sicut quas nudius tertius ad me misit de quodam pictore Anglico cui nomen est Eduardus C. Burne-Jones (1833-1898) antehac mihi ignotus. Inter omnes imagines una studium meum admodum excitauit, quippe quae Latinis uersibus comitata esset. En uobis:

Eduardus C. Burne-Jones, "Perseus et Grææ" (1877). Imago sumpta hinc

Ex prima statim fronte carmen haud facile lectu intellectuque mihi uisum fuit, nam textus exaratus est pariter ac titulus uel inscriptio Latina antiqua, litteris scilicet capitalibus incisus et commis ac punctis carens. Octo hexametros complectitur, qui mythum Agenoridae maxime compendiose illustrant. Quis auctor uersuum sit, plane nescio, quamquam aliquo in loco a quodam Gulielmo Morris (1834-1896) pactos esse legi, at minima uel potius nihil de eis uersibus repperi. Vtcumque res sese habet, inter Romanos auctores antiquos aliquid simile non exstat. Nisi errauerim, interpretationem habui hanc:

Persea cōnsiliō Pallās movet, īnstruit armīs.
Lūmine prīvātae mōnstrant penetrālia Grāiæ
Nymphārum. Hinc āles plantās, caput obditus umbrīs
Gorgona mortālem dē nōn mortālibus ūnam
Ēnse ferit. Geminæ surgunt urgentque sorōrēs.
Saxeus ēn Atlas caesōque ērepta dracōne
Andromeda et comitēs iam saxea corpora Phīnei.
Ēn virgō horrendam in speculō mīrāta Medūsam.

Artifex pinxisse uidetur eandem imaginem usus coloribus oleisque dissimilibus, inscriptionem autem Latinam auferens:

Eduardus C. Burne-Jones, "Perseus et Graeae" (1892). Imago sumpta hinc

Vt uero notum est, poeta ille Sulmonensis de Persei Andromedaeque fabula conscripsit in libro IV Metamorphoseon, sed pauca uerba conueniunt cum illis picturae superioris, ubi Grææ, anus scilicet canescentes (apud alios duae, apud alios tres sorores) atque uno oculo communi usae, Phorcydes appellatae sunt:

narrat Agenorides gelido sub Atlante iacentem
esse locum solidae tutum munimine molis;
cuius in introitu geminas habitasse sorores
Phorcydas unius partitas luminis usum;
id se sollerti furtim, dum traditur, astu
supposita cepisse manu perque abdita longe
deviaque et silvis horrentia saxa fragosis
Gorgoneas tetigisse domos passimque per agros
perque vias vidisse hominum simulacra ferarumque
in silicem ex ipsis visa conversa Medusa.
se tamen horrendae clipei, quem laeva gerebat,
aere repercusso formam adspexisse Medusae,
dumque gravis somnus colubrasque ipsamque tenebat,
eripuisse caput collo; pennisque fugacem
Pegason et fratrem matris de sanguine natos.

Alius uero poeta recentior de Andromeda tragoediam composuit anno 1612, nomine Casparus Brülouius, qui de uetulis unius luminis usum habentibus sic tetigit:

Sed alma Pallas, calamitatum denique
Mortalium miserta, me speculo suo
Cristallino volucribusque suavium
His calceis Nympharum et amplo sacculo
Galeaque Plutonis gladioque Mercuri
Adamantino instructum ad necandas Phorcydas
Emisit, unius usum habentes luminis.
Hoc ergo furtim lumine erepto ac dolo,
Per devia per abditaque longe et inviis
Horrentia sylvis saxa Gorgoneas domos
Tetigi, ubi colubriferum Medusae virginis
Caput repercusso aere clypei contuens,
Somni sepultum ictu unico hac harpe* abscidi;
Mox de capitis cruore prosiliit equus
Hic alipes, quo vectus Atlantis solo,
Pomariis claro aureis, cito constiti,
Qui, quod negarit hospitium lasso via
Verbisque me simul increparit asperis
Virtute capitis amputati Phorcydos
Mons factus est, humeris Olympum sustinens.

_____________________________________
*harpe correxi : haspe in editione Ratisbonensi a. 2006

Iacobus Masenius (1606-1681), ex societate Iesu, symbolum Persei et Graearum in opere suo c.n. Speculum Imaginum Veritatis Occultae interpretatur huiuscemodi:

Phorcydes autem sive Lamiae aut Graeae tres sorores, quae natae fuerunt anus, et uno oculo communi usae, viam ostenderunt Perseo; significat tres animae rationalis potentias, quae perfectae a Deo infunduntur, neque adolescunt cum corpore, uno oculo, id est, mente ac ratione, quam sequantur usae, viam ac modum superandae cupiditatis ostendunt.

Abditam et penitus abstrusam imaginem reddidit Speculum, quae me legentem... in silicem conuertit!

Imago addita die XI m. Aprilis a. MMXI (uideatis infra annotationes) et sumpta hinc

Si plures fabulas Neolatinas, siue mythologicas (Tragoedias) siue historicas (Praetextas) euoluere uelitis, premite hic.

Architectrix illa rerum natura dixisset

2011-03-21T10:52:00.004+01:00

Vernales flores

florescunt necnon bella:

Mensis Mauortis*

En uobis, quibus Latine audire legereque lubet, uiuidus textus recitatioque dulcis ad spectaculum luctuosum illustrandum, quod his in diebus apud nos homines repraesentatur foedissimum visu, cum homo cum homine tot armis, tot telis instructus confligeret:

"At mihi sane plus quam ferinum, plus quam beluinum esse videtur armis confligere. Primum enim pleraque brutorum animantium in suo quodque genere concorditer et civiliter degunt, gregatim incedunt, ope mutua sese tuentur. Ne ferae quidem omnes dimicant (sunt enim et innoxiae, sicut damae et lepores), sed omnium efferatissimae, veluti leones, lupi, tigrides. Quamquam nec hae belligerantur inter sese, quemadmodum nos: canis caninam non est, leonum inter se feritas non dimicat, draconi cum dracone pax est, inter venena convenit; at homini nulla fera perniciosior quam homo. Rursum illae, cum pugnant, suis pugnant armis; nos praeter naturam arte cacodaemonum excogitatis instruimur homines in hominum perniciem. Nec illae quibuslibet de causis saeviunt, verum ubi vel fames stimulat in rabiem vel se peti sentiunt vel foetui suo timent.

Nos, Deum immortalem, quam frivolis de causis quas bellorum tragoedias excitamus! Ob inanissimos ditionum titulos, ob puerilem iram, ob interceptam mulierculam, ob causas his quoque multo magis ridiculas. Ad haec inter feras uni cum una bellum est idque perbreve ; et ut cruentissima pugna sit, una aut altera vulnerata discedit. Quando auditum est –id quod passim faciunt homines – centum milia beluarum multo laniatu concedisse? Adde quod, ut feris quibusdam naturale dissidium est cum aliis diversi generis, ita rursum habent cum quibus genuina firmaque cohaerent amicitia. At homini cum homine et cuilibet cum quolibet iugis pugna est nec ullum satis firmum foedus inter ullos mortalium. Adeo quidquid a sua recessit natura in peiorem degenerat speciem quam si natura malitiam ingenuisset.

Vis scire quam ferina, quam foeda, quam non digna homine res sit bellum? Spectastine aliquando leonem cum urso commissum? Qui rictus, qui rugitus, qui fremitus, quae immanitas, quae laniatio! Inhorrescit qui spectat etiam in tuto. At quanto foedius spectaculum, quanto immanius, videre hominem cum homine tot armis, tot telis instructum confligere! Quaeso te, quis homines crederet, nisi consuetudo mali sustulisset admirationem? Ardent oculi, pallent ora, furorem praefert incessus, frendet vox, clamor insanus, totus homo ferreus est, crepant arma, fulminant bombardae. Mitius erat si cibi causa homo hominem devoraret, si sanguinem hauriret; quamquam huc quoque ventum est a quibusdam, ut id odii gratia faciant, quod excusatius faceret usus aut necessitas.

At nunc idem fit crudelius telis veneno tinctis, tartareis machinis. Nullum usquam hominis vestigium. An credas hic ipsam naturam agnituram quod condidit? Et si quis admoneat, an non merito huiusmodi verbis sit exsecratura facinus impium? Quod novum spectaculum ego video? Quis Tartarus hoc nobis portentum edidit? Sunt qui me novercam appellent, quod in tam immensa rerum summa venena quaedam genuerim, quamquam et haec in hominis commodum cessura; quod aliquot animantia parum mitia finxerim, etiamsi nulla fera tam immitis est quin arte et officiis possit cicurari: hominis cura mansuescunt leones, mitescunt dracones, serviunt ursi.

Quae tandem est ista plus quam noverca, quae novam hanc beluam, totius mundi pestem, nobis dedit? Unum animal totum genui benevolentiae, placidum, amicum, salutare. Quid accidit ut in huiusmodi feram degenerarit? Nihil agnosco hominis illius quem finxi. Quis malus genius vitiavit opus meum? Quae saga mentem humanum excantavit et incantavit beluinam? Quae Circe nativam vertit formam? Iuberem ut ad speculum sese contemplaretur infelix; sed quid cernant oculi, cum mens absit? Tamen aspice te ipsum, si potes, furiose bellator, si quo pacto contingat resipiscere. Unde tibi minax crista verticis? unde fulgens galea? unde ferrea cornua? unde pinnati cubiti? unde squamae? unde dentes aerei? unde laminae? unde tela letifera? unde vox plus quam ferina? unde vultus iste plus quam beluinus? unde tonitru et fulmen, ipso Iovis fulmine tum formidabilius tum nocentius? Ego te divinum quoddam animal finxi; quid venit in mentem, ut teipsum in tam immanem beluam transformares, ut nulla iam belua futura sit belua, si cum homine componatur? Haec atque id genus alia permulta diceret, opinor, architectrix illa rerum natura."

______________________________________________________________________

* Haicu a Scriba Latino afflatum quod hodie, tum primi ueris primo die tum totius mundi die ad poesim celebrandam apponere meo in scriptorio perplacuit, ut etiam memoriae mandetur rerum naturam illam esse tum saepius parentem architectricem tum nonnumquam nouercam demolitricem.

De mandragorae mysterio

2011-03-19T09:10:00.006+01:00

Οὐ φανεῖται πολλὴν πάνυ μανδραγώραν ἐκπεπωκώς ;

Pastrigis et Neminis gratia hos dies praeteritos, in quibus maximus atque immanis terrae marisque motus clade ruinaque magna Iaponicos uel in Iaponia uersantes (unum uel alterum mihi notum) commouit, dedita sum lectioni carminum cuiusdam auctoris de quo haud multa sciebam ideoque uix aliquid legeram. In rete quaerendo huius Scoti, poetarum sui saeculi facile principis, Georgii Buchanani (1506-1582) appellati, Opera omnia repperi anno 1725 in lucem edita Lugduni Batauorum, in quorum altero uolumine continentur inter alia opuscula Poemata eius omnia. Mea magni intererat carmina euoluere quae ad Leonoram Pieridis lenae filiam pertinebant, quippe quae femina mysterium quoddam uideretur habere, sicut nos monebat noster amicus graduum uel linearum amoris peritus. Nam poeta querebatur quod non sibi liceret Leonoram amatam uidere nisi personatam, quamuis ascendere ceteros amoris gradus non ueteretur. Nemo itidem sese interrogabat quomodo enim posset fieri ut amor post extremam lineam progrediretur, si prima ipsa linea esset negata. Fieri uero potest, ut ipse tandem respondit, nam "Apuleius non videbatur censere sine visu amare amarique non posse, ut in fabula de Cupidine Psycheque narrata".

Verbis his lectis, statim atque actutum recordata sum cuiusdam fabulae facetae et lepidissimae in Commentariis de sale (Valentiae 1579) inclusae quae, etiamsi iam pridem alia in pagina a me memorata fuit, nunc mihi lubet iterum meo in scriptorio euoluere uobiscum, beneuoli lectores, benignae lectrices, quia mysterium quod celat, nondum a me enodatum est. Ecce fabella in qua maritus uxoris uerum aspectum non creuit nisi post nuptias factas:

Quale Florentiae retexit patricius quidam iuuenis qui annum agens undetrigesimum ea tenebatur atra bili, ut a puero nunquam uisus esset risisse. Huic ergo parentum et consanguineorum interuentu nobilis patritia etiam puella nupta fuit et, antequam ab eo conspecta esset, a coena in thalamum introducta. Quam cum ille aspectu primo, ad lucernae fulgorem et splendenti uultu et auro ac gemmis nitentem, tum fragrantem odoribus atque peruariis et pretiosis uestibus adornatam uideret ac insuper, ignorata sandaliorum ope, procero atque praestanti eam corpore praeditam existimaret, suspiciens ut perpulchram amantissime nudare coepit. Vnde, sublatis monilibus multiplicibusque detractis uestibus atque sandaliis, cum perpusillam, deformem et a priore specie dissimillimam inuenisset, mandragoram existimans, in subitos cachinnos et nunquam antea sibi notos risus effusissime solutus est. De qua re postea acta fuit in theatris comoedia.

Quamvis semihominis vesano gramine feta
Mandragorae pariat flores moestamque cicutam
(Columella)

Ad quam comoediam Gomesius Miedes refertur? Quamquam enim ubique quaesiui, nullam tamen fabulam inueni tractantem hoc idem argumentum (sine dubio pessime perquisiui). Omnium autem notissima est alia comoedia "Mandragora" nuncupata a Nicolao Machiauello (Florentiae 1469-1527) conscripta inter annos 1512 et 1518, ut aiunt, atque in lucem primum edita anno 1518 (apud alios anno 1524), inter cuius personas etiam Florentinus quidam iuuenis apparet, Callimacus uocatus, sed Lucretia, illa domina a iuueni adamata, senis autem Niciae uxor, nequaquam "mandragora" uidetur, immo potius uel pulcherrima:

Cuius fabulae uero -Latine non compositae, ut aliae eiusdem auctoris, sed sermone Italico, ut uidetis-, argumentum aliter sese habet quam Latina historiola ab archidiacono Valentino narrata. Mandragorae enim salsae, quam stirpem Pythagoras ἀνθρωπόμορφον appellauit ("quod radix imitetur hominis formam"), alii Circeon uocauerunt ("quod radix illius amatoriis veneficiis credatur utilis"), mysterium reuera magnum mihi soluendum est.

Cf. et VULG. Gen. 30, 14-16

Interim facetam Machiauelli comoediam euoluo in qua Principis auctor uerba Latina nonnulla nobis reliquit Italicis mixtas:

***

De itinere Vallisoletano

2011-03-05T01:18:00.009+01:00

Domi tandem adsum et tam fessa quam ne aliquid quidem minimi momenti ad cogitandum ualeo. Unum enim traminum mane amisi et fere totum diem degi in statione ferriuiaria. Nunc lectum petendum est, sed antea maximam laetitiam exprimere cupio et gratias multas agere uolo, primo Studiorum Vniuersitati quae Vallisoleti sedem habet, oppidum antiquum ac perillustre quod hos dies primum uisitaui, sedes quondam regum Coronae Castillae et solum quidem natale humanistae illius egregii qui Pintianus appellatus est; deinde gratiae multas mihi habendae sunt feminae quae "Alteras conuentiunculas ad noua didascalica in studiis classicis afferenda" moderata est, cui nomen est Christina de la Rosa, quoniam heri mihi occassionem et honorem praebuit ad monstrandum quae causa sit nunc temporis me uix aegreque perambulare rectam uiam humanistarum; tertio, gratias summas ago magistro perito rerum technologicarum didascalicorumque Carolo Cabanillas uocato, quoniam moderatrici nomen proposuit meum ut particeps essem in his seminariis Vallisoletanis inter alios magistros clarissimos callentes nouarum rerum ad scholas Latinas Graecasque attinentium.

Gratias tandem plurimas imo ex corde ago omnibus auditoribus beneuolentibus, maxime Roderico nostro, qui amabiles et comissimi erga me fuerunt dum acroasim habebam de negotiis in quibus implicata sim abhinc annos nonnullos:

Valladolid 2011

Quattuor abhinc annos

2011-02-18T14:30:00.005+01:00

Nātūram expellās furcā, tamen ūsque recurret

Quattuor abhinc annos, eodem die quam natali meo, repuellascens haud secundo uento iter facere sola coepi quemdam ad locum cuius finis incertus erat. Et quamuis hodie eius extremum mihi uideatur multo incertius quam quattuor abhinc annos, iter tamen hoc facere (nunc autem optime comitata) pergo, quippe quae dulcissima carmina atque imagines pulcherrimas ubique terrarum prospectas numquam uidissem neque audiuissem legissemque, nisi alacriter et fortiter uiam hanc ingredi decreuissem. Operae pretium fuit atque est.

Gratias habeo summas omnibus uobis hospitibus amicisque interretialibus qui nonnumquam meum in scriptorium insulsum intrauistis aut alibi uerba comissima erga me seruistis, pro donis tam pretiosissimis mihi donatis abhinc quattuor annis usque ad diem hodiernum.

Latine disco
obruta negotiis:
repuellasco.

De insulso famulo

2011-02-15T15:48:00.003+01:00

Hodie Gadibus urceatim pluit. Vnde mallem domi manere et legere. Nihilominus, nunc ad scholas Latinas mihi abeundum est. Si forte magnis cachinnis uel leui risu ridere uelitis, beneuoli lectores, amicae lectrices, uobis commendo euoluere hoc opusculum Nicodemi Frischlimi Balingensis (Argentorati 1603), salium grauidum, ex quo facetiam selegi hanc:

DOMVS: Terra de caelo prospecta

2011-02-06T18:03:00.022+01:00

Caelum est domus terrae

Heri per Telam Totius Terrae nauigans pelliculam inueni quandam cuius pulcherrimae imagines (ex. gr. in minutis 04:40 aut 11:20 aut 40:40 aut 42:05 aut 53:15 aut 1:00) et musica permira (ex. gr. in min. 1:17) me ceperunt tanto uoluptate una cum moerore aegritudineque, ut in forulis condere uoluerim huius scriptorii, ubi semper seruare conor omnia quae a me lecta aut uisa aut cogitata ad naturam rerum pertinentia studium meum excitauerint. Pellicula producitur per breuissimam horam et dimidiam (per minutas inter 35:13 et 36:50 tamquam uertigine laboraui) atque plerique nos sine incommodis eam inspicere possumus, quippe quae haud paucos in sermones modernos uersa sit.

En uobis, beneuolentes lectores lectricesque, compendium uel excerptum pelliculae (linguam selegi Francogallicam eius artificis honoris causa):

DOMVS: Terra de caelo prospecta

Maximi momenti quoque mihi uidentur schedae didascalicae appositae ab huius pulcherrimi incepti auctoribus (premite quaeso in uerbo EDUCATORS), ubi magistri pensa uaria reperire possunt ut de natura rerum cum discipulis cogitent ac colloquantur.

Quae exercitia usui atque emolumento esse possint nobis? Haec exempli gratia:

Scheda 6 (pp. 22-29): De homine terraque: signa, simulacra, imagines, symbola, sententiae, adagia, dicta memorabilia, lectiones (physici et mythographi Graeci, Socrates, Homerus, Plato, Vergilius, Lucretius, Horatius, Seneca, Erasmus...)
Scheda 7 (pp. 30-35): De arte dicendi et de artificio oratorio pelliculae: genus demonstratiuum, exordium, narratio, argumentatio, peroratio (Aristoteles, Cicero, Quintilianus,...), figurae uel colores rethorici (metaphora, synecdoche, metonymia, amplificatio, iteratio, prosopopeia,...)
Scheda 9 (pp. 38-42): De splendida uerborum copia pelliculae (archaea, Ceres, cyanobacteria, aquaeductus, humus, sal, silva, homo sapiens, ...)
Scheda 13 (pp. 59-62): De Theogonia et Cosmogonia uel de mythis originum (Hesiodus, Aristoteles, Plinius Maior, Thomas Aquinas, Liber Genesis Veteris Testamenti...)
Scheda 14 (pp. 60-62): De mythis scientiae: a Matre Magna Cibele usque ad oecumenen (Icarus, Daedalus, Pandora, Prometheus,...)

Mihi tandem, inspecta pellicula integra, primae sententiae quae meam in mentem uenerunt fuerunt haec Horatiana:

Nos numerus sumus et fruges consumere nati

et haec Pliniana alia:

Mundum et hoc quodcumque nomine alio caelum appellare libuit, cuius circumflexu degunt cuncta, numen esse credi par est, aeternum, inmensum, neque genitum neque interiturum umquam. Huius extera indagare nec interest hominum nec capit humanae coniectura mentis. Sacer est, aeternus, immensus, totus in toto, immo vero ipse totum, infinitus ac finito similis, omnium rerum certus et similis incerto, extra intra cuncta conplexus in se, idemque rerum naturae opus et rerum ipsa natura.

Mihi contuenti semper suasit rerum natura nihil incredibile existimare de ea.

Quae sententiae in mentem tuam?

Sine dubio erunt qui in contrariam partem opinionem adferant. Sed hominis naturae mos est in extremis uersari.

Amor condītur ut cibus

2011-01-29T09:50:00.006+01:00

Intra Marci Antonii Mureti opera omnia, qui auctor Francogallicus saeculi XVI "ea felicitate Tullianam expressit eloquentiam, ut nisi res, quas tractat, recentiorem scriptorem proderent, ipsum Ciceronem a te legi putares", carmen repperi admodum idoneum ad hoc scriptorium ideoque libet apponere hic:

Cum omnia in amōre misera sint, tum id omnium
Miserrimum est, potīrī amīcā cum velis.
Repulsā amor condītur ut cibus SALE:
Sine spē metūque īnsipidus atque īnsulsus est.

Poeta trimetro iambico, ut uidetur, haud insulse usus est ad similiter exprimendum quod olim Ouidius disparibus numeris:

Quandō ego nōn timuī grauiōra perīcula uēris?

Rēs est sollicitī plēna timōris amor.

atque etiam ille Arpinas summus eloquentiae Latinae princeps ac flumen aureum solutis uerbis:

Nōuī enim tē et nōn īgnōrō quam sit amor omnis sollicitus atque ānxius.

De anima salsa porcellorum ac suum

2011-01-23T21:54:00.017+01:00

Amparo et Charo datum

Anno 2002 salsam symbolam de Testamento Porcelli scripsi in lucem editam tres annos post, qua magnopere delectata fui quod argumentum iocosissimum erat, quamquam hodie in melius eius multa mutarem. Fere quidem oblita eram huius libelli quippe quae aliis in insulsitatibus nunc temporis uerser, sed heri hodieque (quantas et quales synchronicitates!) per Telam Totius Terrae nauigans libenter recordata sum hoc opusculum de porcello illo salso qui bona externa, alimentaria uidelicet, atque interna, uiscera scilicet, legat familiariis ac necessariis suis et uariis hominibus.

Primum fuit quidam magister Nouae Caesareae qui de Cauia Porcello quaestionem habuit eis qui quodam in loco interretiali Latine pipilamus. Placet enim comprobare quomodo Latina lingua nomina peregrina adaptet suis normis formisque ueborum suorum per decursum temporum.

Deinde duae feminae optimae quae Saguntinam Domum Baebiam habitant, commentarios binos exarauerunt iucundissimos de porcellis et subus, quos dum legebam fructa sum et grata eis reddo uoluptatem captam. En uobis, amicae, quod ille archidiaconus Saguntinus auctor Commentariorum de sale de sue scripsit saeculo XVI:

1. At demum quid de sue dicam, qua pecude, ut inquit Cicero, nihil genuit natura foecundius, cui perfacete idem animam pro sale datam fuisse dixit? Idque (ni fallor) propterea quod sui, bestiae omnium inertissimae stupidaeque neque ad aliquod ingenii opus (ut ceterae animantes) natae, perinde concessa fuerit uiuenti anima atque mortuae sal.
2. Nam, ut exanima illius membra, quo diutius asseruentur et sapiant ac ne putredine contabescant neue compages dissoluantur, adhibitus sal retinet, sic eidem uiuenti data est anima, tantum ut uiuat, ut adolescat et affatim pinguis reddatur, ut exin mortalibus omnium escarum suauissima et quasi prima fiat. Vnde ut moriens uiuat, sale pro anima imbui et condiri uult. Quo alimento sanis praecipue exercitisque corporibus, summo medicorum consensu, neque inueniri potest quicquam ualidius neque temperatius neque suauius.
___________________________
2-3 CIC. nat. deor. 2,160: Sus uero quid habet praeter escam? cui quidem ne putesceret animam ipsam pro sale datam dicit esse Chrysippus; qua pecude, quod erat ad uescendum hominibus apta, nihil genuit natura fecundius ║ CIC. fin. 5,38: ...ut non inscite illud uideatur in sue, animum illi pecudi datum pro sale, ne putisceret ║ Plut. Moralia 685c

Etiam Erasmus suis in Adagiis facultatem salis ad uicem animae fungendam descripsit, quod apud Plutarchum, ut supra annotauimus, quoque inuenitur:

Nam sunt, qui hac de causa salem "gratiam" nominarint, quod citra hunc omnia videantur insipida ingrataque. Quamquam illud maxime divinum in se sal habere videtur, quod a corporibus vita destitutis putrefactionem ac tabem arcet, neque sinit prorsum interire diu morti velut resistens animaeque, quoad licet, vice fungens. Huius ut est officium animantia tueri continereque neque sinere compaginem dilabi, itidem sal, animae exemplo, cohibet corporum harmoniam ad tabem tendentium, et membrorum inter sese amicitiam conservat. [...] Habet et illud quasi divinum sal, quia vim quandam gignendi genuinam habere credatur, vel hoc argumento, quod, sicuti paulo superius dictum est, seminalem vigorem expergefacit acuitque.

Plinius quidem commentarium excerpsit de argumento:

animalium hoc maxime brutum animamque ei pro sale datam non inlepide existimabatur.

Ego tamen insulsa non annotaui quod Plinius atque etiam Varro in libro de agri cultura memorat de subus et anima et sale, optime notatum a Saguntinis dominabus:

Suillum pecus donatum ab natura dicunt ad epulandum; itaque iis animam datam esse proinde ac salem, quae servaret carnem.

Vtcumque res sese habet, dum fontes Graecos quaero et libellos de eodem argumento addo et rimor plura huius aenigmatis de sale fungenti animae uicem, binis feminis Saguntinis relinquo hoc quantulumcumque:

Terminología erótica y efecto cómico en el "Testamentum Porcelli" (2005)

Plura de Testamento Porcelli:

Jean-Jacques Aubert, "‘Du lard ou du cochon’? The Testamentum Porcelli as a Jewish Anti-Christian Pamphlet”, A Tall Order. Writing the Social History of the Ancient World 216, 2005, pp. 107-141.
E. Champlin, “The Testament of the Piglet”, Phoenix, Vol. 41, No. 2 (Summer, 1987), pp. 174-183.
R. Fercia, “Un singolare testamento privo della "heredis institutio": il cosiddetto "testamentum porcelli" tra "fabulae Milesiae" ed ellenismo giuridico”, Bullettino dell' Istituto di Diritto Romano "Vittorio Scialoja", Nº 40-41, 1998-1999, pp. 796-816.
G. Hinojo Andrés, “Rixoribus capitinas…” Actas del X Congreso Español de Estudios Clásicos : (21-25 de septiembre de 1999), coord. por E. Crespo, Mª J. Barrios Castro, vol. 2, 2001, pp. 129-136.
G. Hinojo Andrés, “Estatuto lingüístico del Testamentum Porcelli”, Lógos hellenikós : homenaje al profesor Gaspar Morocho Gayo, coord. por J. Mª Nieto Ibáñez, vol. 1, 2003, pp. 159-168.
B. Lofstedt, «Probleme im Testamentum Porcelli”, Aevum: Rassegna di scienze storiche linguistiche e filologiche, Vol. 71, Nº 1, 1997, pp. 151-152.

Pagina interretialis c.n. Noctes Gallicanae : Testamentum Porcelli
Pagina interretialis c.n. Naviga con Tanogabo : Testamentum Porcelli

De uiris tredecim cubitorum

2011-01-07T23:51:00.015+01:00

Περὶ τῶν τρισκαιδεκαπήχεων ἀνδρῶν

Nonnullis abhinc mensibus scripsi de longurionibus commentarium, in cuius calce plura "de uiris tredecim cubitorum" pollicita sum alias exarare. Hodie hoc obscurum aenigma placet rimari non quod uiros tales πρώαν nouissem, sed quod hanc primam noui anni commentationem proferre in ueritatis lucem libet mihi minime timidae ad numerum XIII.

Prisci, ut Erasmus protulit, praelongos homines ridiculi gratia Longuriones appellabant:

Tredecim cubitorum: Homines insigniter procero corpore et hisce temporibus populario ioco taxantur, ut ignaui et inutiles. Quod ut alia pleraque manasse uidetur ab antiquitate. Sic enim eodem carmine Praxinoa de marito loquitur τρισκαιδεκάπαχυς, id est, Vir tredecim cubitorum, hyperbolicῶs significans enormiter procerum, quum esset tam insulsus, ut e mercatu pro nitro salem attulerit. De caliga Maximini nobis alias dictum est. Prisci praelongos homines ridiculi gratia Longuriones appellabant. Varro in Tripalo apud Nonium: Ego nihil narro, adeo haec ita curat, qui ante me est, nescio qui longurio.

Etenim Praxinoa Theocritea (XV 15-19) uocabulo Graeco τρισκαιδεκάπαχυς usa est ad maritum uellicandum coram filio atque amica Gorgone hac de causa:

ἀπφὺς μὰν τῆνος τὰ πρώαν (λέγομες δὲ πρώαν θὴν
πάντα) νίτρον καὶ φῦκος ἀπὸ σκανᾶς ὰγοράσδων,
ἦνθε φέρων ἃλας ἂμμιν, ἀνηρ τρισκαιδεκάπαχυς.

Id est:

Attat quidem iste nuper (nam "nuper" dicamus scilicet
omnia) nitrum et fucum cum ex taberna empturus esset,
rediit salem afferens nobis, uir tredecim cubitorum.

In Quaestionum Theocritearum specimine a Carolo Zetter indicto a. 1868 haec interpretatio data est:

Editores, scholiastis ducibus, infelici tanquam verborum cavillatione evolverunt sensum, qui et torti quid habet neque librorum scriptura confirmari potest. Sic e. g. alii opinantur, Praxinoam cum Gorgone amica communicare, quam nummorum tenax et sordidus sit suus maritus; huic rei esse argumento, quod ille natrum et fucum ex tabema emere iussus redierit salem ferens, h. e. remedia quidem ad ornatum muliebrem pertinentia, sed vilia tamen et abiecta ut salem; eiusmodi enim mercem nimirum non magno constitisse.

Sed, ut reliqua taceam, primum verba ἦνθε φέρων ἃλας ἂμμιν, “salem afferens nobis rediit" significare possunt, minime vero “afferens tale quid, quod sali est simile, vel salis instar aestimatur", quae ratio recederet ab usu sermonis Graeci; namque id si poeta voluisset dicere, particula aliqua comparativa non erat negligenda. Deinde opinioni, Dinonem in sorde atque avaritia reprehendi ab uxore, adversatur, quod Gorgo amicam indignatam admonet de Zopyrione filiolo, quem de laevitate patris edoceri non conveniat; de “sordido eius animo” si percipiat auribus aliquid puerulus, non magni esse momenti; id Gorgo subaudire mihi videtur. Itaque Gorgonis anxietas nihil haberet caussae. Tum Praxinoae maritus ab uxore ipsa neglectis ambagibus πάραρος h. e. delirus et τρισκαιδεκάπαχυς, homo tredecim cubitorum, vocatur sive homo celsissima quidem statura, sed laevi et inepti ingenii. Huc accedit, quod versus insequentes […] satis dilucide demonstrant, de stupore utriusque viri sermonem esse. Gorgo enim maritum suum simili modo perstringit loquens: eodem modo meus agit, Dioclides, vorago pecuniae, qui omnia negotia male gerens opes diffundit. […]

Sunt denique, qui multo longius procedant sic verba explicantes: et rediit, salem mihi afferens, quasi ut me doceret, salem magis necessarium esse ad res domesticas quam fucos et pigmenta. Verum tam aculeate neque loqui neque agere potest τρισκαιδεκάπαχυς iste. Quare sententiam loci hanc esse existimo: pater quidem ille nuper nitrum et fucum cum ex tabema emere iussus esset, rediit salem (quippe oblitus erat, quid lenociniorum empturus esset) nobis afferens.

Haud liquidius uidetur quare uxor conuicium tale iactauerit in maritum, utrum eius auaritiae causa an stupiditatis. En tamen uobis, lectrices lectoresque beneuolentes, alia lectio atque interpretatio quodam ab humanista Hispano, archidiacono Saguntino et Canonico Valentino, prolata a. 1579:

[...] Quod ipsum mulier quaedam apud Theocritum significare uoluit uirum suum fatuum appellans, propterea quod ipsa, cum nitrum pro fuco oris e taberna sibi a uiro asportari petiisset, at is salem pro nitro attulit. Vnde in eum sic est inuecta:
Nae, tu fatuum mihi semper uir es,
Ac tredecim cubitorum homo longitudine.
Nam cum essem contenta nitro tantum,
Vt eius fuco alios in me prouocarem.
Tu contra, salem pro nitro insulse affers,
Vt illius irritamento, in alios ipsa prouocer.

Vtrum haec interpretatio boni archidiaconi sit an alterius interpretis, prorsus nescio. Nullum inueni praeter canonicum Hispanum. Quidam sodalis linguae Graecae mihi communicauit hunc locum Claudi Aeliani qui in libro de natura animalium scripsit (IX 48) de sale et nitro talia:

Ex animalibus sibi quo plus prolis nascatur, harum rerum curatores et pastores ovium, caprarum et equarum genitalia tempore coitus, repletis multo sale et nitro manibus, perfricant; unde iis vehementior coitus appetitio exoritur.

Num archidiaconus Saguntinus aquas salsas nitrosasque miscuit horum fontium Graecorum?

Praxinoe uero nitrum et fucum sibi emi uolebat quo formam interpolaret in publicum proditura. Ad malam rem muliebrem (ut Terentius uocat in Heaut. II 3, 48) non minus nitrum pertinet quam fucus. Ouidius in Medicaminibus faciei femineae (V 73) testis est:

Nec cerussa tibi, nec nitri spuma rubentis,
Desit.

"Quod autem Ruhnkenius dixit, maritum pro nitri et fuco salem attulisse, quo tacite moneret uxorem necessaria ad uitam emenda esse, hoc non omnino probandum uidetur, immo quae altera mulier de suo marito narrat, suadent ut etiam Dinonem non salem, sed reuera nitrum et fucum emisse putemus, at generis uilissimi, quae salis, non nitri et fuci, nomine digna essent. Accusat igitur maritum quod se a Seplasiario decipi passus, merces uilissimas et sordidas, neque huius diei pompae conuenientes domum detulerit".

Vtcumque res sese reuera habuit, maritum suum τρισκαιδεκάπαχυν uocat bona mulier (cui probe intelligo: uir fere nullus medicamina faciei femineae, plurimis dissimilibusque coloribus et generibus abundantia, recte emere scit!), innuens in tam magno corpore ne micam quidem salis inesse. Anglice: "A great lout!". Baetice: "Saborío!"

"Más vale un jaleo probe
y unos pimientos asaos
que no tener un usía
esaborío a su lao".

Ioannis Valera Ioannula illa Longa (1895)

Felicem Annun Nouum MMXI!

2010-12-31T17:25:00.000+01:00

Carmina Latina de "Anni temporibus"

a Florindo Di Monaco scripta

1. Hieme
Systema: alcaicum

Tarde cadebat nix. Rutilas focus
flammas alebat. Candor erat polo.
In corde mansit palpitante
dextra tuo mea. Nix cadebat...

2. Vere
Systema: asclepiadeum

Maturas, iuvenes, carpite iam rosas,
festes serta decent. Herba vocat gradus.
Turtur sub platano concinit abdita.
Laetantur tenero flumina gramine.

3. Aestate
Systema: asclepiadeum maius

Titan urit humum. Pax ubivis. Sicca meridies
terrens rura tenet. Crebra gregem protegit arbutus.
Ulmus stat viridis, flava seges, rufa papavera.
Sero stella venit multa ferens oscula amantibus.

4. Autumno
Systema: sapphicum

Uva flaccescit, vetulus flet aeger.
Nubilat. Spargunt croceum tapete
flabra. Ranarum tenuis querella
nuntiat umbras.

***

Felicem Christi Natalem!

2010-12-23T10:58:00.002+01:00

Beluosus imaginem cepit

"Quid autem tam idem esse potest quam eiusdem corporis membra? Ab hoc igitur neque seruus est quisquam neque liber neque Barbarus neque Graecus neque uir neque foemina, sed omnes idem in Christo sunt, qui omnia redigit in concordiam".

Pax querula dixit

De fine noscendo ab initio

2010-12-06T23:33:00.014+01:00

Die Veneris superiore coetum cum discipulis Philologiae Classicae celebraui, maxime cum discipulis primi Gradus, ut uerba nonnulla nostris de disciplinis Latinis Graecisque proferam. Primum quidem cum omnibus collocuta sum ut coordinatrix Gradus, deinde ut moderatrix Circuli Latini Gaditani plura dixi eis qui in conclaui manere decreuerunt, id est, omnes. Quamquam tandem circa decem discipulos coetui interfuerunt -nam adesse ceteris non licuit diuersis causis, sed postea ad eos epistulam misi electronicam continentem excerpta eorum quae in coetu dicta sunt-, conuenticulum tamen, quod fere duas horas et dimidiam productum est, omnium studium mouit, mea quidem sententia, maximum.

Inter omnia de quibus sermocinati sumus (Hispanice praecipue, ut uera dicam, ex. gr. de Orbergianis libris et de Vniuersitate Kentukiana et de Seminario Philologiae Humanisticae Louaniensi et de Academia Vivarii Novi -ubi tantummodo mares admittuntur-, et de Circulis Latinis et de "blogis" Latinis; etiam Latina aliqua euoluimus et diximus et cecinimus) controuersia fuit maxima de fine praecipuo studiorum nostrorum, id est, ad quem finem propositum tendant nostrae artes disciplinaeque "classicae" nuncupatae, qua de causa uidelicet Graecae et Latinae linguae studeamus, quomodo tandem textus Latini Graecique nobis legendi sint.

Paucos ante dies huius coetus diei Veneris inter omnes discipulos per epistulam electronicam schedam interrogatiuncularum quandam misi, Hispanice scilicet conscriptam, quorum responsa aliqua iam a me euoluta inopinata singularia inaudita fuerunt. Vobis autem, lectores lectricesque beneuolentes, schedam in sermonem Latinum uersam praebeo ut uos ipsi iudices sitis utrum bene egerim an melius fuisset tacere et fatis claudere futuris ora:

Quaestiunculae dē Graecā Latīnāque linguīs discendīs (PIE22-UCA)

annō MMX actae

Profestrix Sandra I. Ramos Maldonado

Dē Latīnē Graecēque sciendō (responsum cruce notēs et quidlibet addās)

Hīsne linguīs nōnnumquam studuistī?		Nōn, numquam
		Ita, Latīnae linguae studuī ……… annōs
		Ita, Graecae linguae studuī ……… annōs
	Sī affirmātīvum respondistī, ūnā vel variīs crucibus notēs:
		In scholā vel lūdō vel Gymnasiō
		In Studiōrum Ūniversitāte
		Per mē ipsum vel ipsam
Novistīne nōnnumquam aliquem quī Latīnē Graecēve scriberet aut loquerētur?		Nōn, numquam, sed mihī placēret
		Nōn, numquam, et meā nōn interest.
		Ita, tantum autem Latīnē
		Ita, et Latīnē et Graecē
		Nēminem nōvī umquam, sed hominēs esse Latīnē Graecēque loquentēs prō certō habeō.
	Addās hōc in locō quod tibī placeat

1. Cūr PHILOLOGIAE CLASSICAE studēs? Sī in aliam scientiam incumbis, cūr linguam Latīnam vel Graecam discis?:

2. Ad quem fīnem prōpositum, tuā quidem sententiā, discimus linguam Latīnam et Graecam?

3. Contentusne es perītiā tuā legendī Latīnē Graecēque prout tempus studiīs impensum?
a. Ita
b. Nōn
c. Ita, sed tantum Latīnē
d. Ita, sed tantum Graecē
e. Aliud responsum:

4. Valēsne ad textūs Latīnōs et Graecōs legendōs quibus ultimō annō studuistī sine Lexicī ullīus ope?
a. Ita
b. Nōn
c. Aliud responsum:

5. Necessene est, tuā quidem sententiā, perītiam Latīnē Graecēque scribendī loquendīque impetrāre ad gradum summum legendī intelligendīque textūs classicōs obtinendum?
a. Ita
b. Nōn
c. Aliud responsum:

6. Sī prope tē esset circulus vel grex hominum, sive magistrōrum sive condiscīpulōrum, quī tē adiuvārent ad falcultātēs lectiōnis meliōrēs faciendās (grātīs et suā sponte), adirēsne ad hōs coetūs?
a. Ita, sessiōnēs scholasticae nōn sufficiunt.
b. Nōn, sessiōnēs scholasticae sufficiunt.
c. Rēs pendet (responsum scribās fūsius):

7. Suntne ūtilia nova instrūmenta, ut aiunt, technologica commūnicātiōnis interretiālis (wikis, rētia sociālia, diāria vel ephēmeridēs ēlectronica, docentia interrētiālis…) ad linguās classicās discendās? Sī affirmātīvum respondistī, quōmodo et quibus rēbus auxillīsque ūteris? Quibus ūtī tibī placēret?

8. Sī dēligere posses, quid malles?
a. Docentia cōram magistrō condiscīpulīsque (100%)
b. Docentia cōram magistrō condiscīpulīsque, interrētiālī autem ope minimā (25%)
c. Docentia cōram magistrō condiscīpulīsque, interrētiālī autem ope mediā (50%)
d. Docentia cōram magistrō condiscīpulīsque, interrētiālī autem ope maximā (75%)
e. Docentia omnīnō interrētiālis (100%)

GRĀTIĀS TIBĪ AGŌ QUOD OMNIA RESPONDISTĪ

NOTĀ BENE: Omnia quae responsūrus es, prīvāta erunt ideōque nōmina mihī dare potes. Sī tamen quaestiunculās anōnymās esse māvis, tibī licet schedam sine nōmine dare custōdibus iānitōribusque Facultātis Philosophicae et Litterariae quī rursus mihī aliās dent. Etiam per epistulam ēlectronicam schedam mittere potes (sandra.ramos@uca.es). Sententia tua quidem maximī mōmentī est, quia praecipuum prōpositum nostrum est in melius mūtāre linguārum classicārum institutiōnem in Academiā. Sī plūra addere avēs, agere vērō potes et dēbes.

In calce coetus discipulos uocaui ad sessionem proximam habendam, quae die Veneris X fiet circa meridiem. Sed primum ante omnia ueniam maximam coram eis petiui. Valde excusatam quidem me habui quod ad fluenter Latine loquendum nondum ualeo. Iosephus noster Gaditanus hoc anno academico abest (alia in urbe procul a nobis profitetur, quamquam pollicitus est aliquando interesse) et ceteri professores plurimis in negotiis curisque implicati sunt. Qui ergo Circulo interimus, simul multam experientiam colemus, discipulis uidelicet uolentibus.

Nobis reddite tabulam aeneam Lascutanam!

2010-11-29T21:02:00.010+01:00

Mariae et Laurae, optimis discipulis

CIL I² 614 (p. 919) = CIL II 5041 (p 843) = IRPCadiz 520 = ILLRP 514 = ILS 15
[Hispania Epigraphica]

Inscriptio Latina ANTIQVISSIMA in Hispania reperta (saltem in Hispania ulteriore) et simul textus Latinus iuridicus ANTIQVISSIMVS omnium aenea in lamina incisus dicitur hic:

Decretum Hastense L. Aemilii Pauli anno 189º a. Ch. n. actum

Lamina quidem reperta fuit a Ladislao Lazeski circa annum 1867 in Hispania a GADIBVS orientem uersus prope uicum c.n. Alcalá de los Gazules, ubi uidetur fuisse Lascuta memorata a Plinio 3,15.

Inscriptio maximi momenti est studiosis linguae Latinae quippe quae consonantes geminae (ESSENT, OPPIDVM, POSSIDERE...aduersus POSEDISENT, IOVSIT in eadem tabula) inter alia primum hac in tabula legantur.

Impraesentiarum tabula aenea Lascutana Parisiis in Museo Publico inuenitur,
nescio bene qua de causa.

NOBIS REDDITE!

L(ucius) AIMILIVS L(uci) F(ilius) INPEIRATOR DECREIVIT
VTEI QVEI HASTENSIVM SERVEI
IN TVRRI LASCVTANA HABITARENT
LEIBEREI ESSENT AGRVM OPPIDVMQV(e)
QVOD EA TEMPESTATE POSEDISENT
ITEM POSSIDERE HABEREQVE
IOVSIT DVM POPLVS SENATVSQVE
ROMANVS VELLET ACT(um) IN CASTREIS
A(nte) D(iem) XII K(alendas) FEBR(uarias)

Videatis paginam 27 (Allen 1880):

Videatis paginam 57-58 (Ernout 1916).

Videatis quoque paginam 57 in hoc enchiridio:
W. M. Lindsay , Handbook of Latin inscriptions, Boston 1897.

Bibliographia selecta:

L. RENIER (1867): "Observations relatives à la plaque de bronze trouvée près de Gibraltar (Espagne) communiquée par M. Ladislas Lazeski", in Léon Renier, Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, Vol. 11 nº 11, pp. 267-271.
A. J. CARNOY (1906): Le latin d'Espagne d'après les inscriptions, étude linguistique, Bruxelles.
L. GARCÍA MORENO (1986): "Sobre el decreto de Paulo Emilio y la Turris Lascutana", Actas del Congreso sobre Epigrafía hispánica de la época romano-republicana. Zaragoza, pp. 197-199.
F. MARCO SIMÓN (1986): "La manumissio oficial de Emilio Paulo en el marco de la politica intercional romana del siglo II a.C.", Actas del Congreso sobre Epigrafía hispánica de la época romano-republicana. Zaragoza, pp. 219-225
M.ª J. HIDALGO DE LA VEGA (1989): "El bronce de Lascuta: un balance historiográfico", Studia Historica. Historia Antigua, Vol 7, pp. 59-65.
R. M.ª MARINA SÁEZ (2001): Antología comentada de inscripciones latinas hispánicas, Zaragoza, pp. 34-35.
A.U. STYLOW (2005): "Fuentes epigráficas para la historia de la Hispania Ulterior en época republicana", en E. Melchor Gil – J. Mellado Rodríguez – J. F. Rodríguez Neila (eds.), Julio César y Corduba: Tiempo y espacio en la campaña de Munda (49-45 a.C.). Actas del Simposio. Córdoba, 21-25 de abril de 2003, Córdoba, PP. 247-262. Centro CIL II España
B. DÍAZ ARIÑO (2008): Epigrafía latina republicana de Hispania, Barcelona, pp. 191-194.

Videatis etiam:

R. CAGNAT, Cours d'épigraphie latine (Paris 1898)
H. DESSAU, Inscriptiones latinae selectae Vol. I (Berolini 1892)
H. DESSAU, Inscriptiones latinae selectae Vol. II. Pars I (Paris 1892)
H. DESSAU, Inscriptiones latinae selectae Vol. II. Pars II (Paris 1892)
H. DESSAU, Inscriptiones Latinae Selectae, Vol. III, Pars II (Berolini 1902)
J. C. EGBERT, Introduction to the study of Latin inscriptions (New York [1896])
R. GARRUCCI, Sylloge inscriptionum latinarum aevi romanae Rei publicae usque ad C. Iulium Caesarem plenissima (Augustae Taurinorum 1877)
G. N. OLCOTT, Thesaurus linguae latinae epigraphicae [microform]; a dictionary of the Latin inscriptions (Rome 1904)
F. ZILKEN, De inscriptionibus latinis graecis bilinguibus quaestiones selectae [microform] (Bonnae 1909)
AA.VV., Inscriptiones parietariae Pompeianae, Herculanenses, Stabianae (Berolini 1871)
Mª D. LÓPEZ DE LA ORDEN, Inscripciones latinas de Cádiz y la provincia (UCA)

***

De Alcagnicio: quisnam "Plinii ἀντάξιος ipsius" uerus fuit?

2010-10-24T16:42:00.038+02:00


Ioannes Aegidius Ludouicusque

Gadibus tandem adsum defatigata defessa lassa, sed felix nuperrime reuersa. Nam Conuentus Alcagnicensis in honorem IOANNIS AEGIDII feliciter peractus est die Veneris superiore noctu.

Aliquantulum anxiam fuisse me confiteor, quippe quod mihi displiceat loqui coram frequentia hominum atque hoc in conuentu uerba mihi proferenda erant in publico quater uel quinquiens. Dies tamen difficilior fuit in quo Latine Hispaniceque mihi loquendum erat propter exspectatissimam Dissertationem Eduardi nostri M. Engelsing Doctoralem iudicandam ante participes conuentus quorum haud pauci putent inane (ne stultum dicam) Latine loqui. At quamquam haud multi spectatores tandem actui solemni interfuerunt, sapientissimi adfuerunt omniaque optime fluxerunt. Post me, quae prima locuta sum, iudices ceteri iudicia sua dixerunt, Anglice scilicet Theodericus Sacrè (qui die priore doctam disertamque Latinam orationem habuit inscriptam "Erasmus versificatus sive De civilitate morum puerilium libellus a Francisco Haemo elegiaco redditus carmine") et Hispanice Latineque Ioannes Franciscus Alcina et Lusitane Augustus Aires-Nascimento et Theodisce Iacobus Siles, quos Eduardus optime responsit usus iisdem quinque loquelis ideoque promerens feliciter lauream Doctoralem. Optime quoque ei inter actum solemnem Latine gratulati sunt moderatores Thesis, professores scilicet IOANNES AEGIDIVS et Iosephus Maria Magister et Viola Peresius. Macte uirtute, carissime amice Eduarde, atque utinam iterum Gades quam citissime uisites!

Altera Dissertatio Doctoralis quodam de medico opere humanistae Alcagnicensis Gomesii Miedi, quae die Veneris defensa fuit a Philippo Garrido, Medico egregio Cathedrarioque professore Chirurgiae ac primo Rectore Gaditanae Studiorum Univesitatis, etiam feliciter persoluta fuit. In iudicando hanc thesim quam Iosephus Maria Magister egoque ipsa moderati sumus, clarissimi magistri philologique fuerunt, i.e., bini fratres Ludouicus IOANNESque AEGIDIVS et Eustachius Sanctius Salor (cui dicatus erit proximus Conuentus Alcagnicensis) et Ioannes Laurentius optimus Cathedrarius Matritensis et Ludouicus Charlo, magister sodalisque mihi carissimus.

Ioannes Aegidius apud fratrem Ludouicum de "Magistris meis" orationem
Conuentus ualedictoriam habet [Photographema Iosephus Puche cepit].

Plurimae quidem orationes atque acroases habitae sunt per quinque dies (plusquam ducentae!), aliae (pleraeque) disertae quae studium mouerunt multorum, aliae tamen taediosae insulsaeque quae fere nihil maximi momenti adderunt. Quosdam participes mihi "moderatrici mensae", ut aiunt, placuit nouisse, uidelicet Chironianum Ludouicum, bonum peritumque dicendi, quocum plura sermocinari mihi libuisset, atque iuuenem Antonium Haaker nostri Eduardi Engelsing familiarem, qui ex Polonia uenit ad Latine diserteque loquendum de hoc argumento, “Quomodo Parisiis, in Collegio Regio, saec. XVI medio lingua Graeca tradita sit ex ineditis documentis quaeritur”. Cuius iuuenis docti qui de Salmasii operibus uitaque peruestigat, spero fore ut etiam in amicitiam ego incidam diuturnam.

Etiam die Mercurii mane mihi "moderatrici mensae" honos fuit commendare orationes clarissimorum professorum inter quos erant Beniaminus García Hernández (de fonte Plautino in opere cartesiano uerba retulit) et I osephus Ludouicus Vidal (donum musicum pulchrum Ioanni Aegidio fecit) et Gregorius Hinojo (de medicalibus Indorum herbis imagines uerbaque monstrauit) et prima Hispana profestrix Cathedraria Philologiae Latinae Carmen Codoñer, quae etiam Hispanice (lugeo tamen quod ei displicet, nisi fallor, Latinitas uiua) locuta est de Seneca et Nerone saeculo XVII Hispanico.

Vltimus dies tranquillior mihi fuit. Inter orationes auditas matutinas oratores duo disseruerunt de uersionibus, tum Michaelis Rodriguez-Pantoja de translationibus Hispanicis operum Erasmianorum saeculo XVI, tum Iosephus Martínez Gázquez de uersionibus Latinis libri sacri Alcoranus nuncupati. Vesperi uero Ioannes Iosephus noster Cienfuegos uerba Latina strenue protulit ("Qualis Latinitas in Hispania discetur?"), quem fortasse oportuisset lentius loqui coram frequentia (mirum uisu!) participum nequaquam assuetorum Latine audire.

Oratio postremo ualedictoria IOANNIS AEGIDII "Magistri mei" inscripta magno cum gaudio atque emotione omnibus adfecit, sicut etiam illa uerba ualedictoria auguraliaque Iosephi Mariae Magistri mei, qui de origine illius distichi dicati "Ioanni Aegidio Sapienti"... certiores nos fecit risus plurimos et admirationem mouens immanem.

Noctibus amoenissimi coetus fuerunt cum amicis participibusque, Viola scilicet mea Peresio et Tito et Antonio Serrano et sorore mea Glaukopi et Egnatio Micolau et Rosaura et Pinario et Ferdinando Navarro et Enmanuele López et Caesare Chaparro et Maria Iosepho Muñoz (ex qua magistra Complutensi eiusque discipulis quaesiui an Consaluum meum nouissent) et Theoderico van Miert et Agne Illán et Emmanuela Ledesma et Ioanne Iosepho Cienfuegos eiusque uxore Carmine et Ioachimo Escuder et Emma Falque et Danieli López Cañete aliisque multis et maxime cum Xauiero Barbastrensi, utpote qui ultimo die Alcagnicium petiuerit ad me conueniendum Latine loquendi audiendique cupidus.

Dies quidem scientiae amicitiaeque grauidos degimus et felices. Nunc est tempus aliquantulum acquiescere et de omnibus quae Alcagnicii acciderunt cogitare. Interim uobis relinquo ex acroasi mea aliqua deprompta de quibus locuta sum ante auditorium, coram quo spero fore ne nimis quidem taediosa fuerim neque insulsa:

***

De usu Pliniano in Erasmo
Alexandra I. Ramos Maldonado

DGICYT-FFI2009-10133 / PAI09-HUM-4858

[Alcagnicii, die XVIII m. Octobris a. MMX]

H. Pinkster, ‘The language of Pliny the Elder’, in: T. Reinhardt , M. Lapidge & J. N. Adams (eds), Aspects of the Language of Latin Prose, Proceedings of the British Academy 129, 239-56 (Oxford: University Press, 2005), p. 254: “If you think you know Latin, try Pliny”.

C. Bailey, Titi Lucreti Cari de rerum natura Libri VI, edited with prolegomena, critical apparatus, translation, and commentary, 3. vols., Oxford, 1947, vol. I, p. 89: “The influence of Cicero in stereotyping the Latin language has been so strong and so lasting that modern students of Latin have been apt to regard his syntax as normal and regular and charge other writers with ‘irregularities’ when they deviate from the Ciceronian norm”.

I. Des. Erasmi Roterodami Ciceronianus (a. 1528): de Longolio Plinioque Maiore

1. Dialogus cui titulus Ciceronianus, siue, De Optimo genere dicendi. Cum aliis nonnullis, quórum nihil non est nouum. Des. Eras. Rot. Autore. Compluti. M.D.XXIX, ff. K r–[Kiii v]:

NOSOPONVS: Ne commemora mihi priscos illos horridos et impexos, quum nondum una cum moribus enituisset eloquentia, nec eos qui pariter cum Cicerone decurrerunt; eos refer qui Ciceronem sequuti sunt.

Autores antiqui a Bulephoro commorati et cum Cicerone relati a Nosopono: Sallustius, Seneca, Valerius Maximo, Suetonius, Titus Livius, Tacitus, Quintilianus; historici Quintus Curtius, Aelius Spartianus, Iulius Capitolinus, Aelius Lampridius, Vulcatius Gallicanus, Trebellius Pollio, Flauius Vopiscus, Aurelius Víctor, Probus Aemilius, Ammianus Marcellinus, Velleius Paterculus, Florus, Eutropius, Solinus; duo Plinii…; poetae Horatius, Vergilius, Ovidius, Lucanus, Martialis, Lucretius, Ennius et Lucilius; Aulus Gelius, Macrobius, Symmachus, Apuleius, Martianus Capella, Boetius et Ausonius.

2. Dialogus cui titulus Ciceronianus…, f. [Kii v]:

BVLEPHORVS. Verum retro mihi cursus flectendus est, duos Plinios praetermisimus. Maiorem, scio, non feres hic nominari. Iuniorem fortassis admittes.
NOSOPONVS Immo qui sunt huius causae censores, cum primis uetant contingi ab adulescentibus huius epistulas, ne pro Ciceronianis euadant Pliniani

3. Dialogus cui titulus Ciceronianus…, f. [Ovii v]:

BVLEPHORVS. [...] Nec ita censeo M. Tullium adamandum ut a ceteris omnibus abhorreas, sed optimos quosque primum legendos et ex optimis quod in quoque est optimum excerpendum; neque enim est necesse, ut quenquam totum imiteris. Nec illos aspernandos censeo, qui dictionem quidem non multum iuuant, sed tamen rerum copiam suppeditant, uelut Aristóteles, Theophrastus et Plinius.

4. Caii Plynii Secundi Naturalis Historię libri XXXVII nuper studiose recogniti atque impressi, Adiectis uarijs Antonij Sabellici, Raphaelis Volaterrani, Beroaldi, Erasmi, Budei, Longolij adnotationibus […] FINIS. Impressa est Lutetiae hęc Mundi historia ex diligentissima recognitione, impensis Beraldi et Reginaldi Chalderii . Anno a partu Christiparę virginis. M. D. XVI.

Qua in re haud parum non iuuit Christophori Longolii diligentia, […] vir non modo Graece Latineque doctissimus, sed iurisconsultus etiam ac Philosophus eximius planeque, ut Homerus inquit, ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἂλλων, Plynii vero ipsius. Plynianaeque et dictionis et doctrinae usque adeo studiosus, ut non modo Plynium ipsum totum jam saepius legendo contriuerit, sed commentarios etiam olim jam scribere in eundem coeperit, aliquando, ut et speramus et optamus in lucem editurus.

II. Ciceronianae controuersiae (1512-1537)

J. DellaNeva (ed.), Ciceronian Controversies. English Transl. by Brian Duvick. The I Tatti Renaissance Library, 26, 2007:

Ioannes Franciscus Picus ad Petrum Bembum (Romae 1512) 3, 26: […] Sunt enim in nostra tempestate plurimi qui panno vestiantur libenter qui sit contextus ex lato illo Ciceronis stamine et presso Plinii subtegmine. Alii, quia frigus fortasse metuunt, conantur ut evolvant scrinia Carmentae, unde peplum surripiant aptandum sibi.

Petrus Bembus ad Picum (Romae 1513) 4, 29: Nec audiendi sunt, qui existimant Plinianam De natura rerum historiam Ciceroniano scribendi modo atque via tam percommode explicari non potuisse, ut ab ipso est more illo suo explicata, quod oportuisset in infinitam magnitudinem opus excrevisse, si ad illas multiplices innumerabilesque res de quibus erat scribendum exuberantiam Cicero suam ornatumque sermonis adiunxisset.

Picus ad Petrum Bembum (151?) 5, 15: […] Plinii lenitate […]; ibid. 5, 24: Eorumne aliquis, te quaeso, Bembe, Cicerorem est imitatus figura dicendi? De Hermolao id afferre non potes, qui sese totum Pliniis addixit, Theodori (Gaza) sectator. Qui in transferendis Aristotele et Theophrasto, Plinii, Celsi, Columellae delectatus charactere, eis auctoribus quos interpretabatur consentaneo […]; ibid. 5, 25: […] Patrui stilus (ut de incomparabili ingenio et doctrina sileam) Ciceroni magis accedit quam Plinio, sed proprium quiddam et peculiare prae se fert.

Coelius Calcagnini ad Cynthium [1532-37] 8, 19: […] Certe in historia naturae C. Plinium facile omnibus praetulerim, in cuius descriptione, nemo mirificas illas opes feliciore penicillo expressit; nemo dulcius, nemo aptius Aristotelem, Theophrastum totamque illam doctissimam antiquitatem sub compendio repraesentavit. Certe me loca quaedam ex Cicerone excerpta et a Plinio repetita conferentem ingens admiratio pervasit, cum ea commodius ac subtilius a Plinio enarrata (meo quidem iudicio) offendissem; usque adeo multi interest, cui quis materiae describendae nomen dederit. Mirum est enim quantum in eo quisque promoveat, ad quod a natura factus videatur. Sed corrupta adeo ad nos Pliniana lectio pervenit ut, quod aiunt, Samnium adhuc quaeramus in Samnio (cf. Paul. Diacon. Roman. hist. 2, 9).

“Ruinarum variarum prospectus ruriumque. Aliquot delineationes”. Milvius Pons, Hendrick Van Cleef (Cleve)
(Anversa, 1524, circa-1589) “Vestigi delle antichità di Roma”, E. Quasar.

III. Erasmiana epistula nuncupatoria ad Stanislaum Thurzo in editione Frobeniana Plinii Historiae mundi (Basileae 1525)

a) Salutatio: REVERENDISSIMO PRAESVLI ET ILLVSTRISS[IMO] PRINCIPI STANISLAO TVRZO, OLMVTZENSI EPISCOPO, D[ESIDERIVS] ERASMVS ROTEROD[AMVS] S[ALVTEM] D[ICIT].

Compages salutatoria a Ciceronianis appulsa: “nomen eius cui epistula mittitur” (datiuo casu) ante "nomen eius qui epistulam mittit" (nominatiuo casu) sequutum litteris S.P.D. Morem uero Ciceronianorum Erasmus lufidicat suo in Ciceroniano, sed etiam talem Erasmi rursus irridet E. Dolet in opere c.n. De imitatione Ciceroniana aduersus Desiderium Erasmum Roterodamum pro Christophoro Longolio (Lugduni 1535).

b) Exordium: Salutatio ad ornatissimum praesulem (captatio beneuolentiae) atque expositio argumenti: egregia magnorum artificum opera non solum nobilitent autores suos, quorum auspiciis impendiisue nata sunt aut quibus dicata fuerant, uerum etiam omnes quicunque uel in absoluendo vel in sarciendo portionem aliquam industriae suae contulerunt. Exempla ex opere Pliniano deprompta (Mausoleum, templum Solomonis, ...)

c) Narratio: Solidior autem ueriorque gloria contingit ex his monumentis quae uitae mortalium insignem aliquam adferunt utilitatem. Collatio cum magno monumento Pliniano, quod non opus est, sed thesaurus, sed uere mundus rerum omnium cognitu dignarum, quod nobilitat eum qui ei manum admouit.

d) Argumentatio:

d.1. Ruina huius diuini muneris deplorata. Catalogon hominum praecipuorum qui plurima restituerunt: Hermolaus Barbarus, Guilhelmus Budaeus, Nicolaus Beraldus et Ioannes Caesareus, quorum onmium quidem industriae debemus, quod Plinium habemus multo quam antehac emendatiorem.

d.2. In emaculando Plinio uersantibus nunquam defuturum est quod sarciendum sit (aperta Plauti mentio et Ciceronis tacita). Nonnullorum operum ea diuinitas fuit, ut omnium artificum manus, inimitabili quadam artis eminentia deterrerent, uel a supplendo quod erat inchoatum, uel a sarciendo quod erat deprauatum.

d.3. Erasmus temeritatem impietatemque eorum qui Plininanum opus uel describendo uel excudendo corruperunt, carpit et reprehendit. Oportet ergo regum esse curam, quum nullus sit liber dignior qui regum manibus teratur, quod non ex alio citius hauriatur rerum omnium cognitio.

d.4. De cura restaurandorum textuum (superstitio, temeritas, religio), maxime operis Pliniani quod diuinum munus sit. Votum Erasmianum: Plinium habere absolutum.

d.5. Exempla restitutionis Erasmianae ex uetustissimo quodam codice, etiamsi deprauatissimo scripto. Laus officinae laborisque Frobenii (uideatis infra libri frontem).

e) Conclusio: Nuncupatio finalis (captatio beneuolentiae): amplissime Praesul, et ualedictio. Basileae. An(no) ab orbe redempto M.D.XXV. sexto Id(us). Februar.

IV. Editio Beraldiana Plynii Naturalis Historiae (Lutetiae 1516)

V. Editio Frobeniana Plinii Historiae mundi (Basileae 1525)

***

Si Conuentus Alcagnicensis notitias euoluere plures aues, preme quaeso hic.

Ioanni Aegidio Sapienti

2010-10-10T13:05:00.007+02:00

Index rerum agendarum

V Conuentus ex omnibus gentibus de Humanismo

atque de re Latina Graecaque perpetuanda:

In honorem professoris Ioannis Aegidii

IOANNI AEGIDIO SAPIENTI CVM AEGIDA PALLAS

DONARET, DIXIT: "TVTA EGO, TE DVCE, ERO"

Alcagnicii (in Hispania)
a die XVIII ad diem XXII m.Octobris a. MMX

Haicua aestiua

2010-09-19T09:35:00.008+02:00

Intra paucos dies, scilicet die XXIII inferiore, ad nouem minutas post quintam a.m. horam peninsularem, initium astronomicum erit autumni, temporis anni mihi admodum dilecti, quod hoc anno onustum fructibus aduenit nouis, quos spero fore sapore dulciore. Quomodo enim celebrem?

Mihi admodum placent momentosa carmina quae Haicua uocantur nescio bene quare, fortasse quia optimum facileque pensum ad linguam Latinam exercendam uidetur, quae discipulis hoc anno academico proponam ad conficienda.

Nonnulla Latine pangere aliquando conata sum conscia imperitiae meae arteque carens. Bene intelligo maximi momenti esse regulas formales seruare ideoque, quod ad haicua Latina attinent, quaesiui et repperi quasdam statas regulas quibus talia carmina scribenda sint, si quis quodam in certamine Haicuum Latinorum participare uellet (videatis quaeso "Nova quædam de sodalitate «Harundine»Tertium Nuntiatur Lustrum atque Indicitur Certamen Haicuum Latinorum (2010)" [Th. Deneire], Melissa 152 (2009) p. 2):

1) Singula quaeque haicua tribus lineis distribuentur, quae constabunt e quinis, septenis, iterumque quinis syllabis. Porro, singula quaeque haicua a littera maiuscula incipientur et a periodo (.) finientur. Maxime placent sententiae inter se ipsum cohaerentes, ubi ars interpungendi ita adhibetur, ut in prorsa oratione adhibi solet.

2) Syllabae ita sunt computandae ut dipthongus una tantum syllaba putetur (e.g. haicu = hai-cu) et ut in aliisque coniunctionibus vocalium singulae vocalium litterulae syllabae putentur (e.g. mulier = mu-li-er, hiems = hi-ems, aciei = ac-i-e-i), exceptis semivocalibus ‘u’ (sicut suavis = sua-vis) et ‘i’ (sicut Pompeius = Pom-pe-ius vel diiudico = di-iu-di-co).

3) Neque hiatus neque elisio admittentur. Noli scribere “amore ardens”, verum “ardens amore”. Itemque noli componere “diem et noctem carpo”, verum “diem noctemque carpo”.

Hoc enim sit, ut ita dicam, corpus haicuum. Qualis autem sit haicuum spiritus, me ipsam saepius interrogaui. Et quamuis responsum dare atque horum carminunculorum patefacere animam dificillime sit, amicus tamen Xauierus Fran mihi conatus est:

In haicubus simplicia euocant complexa, quasi photographemata uerbalia paucis uerbis descripta uel paruae sectiones in pellicula temporis eaeque ut sectiones discontinuae quae arcessunt, eliciunt uel memorant continuitates exsistentiae, uitae, animae, animi. Haicua sunt ut micae fluxús fluminisue mundi captae in guttis aquae uel uini uel resinae, aut in particulis pulueris uel odori unguenti uel lucis uel silentii. Haicua quidem saepe oderunt magniloquentiam.

En uobis, lectrices lectoresque beneuolentes huius Scriptorii Academici Latini, nonnulla haicua aestiua, alia annis praeteritis, pleraque alia per hoc tempus aestiuum scripta, minima corporis, animae maxima a sole interretiali calefacta quorum uos iudices fore spero seueriores:

Apud litus solitudo

Capiendus est
nullus fluctus. Juvenum
Capilli siccant ........................................ Irisatus Iaponicus [Ludamus Latine "De arte fluctus capiendi" 2010]

Et res gestae
tacent coram dulcore
lactis gelati ............................................. Irisatus Iaponicus [In rete sociali "Twitter" 2010]

Cicada canens,
Refrigeres mi fervens
Computatrum hoc. ................................... Irisatus Iaponicus [Ludamus Latine "De cicada" 2010]

Ad capiendum
aestiuum fluctum... flamen
ex oriente. ............................................... Alexandra Ramos [Haicua aestiua 2010]

Actae sonitus:
cachinni puerorum,
senum querelae. ...................................... Alexandra Ramos [Haicua aestiua 2010]

Aestas finita:
memoriae folia
Gadibus cadunt. ...................................... Alexandra Ramos [CLGaditanus 11/09/2010]

Ad mare puer
monstrat sitellam: tenet
omnia risus. ............................................ Theodericus Sacrè [Alaudae ephem., 2005]

Medio die
aestus movet sudorem
cantant cicadae. ...................................... Gerd Allesch, [Alaudae ephem. 2005]

Aestiva prata:
antiquorum militum
somnii sedes. ......................................... Nemo Oudeis [In rete sociali "Twitter" 2010]

Nummuli mei
papiliunculi sunt:
evolant cito. ............................................ Nemo Oudeis [In pagina interretiali "Ludamus Latine" 2010]

Volent permulti
inter nos ad ditandum
orbem terrarum. ..................................... Irisatus Iaponicus [In pagina interretiali "Ludamus Latine" 2010]

Aestate tepens
extenditur minimo
frigidum ferrum. ..................................... Anna Elissa Radke [Ars paedagogica 1998]

Sella vacua
in horto delectatur
radiis solis. ............................................ Anna Elissa Radke [Alaudae ephem., 2005]

Aestas matura:
matris in ventre pulsat
corculum novum. .................................. Andries Welkenhuysen [Harundine 2007]

Folia calco
aestate non finitá
rigida nondum. ...................................... Xauierus Fran Sin [Aestate 2010]

Cantus cuculi
dum postmeridiana
caetera silent. ......................................... Xauierus Fran Sin [Aestate 2010]

Animae gurges
aestate finiente
caelo sereno. .......................................... Xauierus Fran Sin [Aestate 2010]

Nox per fenestram,
Vt focus computatrum,
Septembres aurae. .................................. Xauierus Fran Sin [Aestate 2010]

Longolii an Longuriones? (II)

2010-09-03T16:02:00.003+02:00

Vocabulum "longolius", siue nomen substantiuum siue nomen adiectiuum, Latinis in auctoribus neque antiquis neque posterioribus ullis, nisi fallor, inuenitur (si quis repperisset aut reperiret, mihi quaeso dicat), quam nouitatem auctor ille Commentariorum de sale librorum quinque notat cum honoris praefatione hac: "ut dicunt".

Exstat quidem, ut priore in commentario dixi, uocabulum "longurio, -onis", quod Erasmus suis in Adagiis optime definit, significans quoddam morbosum genus hominum praelongorum eorumque ridiculorum, quippe quae eorum membra careant sua debita proportione et consensu ideoque homines tales ante omnium oculos hyperbolici appareant atque insulsi.

Vbi primum lectionem "in longolios" inueni in editione principe Commentariorum de sale anni 1572, mendum typographicum uel errorem auctoris haud conscium esse existimaui. Sed iterum altera in editione anni 1579 ab auctore ipso recognita et emendata et locupletata apparet eadem lectio eaque post longam appendicem (haec aditamenta, ut auctor in prooemio refert, insignita sunt asterisco in margine e regione incipientis appendicis appicto, e quo perpetua ducta linea ad finem usque appendicis simili conclusae asterisco protrahatur, nempe ut totum quod lineae conscriptum respondet, priori fuisse editioni additum intelligatur; sic auctor curiosos a taedio inquirendi additamenta leuabat).

Ceterum "Longolius", ut plurimis compertum est, nomen est praecipue cuidam humanistae praenomine Christophorus, cui uni “Ciceroniani Maximi” cognominis honorem contigit, quoniam, ut Erasmus scripsit suo in dialogo Ciceroniano siue de optimo genere dicendi (ubi in persona NOSOPONI plerique Christophorum illum Longolium uiderunt ab Erasmo in persona BULEPHORI ridiculose pictum, dum HYPOLOGVS eum patienter adiuuabat ut Nosoponum admodum sanaret), “annos septem totos nihil ille attingit praeter libros Ciceronianos, a ceteris non minore religione temperans quam Carthusiani temperant a carnibus… nec ulli prorsus erat locus in eius bibliotheca praeterquam uni Ciceroni”. Quem hominem LONGOLIVM uocatum Erasmus quadam in epistula scripsit "toto triduo quo cum illo egerit numquam uidisse uel leuiter subridentem, ne in conuiuiis quidem". Quae res Erasmo sane non mediocri fuit admirationi.

Gomesius Miedes quidem Ciceronianam eloquentiam imitari cupiebat, sed M. Tullium tantopere non adamabat, ut a ceteris omnibus abhorreret. Nam humanista Hispanus scripsit de principe eloquentiae Romanae:

“Exemplo nobis sunt aurea illa Ciceronis secula, quibus, summo eodem eloquentiae principe Romae scribente, conscripsere etiam in omni scientiarum genere, Graece Latineque, alii externis omnibus longe praestantiores. Nam Romanorum scripta non minus quam res gestae, ut idem ait, reliquis omnibus praeposita fuerunt. Quos etiam alii uariis temporibus, nostro praesertim seculo, comparanda fere cum illis eloquentia consequuti sunt, qui Romae scribentes ad quamcunque philosophiae partem, sacram potissimum, animum appulerunt ac non solum iuditio ceteris praestiterunt, uerum Romanam linguam a contracta temporum barbarie ad pristinam Ciceronis eiusque aeui puritatem reuocarunt. Immouero purissimis suauissimisque Ciceronis salibus nostrum seculum usqueadeo condierunt, ut aliis totius orbis scriptoribus Romanum salem, iuxta prouerbium, facile apposuerint.”

Commentarii de sale inchoati sunt a METROPHILO, hoc est, "mediocritatis amatore", qui Gomesii Miedis partes agit, colloquio Romae a. 1554º habito cum amico Barcinonensi Ioanne QVINTANA, qui salem nimis intemperanter edebat, aduersus ANTHALISTAS (sic enim contubernales atque alios quosuis salis oppugnatores appellare libuit).

Ego enim uerba 2.261 in Commentariis de sale quondam rimata sum atque ecce uocabula quod repperi usa a Gomesio Miedi:

VOCABVLA CICERONIANA: ........................... 2.048 (90,6 %)

VOCABVLA HAVD CICERONIANA: ……............... 213 (9,3 %)
a)Antiquitas classica: .................................. 167 (= 78,4 %)
--Latinitas aurea:........................... 89
--Latinitas archaica:....................... 15
--Latinitas postclassica:................... 63
b) Latinitas ecclesiastica .............................. 18 (=8,4%): ex.gr., monachus
c) Vocabula Medii Aeui.................................. 3 (= 1,4 %): ex.gr., schacus
d) Vocabula noua:
--in sensu:............................................................ 11 (= 5,1 %): ex.gr., auditor
--in forma:......................................................... 5 (= 2,3 %): ex.gr., cosmogradus
e) Vocabula uernacula commodata ............. 3 (=1,4%): ex.gr., embalsamar, Alabardi
f) Vocabula Graeca:
--Graece transcripta.................................................. 3 (= 1,4 %): ex.gr., ἀμεθόδος
--Latine transcripta................................................... 3 (= 1,4 %): ex.gr. eucraton

Nescio enim utrum illud de mica salis prouerbium “in LONGOLIOS, ut dicunt, relatum" fuerit mendum typographicum uel inconsultus error uel conscia facetia illius "Miedis-Metrophili", in cuius bibliotheca non tantum Ciceronianis operibus, sed etiam tum Sacris Scripturis tum diuino muneri (ut uerbis Roterodami utar) de mundi deque rerum natura a Plinio scripto praecipuus locus fuit inter alia multa antiqua ac recentiora, sicut, ex. gr., Adagia Erasmiana, etiamsi tacite memorata usaque in Commentariis de sale, utpote quae in Indice auctorum et librorum prohibitorum (Romae 1559 uel Coloniae 1564, praeter alios) inclusa fuerint:

ERASM. LB II 32A: Tametsi Plutarchus arbitratur Aegyptios hac gratia potius abstinuisse, si quando pure uiuere uellent, quod praecipue libidinem irritare putetur idque propter calorem. Praeterea non est uerisimile illos abdicasse sibi salem, tanquam condimentum omnium suauissimum, ita ut non immerito opsoniorum opsonium appellari possit. Nam sunt qui hac de causa salem gratiam nominarint, quod citra hunc omnia uideantur insipida ingrataque.

MIED. sal. I 43, 2: Hac enim de caussa Plutarchus Aegyptios a sale abstinuisse arbitratur, si quando pure casteque illi uiuere uellent, quod praecipue libidinem irritare putetur sal propter insitum ei calorem, ut paulo supra explicauimus. Neque enim uerisimile est eos alia honestiore de caussa se abdicasse sale alioqui condimentorum omnium suauissimo foecunditatique ac procreationi rerum longe utilissimo et pernecessario.
MIED. sal. IV 10,7: Qua de caussa sunt qui recte salem gratiam nominarint, quod citra hunc omnia aeque ingrata sint atque insulsa.

Longolii an Longuriones?

2010-08-30T18:59:00.004+02:00


Christophorus Longolius (ca. 1488-1522)*

Anno 1572 atque etiam septem annis post, Bernardinus Gomesius Miedes, clarissimus humanista Alcagnicensis, cum de "mica salis" prouerbio scriberet, mentionem fecit longoliorum his uerbis:

"Quanquam illud prius de MICA SALIS prouerbium in longolios, ut dicunt, referri quoque solet. Qui cum procero admodum corpore sint et uastis membris neque tamen ea inter se proportione ac conformatione constent, quae debet magnitudini respondere, tum aspectui deformes apparent, tum inaequabiles animi actiones moresque corpore ac uultu prae se ferunt. Et qui non solum ob distantiam cordis a cerebro, ut inquit Aristoteles, sed propterea maxime fatui atque timidi habentur, quod carentibus membris sua debita proportione et consensu, modica sit corporis atque animi inter se conformatio et concentus. Ideoque fit tam difficilis alterius ad imperandum actio quam tardior etiam alterius ad iussa capessendum expeditio ac sicut neque pes, ita neque mens satis suum officium faciunt.
Id ita se habere inde clare ostenditur, quod plerosque uidemus, magna licet praeditos statura ac proceritate corporis, sed debita tamen membrorum ratione ac proportione conformatos ideoque et uenustate quadam et pulchritudine perfusos, hos quidem et magnanimos et cordatos et ualde salsos euadere."

At prisci, ut in Adagiis Erasmi legitur, praelongos homines ridiculi gratia Longuriones appellabant:

De quo cogitabat Gomesius Miedes cum in LONGOLIOS" pro LONGVRIONIBVS scriberet? Sed his de "uiris tredecim cubitorum" plura alias exarabo.

Noua Alcagnicensia

2010-08-17T12:40:00.009+02:00

Tertiae litterae Circulares Conuentus Alcagnicensis, qui mense Octobri inferiore in antiquo ac perillustri oppido conuentus Caesaraugustani ad ripas Gadalopi, placidi ac copiosi fluminis, sito celebrabitur, in luminis oras tandem editae sunt. Hic enim Conuentus omnium gentium numero Quintus uersabitur, ut alii quattuor anteriores, de Humanismo et de re Latina Graecaque perpetuanda, dicatus autem professori Ioanni Aegidio, homini bono dicendi perito, plurimorum magistrorum magistro.

Compertum est uocabulum, quod dicunt, "Humanismus" depromptum esse a nomine "humanitatis". Erasmus quidem ille Roterodamus 'humanitatis uocabulum non iam naturam nobis declarare, sed mores hominis natura dignos' scripsit. Etenim "Humanismi" uocabulum spectat ad mores hominis ad quos optimos instruendos thesauri illi Graecae Latinaeque linguae auxilium nobis ferunt, 'nisi quis prauis cupiditatibus, ceu Circes pharmacis, corruptus, ex homine degenerari mallet in belluam'.

Si nostrae humanioris uitae cultus in antiqua Graecia et Roma radicatur, si 'pro certo habemus nihil esse in natura rerum, quod ita mores erudiat, ut litterarum studia, nihil tam in omnes partes fusas utilitates habere, quam humanitatem et doctrinam', sermonem ergo Romanum Graecamque linguam cognoscere necesse est eis qui claues ad thesauros illos aperiendos habere aueant.

Participes sunt hoc in conuentu maxime frequentato multi qui has claues portant, praecipue ille maximus magister magistrorum in cuius honorem Quintus Conuentus paratus est, sed ueniam detis mihi, beneuolentes lectores lectricesque, ut unius prae ceteros mentionem hodie faciam minimam, illius scilicet alterius Ciceronis cuius causa hodie hic sum uix aegreque perambulando rectam uiam humanistarum (quorum propositum aliud non est quam 'restituere Romam non antiquam, sed nouam'), illius uidelicet iuuenis qui anno MMII ad Gades aduenit ex Orbe nouo nobis monstrando quales essent uel optimae sessiones scholasticae linguae Latinae. Is enim die XIX mensis Octobris anno MMX Dissertationem Doctoralem defendet, diis uolentibus, circa meridiem. Eius quidem nomen eiusque theseos titulum inferioribus in Tertiis litteris Circularibus legere potestis. Fingite, amici, in animo, diuinate, amicae, quis quaeue illo die lectionis publicae sedebit ad dissertationem audiendam iudicandamque apud peregregios optimosque homines, dicendi quoque peritissimos, diuersis a nationibus orbis terrarum arcessitos in Alcagnicium.

V CONGRESO INTERNACIONAL DE HUMANISMO Y PERVIVENCIA DEL MUNDO CLÁSICO: 3ª Circular

Mihi quoque ueniam detis ad mentionem minimam faciendam Dissertationis Doctoralis ab Iosepho Maria Maestre et me ipsa ductae, quae ultimo die conuentus publica disceptatione denfendetur. Candidatus qui lauream doctoralem adipiscendus est, quidam medicus perillustris est isque humanissimus, primus Rector Vniuersitatis Gaditanae. Theseos enim argumentum uersatur circa morbum articularem qui "Gota" uocatur ideoque Candidatus editionem et commentarium facit de quodam opere Hispanico saeculi XVI dicato Philippo, Hispaniarum atque Indiarum regi Catholico, ex hoc morbo laboranti, a quo etiam dolebat auctor libri ipse, cui nomen est Bernardinus Gomesius Miedes, perillustris Alcagnicensis, Archidiaconus Saguntinus Canonicusque Valentinus atque episcopus Albarrazinenzis, qui etiam commentarios Latinos scripsit de sale, opus diffusum, eruditum nec minus uarium quam ipsa natura.

Plura omnibus de rebus quae hoc in conuentu agentur, si uestra intersit, proferam. Et si aliquam notitiam aliam de hoc coetu humanistico scire uelletis, amabo, publicam annotatiunculam uel litteras priuatas ad me scribatis.

Extrema

2010-08-03T13:10:00.008+02:00

Plus mille imaginum lucis ope captarum nouo ex orbe mecum attuli in machina photographica una cum aliis mille in mente seruatis. Tot enim imagines cepi, ut quas uobis seligerem nesciebam. Multas enim uias et tabernas et aedificia et uicos perlustrauimus omnia magnitudine longitudineque ita insignia, ut uel maximum aedificium aut autocinetum quod in Europa inspexerimus, paruum nobis uisum esse magna in ciuitate illa Americana constricta angustaque posset. Tantummodo nostra in uetusta prouincia Romana maiores sunt ecclesiae cathedrales, quae hac in urbe Pliniana apparebant humiliores et quasi alienae larualesue inter turres Babelicas et celsissimas et quadrangulatas.

Ceterum, quamquam Latina ubique quaesiui, pauca uel potius minima inueni. Multa enim aedificia conspici possunt quae stilum classicum aemulant superba, sed titulus nullus incisus Latine legi potest in eorum fronte, ne intus quidem, sicut in nostris. Barbarica quidem in lingua omnia illic erant exarata, ubi quoque multum frigoris passa sum, dum foris calore nimio feruebamus, talia in extrema uersabamur.

Loca enim multa egregia atque ampla uisimus, ubi nonnulla Latina scripta repperi atque etiam plurimum frigoris:

Noui Eboraci Publica bibliotheca in Quinta Platea iuxta 42 uiam sita: quoddam exemplar Plinianum
saeculi XVI euoluere mihi non licuit, alia autem de Naturali Historia raptim legi.

Metropolitano in Museo pulcherrima simulacra et uasa et figurae Graeca Latinaque inspexi. Oecus quoque Aegyptius et Africanus et Asiaticus permirus.

Quid de Cominiae capillis dicam? Idem quam Nemo de Chantale Biya

Chironis magistros recordata sum figuram uidens hanc.

Oculi bini me inspicientes seueriores

Puerum himation induentem hunc spectans Cordatum iuuenem meum finxi.

Dionysi temporumque triumphi sarcophagus permirus

Nihil autem spectabilius fuit... toto Museo ipso. Atque etiam pictoria Pauli Picasso nostri Baetici uniuersalioris expositio splendida regit maxime frequentata!

Apud mensam legendo

En tandem uobis Americanae ciuitatis quae presso Plinii subtegmine contexta uidetur, pharmacopolium uel medicamentorum taberna ProHealth nuncupata:

Hic quidem locus solus fuit inter omnia quae respexi (praeter bibiliothecam et museum), ubi aliquid Latine inscriptum repperi, id est, magnifica tabula in tecto picta in qua legebatur hoc:

NOVA TOTIVS TERRARVM ORBIS GEOGRAPHICA AC HYDROGRAPHICA TABVLA
Auct. Henr. Hondio.

Quo perlecto, statim mecum insulse agitaui: Totusne terrarum orbis noua medicina eget ut ad ualetudinem redintegretur? Num Latina lingua?

Siquidem multis iam saeculis non modo nemo Latine locutus est, sed ne Latina quidem legens intellexit... quasi amisso Romano imperio non deceat Romane nec loqui nec sapere, fulgorem illum Latinitatis situ ac rubigine passi obsolescere (Laurentius Valla, Elegantiae linguae Latinae).

Aeterna ex Vrbe nouum in Orbem

2010-07-16T17:20:00.029+02:00

Aeterna ex urbe nuper reuersa sum. Pauca referam, cum post reditum uix uacauissem; nonnullae autem imagines (ut semper haud nitidae a me pessime captae praeter hanc infra positam) monstrare mihi libet quippe qui dies illi tres Romani pulcherrimi facetique fuerint.

Nonnulli conuentus participes in gradibus Capitolii Ostiensis sessi

Dominico die XI m. Iulii, nonnulli participes conuentus Romani "Monumenta viaeque" nuncupati, qui in memoriam et in honorem Iohannis Orbergi celebratur hos per dies in Academia Vivarii Novi, sessi sumus in gradibus Capitolii Ostiensis postquam Ostiae parietinae lustratae sunt atque antequam comoedia Plauti Amphitryo nuncupata ab histrionibus gregis, c. n. “Te.C.T.A. Clan H”, moderante Lucio Mazza, acta fuit.

Comoedia Plauti Amphitryo nuncupata antica in urbe Ostiensi Latine acta: "Ego sum Sosia... non tu!

Inter Hispanos apparent photographica in imagine superiore Carmen cara uxor Iohannis Iosephus isque ipse, Consaluus, Rodericus, Paulus, Antonius ille Agamador eiusque uxor Isabella, Germanicus, Saluator, Iacobus Emeritensis, Iohannes Vi(ncentius) eiusque uxor Celi, Alfonsus, Xauerius Barcinonensis, Georgius Valentinus...

Imaginem istam superiorem maritus cepit optimus patiensque, utpote qui una cum deo maximo Herma somnigero pedifollis certamen (Hispania - Batauia) uidere mallet quam comoediam! Forte fortuna aliquas minutas spectare potuit certaminis in quo grex uictor fuit Hispanicus meo in solo natali Africano.

Concentus Horatianus et Catullianus editus die IX in sede Vniuersitatis Europaeae et Athenaei Reginae apostolorum dicati

Quid uel optimum omnium fuerit, fortasse requiris. Minime enim unum, sed optima fuerunt multa: Aloisii Miraglia oratio aditialis (mirum uisu atque auditu!) et Latine balbutire cum participibus omnis orbis terrarum (Luciam Niccolini atque Alfonsum Garcia atque Vuium Fonticolae nouisse placuit) et iterum Annulam conuenire et Michaelis von Albrecht sessionibus interesse eruditissimis atque etiam anticam per Ostiam cum humanissimo Victorio Ciarrocchi Pisaurensi sermocinari et maxime tum uersari tum ridere cum amicis salsissimis, praecipue ultimo die cum meo Consaluo.

Attamen aliqua non tam optima fuerunt ut, uerbi gratia, inopinata quorundam amicorum absentia et calor... Quanto calore nimio aestuamus!

Inter omnia audita, uerba quidem praeterire nolim de nouis barbaris ac humanistis quae magister Miraglia protulit, at de his rebus plura fortasse alias.

Nouum Humanismum Aloisius Miraglia proponit [Pellicula a Baetico capta].

Classicismum uero non esse Humanismum [Pellicula a Baetico capta].

Iosephi M. Maestre qui "pulcherrimam scripsit orationem De nouis barbaris", mentionem
Aloisius facit (m. 1:50) [Pellicula a Baetico capta. Ceteras pelliculas uideatis hoc in nexu]

Cras, post quattuor dies negotiosissimos in ciuitate antiquissima Europae, Orbem nouum petam una cum familia. Interim munusculum unum uobis relinquo hoc:

Si plures conuentus Romani IMAGINES uidere aues, preme HIC

Ad ANDREAE FRITSCH orationem aditialem et ualedictoriam legendam preme HIC

De legendo citius lentius

2010-07-01T23:55:00.009+02:00

Discipulo I. A. Serrano optimo

Clauis ad me uisendum

Nudius tertius legi commentarium qui studium meum magnopere excitauit. Nam philologus quidam classicus Hispanus de sententia cogitans hac:

Cum uel citius uel lentius legimus, nihil intelligimus,

multum ille discrepabat ab opinione intelligendi nihil "si lentius legimus", propterea quod, ut olim Fredericus Nietzsche dixerit:

Philologia, ars legendi lente attente prudenter... oculis digitisque

Ego tamen priori iudicio omnino subscribo, nam si scripta citius euoluantur oculis digitisque, neque ea bene percipere neque aliquid uoluptatis, si qua esset, capere possimus ex lectione. At si lentius, sermonis compages dissolui necesse esset ac subinde loquela nihil diceret et obmutesceret, nam, ut naturae rerum, ita linguae cuiuslibet uis atque maiestas in omnibus momentis fide caret, si quis modo partes eius ac non totam complectatur animo.

Italus enim Caluinus textum putabat classicum esse illum qui tamquam grauis sonitus imus maximos inter strepitos pernices modernae audiretur uitae. Quod si res ita sit, necesse tunc esset, ut mea fert opinio, optimis auribus frui ad uerba auctorum antiquiorum liquide auscultanda.

Fructus autem perfectior dulciorque non fieri umquam posset nisi eum gustauerimus ore.

... cuius sermo est ille quidem melle dulcior, sed a forensi strepitu remotissimus.

Si ergo res ita sint, nonne Philologia esse deberet ars legendi lente attente prudenter oculis digitisque atque auribus oreque? Et ad hoc melius impetrandum, nonne optimum esset textus legere et modernos lentius et classicos citius quam moris est in scholis nostris atque in academia eosque (antiquos scilicet et modernos) euoluere una simulque? Diuinum temporis munus homini legenti.

GADITANORVM

2010-06-27T11:50:00.009+02:00

Gaditanorum gradus in Amphitheatro Flauio:

[CIL VI 32098 l]

In parte anteriore graduum marmorearum in quibus spectatores sedebant,
repertum est a. 1895, litteris minus bonis saec. II uel III,
una cum CIL VI 32098 m: GADITAN/orum.
In superficie plana saxorum cernuntur lineae spectatorum loca seiungentes.

Delirant hi Gaditani!

Numquamne legisti Gaditanum quendam Titi Liui nomine gloriaque commotum ad uisendum eum ab ultimo terrarum orbe uenisse statimque ut uiderat abisse?

_______________________________

Legatis plures notitias Gaditanorum gradus hic

Ardea uolans sub pluuium arcum

2010-06-27T10:15:00.006+02:00

Quo dicis te uadere?

Ardea alba motu tonico uolat per caelum candida, ubi nubibus arcus mille iacit uarios aduerso sole colores. Obstipuit uisu Alexandra.

Ardearum enim candidae pennae fulgentis, tamquam gemmae uolatilis, imaginem lucis ope optimam describere supra nubes plumbeas inter diem procellosum labor quasi herculeus esse a rerum natura photographis dicitur.

Quamquam pluuium describere arcum haud facile sit fugacem, semper altam supra uolat ardea nubem alba.

De cereuisiis et de insulsis

2010-06-24T23:43:00.005+02:00

CEREVISIARIVS (1568)

Sint procul ā doctīs Zythī maledicta poētīs

Pōcula, nūtritur quodlibet unde scelus.

Nōn salis in tōtō gerit unquam corpore mīcam

Quī uehit hunc pōtum laudibus astra super.

***

Confiteor. Quamuis braxatorias domos non frequentem, cereuisia tamen mihi placet, maxime frigidissima tempore aestiuo festoque una cum amicis pota in tabernula potatoria cuiusdam sodalicii oppidani quod uocatur "La Salina" (ubi hac aestate coetum nonnullum cum cupidis linguae Latinae habituram esse spero).

Perlectis enim superioribus uersibus, quare aliqua ex parte insulsa sim, nunc liquidissime intelligo. At salsitudo quae mihi non inest, tanta talisque non fit, ut in conspectum omnium prodeam insulsa scelerosa!

Vitam, mecastor, sine cereuisia queo degere, sed eam humaniorem minime sine sale!

Sedes Studentium Matritensis

2010-06-13T23:55:00.024+02:00

Matriti hunc per superiorem hebdomadis finem adfui. Filiae meae enim pollicita eram ad quendam concentum musicum adire eamque comitari non solum quod Alexandrula tantummodo quattuordecim annos nata est, sed maxime quod occasio mihi idonea erat ut e Gadibus exirem, cui aura quidem uesci noua admodum necesse esset.

Gaditanus enim exitus muliebris fuit, hoc est, iter fecimus quattuor feminae: binae matres earumque filiae. Concentus minime tranquillus classicae musicae fuit (utinam fuisset!), sed modernae strepituum plenae, qui concentus “Rock in Rio” uocabatur, quamuis neque in Brasilia essemus neque cantica “saxea uel dura” modulata essent. Immo potius ille Dominicus concentus subinscriptus erat (mirumst!) “Familiae dies”, in quo plurimos certe liberos (multos quoque infantes) parentibus comitatos et haud paucas puellas adulescentulosque effrenatos uidimus.

Concentus musicus Matritensis c.n. "Rock in Rio"

Qui cantatores interfuerunt? Amy Macdonald et Mc Fly et praecipue Miley Cyrus, i.e., illa puella Hannah Montana nuncupata iuxta quandam pelliculam atque nimis dilecta omnibus ab iuuenibus Orbis terrarum, cui autem nihil puellae iam sit.

Etiam cum hac femina cecinit Dauid Bisbal, quidam Hispanus particeps illius primae editionis certaminis musici quoque puerilis “Negotium ad triumphum spectans” nuncupati ("ad triumphum celerem inanemque", ego adderem).

Nobis autem (scilicet matribus) magis placuit grex ille musicus Hispanus c.n. "Morphei somnus", qui canebat in alia scaena minore eaque strata contraria in parte ubi musici alii Anglici Americanique uocibus magnis citharisque peregrinis ludebant.

Circa quinque horas stantes binae matres passae sumus obstrictae et calore solis suffocatae et uulgi humoribus clamoribusque obsessae! Tandem filias reliquimus prope scaenam atque in remoto gramine reclinatae beatae sumus una alteraque animum exhilarando frigidissimae cereuisiae potu!

Huius tamen itineris feminini uel optimum mihi non fuit iste concentus puerilis: “NEQVAQVAM NEQVAQVISSIME”!, ut id dicam salsis uerbis Ludouici Charlo, sodalis carissimi, cuius cor maximum per hos dies aegrotans nos terruit amicos. Dii procul ab eo auerruncent omne malum!

Plus uoluptatis iucunditatisque cepi cum hesterno die urbem caput Hispaniae peragrarem curis uacua otiosaque atque inter alia loca Sedem Studentium Matritensem uiserem perillustrem, ubi olim conueniebant iuuenes eruditissimi et scriptores poetaeque egregii (sicut grex ille anni 1927) et philosophi et scientifici maximi momenti.

Chartula cursualis Sedis, circa annum 1920 (Tabularium Matritensis Studentium Sedis)

Saturni enim die illo qui scilicet quintus mensis Iunii fuit, coetus Circuli Latini Matritensis nouissimus habebatur hoc in perillustri serenoque loco, sine dubio perpetua sedes studentium. Qua de causa salutem participibus dicere uolui et, quamquam paucas minutas manere putabam, quippe quae Matritum sola non petiuissem, tandem per horam et dimidiam plus minusue mihi maximi honoris fuit sermonem Latinum serere cum talibus tantisque fautoribus uiuae Latinitatis iisque urbanis comissimisque erga balbutientem Alexandram.

Sessioni quidem interfuerunt Paulus Villaoslada, moderator Circuli optimus, et Salvator Conquensis, quem in conuentu Vrsonensi anni praeteriti noueram, et Carolus Martínez Aguirre, auctor commentarii illius audacissimi c.n. “Philologiae Classicae magna fraus”, et uir quidam cuius nomen haud bene intellexi Latinitati uiuae studens ex annis sexagesimis atque etiam gemma mea singularis Consaluus, cuius faciem primum inspiciebam.

Iosephus Bello et Fredericus García Lorca et Iohannes Centeno (eritne hic idem Augustus J. Centeno
cui Damasus Alonso carmen Latinum "Ad Venerem" dicauit?) et Ludouicus Eaton-Daniel in uno cubiculorum Sedis, anno 1924º
(Tabularium Sedis Studentium Matritensis)

Opposita iuxta se posita magis elucescere dicitur. Quo nihil uerius. Discrimen inter Matritensem diem Saturni et Dominicum maximum fuit. Sedes studiorum quae frequentari oblectamenti gratia solent, diuersae ac contrariae reuera sunt.

[Matritensis Sedes Studentium impraesentiarum]

Oἱ περὶ ἃλα καὶ κύμινον

2010-05-07T11:30:00.014+02:00

Per hos dies de multis rebus cogito, sed maxime de Plinio Maiore atque Erasmo Roterodamo in mente agito quippe quae, siue de hoc seorsum ab illo, siue de utroque coniuncto, et symbolam et acroasem et orationem parem. Amica autem mea Baetica iubet me sententiae Plinianae de Apelle (nulla dies sine linea!) parere et lectores Latinos (magis in dies miror quod sint!) non derelinquere. Nihilominus ego cultae sapientisque feminae uoluntati quam erudito Naturae Bibliothecario (sic a Lansio dicto) oboedire malo.

Symbola enim quam exaro, uersatur circa prouerbium quod "Qui circa salem et fabam" inscribitur in Adagiis Erasmi, cuius commentarius sic incipit:

Qui circa salem et fabam. Περὶ ἃλα καὶ κύαμον, i. e., iuxta salem et fabam. In eos dicebatur, qui se simularent scire quod nescirent. Siquidem diuini responsuri, fabam et salem apponebant. Unde qui inter sese de rebus arcanis communicarent, τοῦ περὶ ἃλα καὶ κύαμον appellabant. Ad hunc quidem modum scriptum legitur in Diogeniano, reliquisque Graecarum peroemiarum collectoribus. Verum Plutarchus in Symposiacorum Problematum decade quarta, non fabam, sed cuminum scribit, nisi forte deprauatus est codex [...].

Ego tamen in opusculo Plutarchi lectionem οἱ περὶ ἃλα καὶ κύμινον ("qui circa salem et cuminum") defendo, id est, eam quae refertur, mea quidem sententia, ad eos amicos qui usqueadeo sunt familiares, ut uel frugali modestaque cena solo sale (condimentorum codimentum) et cumino (condimentum cuius absentia auaritiam hospitis sibi uult) condita contenti conuictitarint.

Alio in opusculo me interrogo qua de causa nostris in temporibus Pliniana illa Naturalis Historia (stylo presso concinnata, ut Comenii uerbis utar) legenda sit. Inter alias causas certe Ludouicus ille Vives quodam in loco scripsit hoc:

[...] et hi quidem prosae orationis auctores, quibus omnibus si Plinium Secundum uoluerit adiungere, non iam auctor unus aliquis accesserit, sed bibliotheca integra, ac plane iusta, tantis rerum ac uerborum diuitii, quis se illo praeterito philologum audebit profiteri?

Et tandem in acroase quam in conuentu Alcagnicensi faciam, usum Plinianum quodam in opere Erasmiano rimabor:

PLINIVS: Ceteris sua varie tegimenta tribuit, testas, cortices, coria, … a frigoribus et calore tutata est: hominem tantum nudum et in nuda humo natali die abicit ad vagitum statim et ploratum
ERASMVS: Caeteris animantibus sua tribuit arma praesidiaque, quibus sese tuerentur, unum hominem produxit inermem atque imbecillum

PLINIVS: Denique cetera animantia in suo genere probe degunt.
ERASMVS: Animantia rationis expertia in suo quaeque genere civiliter concorditerque degunt.

PLINIVS : Leonum feritas inter se non dimicat
ERASMVS: Leonum inter ipsos feritas non dimicat

PLINIVS: at Hercule homini plurima ex homine sunt mala.
ERASMVS: Vel ipsa mala conciliant et malos, iuxta proverbium: Christianos inter se, nec bona, nec mala ulla conciliant.

Ceterum, continentibus diebus de iuueni Iesu, optimo discipulo qui linguae latinae studet primo anno Gradus Humanitatum, nonnulla exarabo, quoniam ad Latine scribendum, quamuis adhuc uix ualeat, arma non tradit, immo potius ille uestigia consiliaque mea sequens coepit carmina sua Latina edere in luminis interretialis oras, id est, in sterquilinium publicum quo Latinitatis Tartarea colluuies atque omnium malorum sentina confluit.

Nocturnum

2010-04-26T12:23:00.001+02:00

Cogitare pergo ideoque nihil scribere possum. Aliqua enim non intelligo, quamobrem nihil ex calamo Latino exit. Dum igitur noctem animi tenebrasque non radii solis neque lucida tela diei discutiunt, sed naturae species ratioque, carmina pulchra eaque uegetissima euoluere atque audire malo.

Iosephi Tusiani carmen
NOCTVRNVM

Multiplicēs cūnās mouet undās ūnica lūna,
ultima dum umbra fugit lentō sub lūmine lūdēns.
Tāle fuit prīmum nocturnum tempus in orbe,
tāle mare et tālis nātūra sine hospite pūra.

Conuentus Emeritensis: Imagines

2010-04-15T12:00:00.021+02:00

Optimos homines noui, feminas uirosque. Optima reuera omnia, praeter photographemata quae pleraque haud nitida a me, pessima imaginibus luce exprimendis artifice, capta sunt. Dum aliquantulum acquiesco et de omnibus quae ante et inter et post conuentum Emeritensem acciderunt, cogito, en uobis, beneuolentes lectores, imagines photographicae nonnullae (multae desunt, bene scio, -maxime Domus Baebiae Saguntinae, cuius laborem magni facio- ideoque ueniam peto). Spero fore ut hae paucae uobis cordi sint:

Ceterum, imaginem amicorum optimorum Hispanorum, Iosephi Rojas et Pauli Villaoslada et Roderici Portela, cum Aloisio Miraglia Latine colloquendo inter uestigia Romana Emeritae Augustae tamquam monumentum perpetuum seruare auebam superba, dum cum Ansgario Legionensi ambulabam, sed... imperitissima rerum photographicarum pessime eam cepi: nam pelliculae globulum perperam pressi. Quamobrem per duas secundas tantummodo producitur:

Si plures melioresque imagines inspicere auetis, premite quaeso hic.

Iosephi Mariae Magistri Progymnasma Iohanni Orbergio sacrum

2010-04-13T18:01:00.015+02:00

Culturaclasica.com 13/04/2010

Progymnasma eximio magistro Iohanni Orbergio sacrum, auctore Iosepho Maria Magistro:

Marcus interrogat: “Quot sunt illi qui in Hispania Latine loquuntur?”

Quintus: “Vix pauci, sed maior Hispanorum pars non solum Latinam linguam ignorat, sed etiam despicit. Et in gymnasiis et, praesertim, in uniuersitatibus Hispani Latinae linguae magistri semper illud clamant: “Latine loqui corrumpit ipsam Latinitatem!”

“Qua de causa hoc accidit?” Marcus rursus quaerit.

Iulius: “Ramus qui apud Hispanos linguam Latinam in scientiarum arbore sustinet non crassus, sed tenuis est. Ramus tenuis Latinam linguam sustinere non potest: ea enim disciplina in Hispania, nominum declinationibus, uerborum coniugationibus et aliis grammaticae partibus referta, crassa est.”

Dum Marcus et Quintus haec dicunt, ecce ramus cum lingua Latina de scientiarum arbore ad terram cadit. Et simul omnes gymnasii et Hispanae uniuersitates magno fragore ruunt.

Marcus et Quintus Latinam linguam ad terram cadere uident. Ridentne Marcus et Quintus? Non rident. Illi enim perterriti sunt. Iam lingua Latina et gymnasii et Hispanae uniuersitates sub scientiarum arbore iacent. Neque gymnasii neque uniuersitates se mouent. Haec loca olim tam celeberrima mortua sunt. Linguane Latina mortua est? Non est. Latina enim lingua spirat. Qui spirat mortuus esse non potest. Sed Marcus et Quintus linguam Latinam spirare non uident, neque enim anima uideri potest.

Quid faciunt Marcus et Quintus? Marcus et Quintus perterriti ad uillam currunt et magna uoce clamant: “Age! Veni, pater!

Iulius pueros uocare audit et exit in hortum. Pater filios perterritos ad se accurrere uidet eosque interrogat: “Quid est, Marce et Quinte?”

Marcus et Quintus: “Lingua Latina… est ... mortua!”

Iulius: “Quid? Mortua? O dei boni!”

Pater, ipse perterritus, cum Marco et Quinto ad Latinam linguam uidendam currit. Iulia quoque accurrit cum cane sua. Lingua Latina oculos aperit. Iulius enim oculos aperire uidet.

Iulius: “Ecce oculos aperit: ergo uiua est.”

Marcus et Quintus et Iulia linguam Latinam uiuam esse uident. Latina autem lingua ambulare non potest, neque enim pedes eam sustinere possunt; ergo necesse est eam portare. Lingua Latina a Iulio in uillam portatur et in lecto ponitur.

Tunc Iulius optimum medicum arcessit. Optimus medicus Iohannes Orbergius appellatur. Ille, octoginta et quattuor annos natus, tunc casu in Hispania erat. Ad Baeticam enim ex longinquis septentrionalis Europae terris, longum iter fecerat, ut in celebri medicorum conuentu a quibusdam Antonio et Aemilio conuocato orationem haberet.

Cum ad Iulii uillam ueniret et Latinam linguam tam aegram uideret, Iohannes Orbergius dixit: “Iuli, ne sit tibi ulla cura. Linguam Latinam in Hispania ambulare rursus uidebis. Sed hoc tantum optima medicina faciet.”

“Quae medicina est illa?” quaerit Iulius.

“Medicina de qua loquor” -respondet tunc Iohannes Orbergius- “optima Latinam linguam docendi methodus est. Lingua Latina tantum bene disci potest, ut ceterae omnes linguae hodiernae. Si Hispani magistri hac methodo Latinam linguam doceant, lingua Latina nec crassa erit neque unquam de scientiarum arbore cadet, sed habebit alas et per caelos semper uolabit”.

Iosephus Maria Magister,
Gaditanae Vniuersitatis
Professor Cathedrarius,
scripsit

[Textum reliquum Hispanice exaratum perlegatis hic]

***

In memoriam, cari et beneuolentes amici, magistri Iohannis Ørberg!.

Viuat in perpetuum toto in orbe atque apud nos Iohannes Ørberg!

Viuat in perpetuum atque in eius nomine lingua Latina!

Alexandra addidit

Facies Aprilis

2010-04-03T00:05:00.039+02:00

Rerum tanta nouitas / in solemni uere /
et ueris auctoritas / iubet nos gaudere.

Hic praesto adsum multos post dies. Quamquam plurima habebam quod dicerem, cupida tamen scribendi non eram. Lassitudo enim atque animus paulum demissus negotiis curisque obsessus causae fuerunt! Nostra in Academia mutationes uarie agitantur, quoniam tandem anno academico proximo noua fient: mense Septembri Gradum Philologiae Classicae nouum habebimus, qui solus Circulum Latinum, nisi fallor, in Vniuersitate Studiorum Hispanica et complectitur et palam nuntiat:

Mense Octobri inferiore Magnus Conuentus Alcagnicensis celebrabitur dicatus magistro Ioanni Gil qui per hos dies contendit pro sedendo in cathedra "Q" Regiae Academiae Hispanicae (RAE) una cum altero Philologo, sed hoc linguae Hispanicae iunioreque. Adipisceturne eam litteram, linguistis tam desperatam, peregregius Latinista noster? Merita alterius erga alterum supersunt et praecellunt. Sed non semper hoc ualet.

At age, Alexandra, consiste in mense Aprili ineunte, sed antea ad ultimos dies Martios quaeso respice.

Sic agam. Die enim uicesimo secundo Ver tandem rediit: Pastrix reuixit bene exspectatus acceptusque! Interrete ergo Latinum denuo adest commentariis politicis magistri!

Thersites mihi semper carus, qui ad solem aperiri dicit laetus uetulusque, sicut etiam ego, pauca proxime exarat, sed ea pulcherrima, etiamsi minima uel cotidiana, ut iIla fabula de quadam discipula quae dicatur appellari Agnes. Res reuera tristis, etiamsi pulchre descripta, nam bona pars iuuentus sic nostra aetate se habeat.

Ceterum, Consalui scripta desidero. Spero fore ut Studiorum nostra Vniuersitas hanc gemmam foueat. Iacobo saltem nihil obstare uidetur. Gaudeo cum eius paginas tres (Expositio, Mathemata Ellenika et CL Barcinonensis) inspicio progredientes. Quid collegae Catalanici de eo cogitent, mihi scire ualde placeret, quamquam suspicor.

Nemo mihi sapientissimus inter homines interretiales etiam pauca scribit nunc temporis. Fortasse puellae cuiusdam amor causa sit, fortasse patris ualetudo. Etiam patrem meum medici dixerant moriturum esse intra paucorum mensium spatium. Annus enim quintus uel sextus actus est ex quo hanc sententiam mortalem retulerunt atque aura adhuc pater uescitur nobiscum.

Quod attinet ad nostrum Murgensem, quid dicam? Miror et admiror omnia quae nouissime scripsit. Quam mirabilem iuuentutem! Nouam spem!

De me, pauca. Quidam magister quem magni facio, mihi dixit operae pretium non esse Latinitate uiua tempus terere. Primum omnium cathedram adipisci! Sit, sed more meo et meatim. Nam nugas atque apinas scribere pergam, quia mihi libet! Peccare iuuat, uultus componere famae taedet.

Martis die superiore duas epistulas Latine scriptas accepi, alteram ex Italia, alteram ex Brasilia. Si Latina lingua mortua est..., uiuat lingua Latina! Brasiliano enim paginam prudentis Aluari monstraui, propterea quod, sicut hic, ille linguae Latinae studet (libris Orbergianis usus) ad hauriendum e fonte Iuris. Alias enim plura de his litteris lectoribus communicabo, quia mihi libet!

Hac septimana ineunte mensis Aprilis plura noua eaque maxima affert: Iouis die magistra Annula Llewellyn Gades adibit, quippe quae in Hispaniam adueniet particeps VI Conuentus Consociationis c.n. “Culturaclasica.com” Magistro Ioanni H. Orberg dicati, Emeritae Augustae, a die 9º usque ad diem 11º mensis Aprilis.

[Area Hispaniae (Emeritae Augustae)]

Plurimi enim amici Latinae linguae cupidi ibi nos conueniemus (curis uacui!), quorum multos primum coram noscam. Me admodum piget carum amicum Xauierum Barbastrensem tandem non interfore (in disputatione ultima de aequitate feminae uirique, uincula dua mihi praebuit: alacriter contendit nostra aetate uictimas legis uiros esse. Si ita est, silendum non est). Amicam uero Baeticam, Angelum Malacitanum, adfore credo et spero.

Cras mane nomen dabo "Conuiuio apud sodales". Anno praeterito sessa fui in mensa rotunda inter sodales Iosephum Rojas et Rodericum Portela et una cum Aloisio Miraglia et Theoderico Sacré eiusque uxore Ingride et Iosepho Maria Maestre et Iohanne Cienfuegos et Ludouico Charlo. Quibuscum hoc anno?

Si quis meorum lectorum beneuolentium scire uult quomodo omnia in conuentu Emeritae Augustae peracta sint, narraturam esse reuersam polliceor.

In proximum!

Femina virque... paresne?

2010-03-08T18:30:00.008+01:00

De die hodierno

Martialis VIII 12

Vxōrem quārē locuplētem dūcere nōlim,

quaeritis? Vxōrī nūbere nōlo meae.

Īnferior mātrōna suō sit, Prīsce, marītô;

nōn aliter fīunt fēmina virque parēs.

VARRO Sat. Menipp. Meleagr. 300:
"...si non malit vir viracius uxorem habere Atalantam".

M. PORCIVS CATO apud Titum Livium 34, 3:
"[Feminae] extemplo simul pares esse coeperint, superiores erunt".

IVVENALIS 6, 460:
"Intolerabilius nihil est quam femina dives".

__________________________
locuplēs -ētis adi = dīves, pecūniōsus
uxōrem dūcere = uxōrem suam facere
nūbere alicui = alicuius uxor fierī
uxōrī nūbere nōlo meae = uxori meae servire nolo : quod "nubere" proprium est feminarum
pār, paris adi = aequus, -a, -um
___________________

Guido Reni (1575-1642), Atalanta atque Hippomenes, c. 1612 (Museo del Prado, Madrid)

P. A. Marino, "Women. Poorly inferior or richly superior", CB 48 (1971), 17-21.
L.Van Abbema, The autonomy and influence of Roman women in the late first/early second century CE: social history and gender discours, University of Wisconsin-Madison, 2008.
J. Stuart Mill, La esclavitud femenina [The subjection of Women, 1861] con un prólogo de Emilia Pardo Bazán, Madrid, [189-?].
Erin Pizzey, De lo personal a lo político, capítulo del libro Women or men, who are the victims? ("¿Quiénes son las víctimas, los hombres o las mujeres"), 2000.
Asociación jurídica Edip Rei contra la exclusión jurídica y web Antigona.org por la igualdad ante la ley

Gades aliquando magna taberna

2010-03-05T00:33:00.004+01:00

Tabernarii Gaditani qui temerarii uia ambulant, totam urbem aliquando auferunt et limina suo in loco non seruant, quia tabernas in media uia ponunt.

Aediles autem oppidani imperant: «Cum Gadibus tenues crescere uici non possint, institores tantummodo Lunae diebus atque iuxta "Ambulationem maritimam"…!», ideoque septimana ineunte atque etiam per Carneleuarium quae est semita, ceteris diebus via.

Tabernarii ambulantes huiuscemodi domi suae sunt: Gades enim est, quae aliquando magna taberna.

De rosis nascentibus

2010-02-26T22:41:00.008+01:00

Gemmis binis singularibus dicatum

Heri Familiae Romanae capitulum VII cui titulus est "Puella et rosa" finiuimus. Lente progredimur, probe scio, sed sic res aguntur in Hispanica Studiorum Vniuersitate; hoc autem anno melius quam praeterito. Post lectionem et quaestiones, carmen Latinum pulcherrimum per se illustratum euoluimus:

Appendix Vergiliāna: Dē rosīs nāscentibus

Carmen scrīptum ā poētā ignōtō,
Vergiliō (s.I a.C) aut Ausoniō (s. IV d.C) tribūtum

Collige, virgō, rosās, dum flōs novus et nova pūbes,
et memor estō aevum sīc properāre tuum.

_________

collige = carpe // virgō = puella // dum = in eōdem tempore ubi… // pūbes = prīma adolēscēntia // memor estō = in memoriā tenē semper // aevum = annī quōs aliquis vixit, tempus, aetās // sīc = hōc modō // properāre = currere, celeriter īre

De diebus natalibus funerisque

2010-02-19T23:58:00.011+01:00

Magistro Iohanni H. Orbergio

Hac septimana mea in mente erat aliquid edere de diebus natalibus atque etiam aliquid de lingua Latina, quoniam heri annus tertius actus est ex quo hoc scriptorium Latinum in lucem interretialem editum est atque etiam annus tertius et quadragesimus ex quo eius auctrix in quadam prouincia Africana nata est.

Etiam heri annus secundus actus est ex quo in memoriam mihi ueniens illud Plinianum 'Semper aliquid noui Africa adferre' aliquid noui adferre decreui sereno animo uultuque hilaro aduersis fluctibus et uentis occurrentibus!

Hodie enim rursus legere uolui quid scripserim illo die 18 pulchro optimoque anni 2008 atque hanc annotatiunculam (quanta menda!) repperi oblita:

Iam legere coepi, beneuole lector, libros "Lingua Latina per se illustrata" inscriptos. Valde mihi placent. Spero fore ut Studiorum Vniuersitatis alumnos linguam latinam docere possim futuro die hac naturae ratione usa.

Etenim, quamquam professorem Iohannem Orbergium coram noueram (quem mirum uirum!) anno 2005, cum Gades aduenit ad methodum LLPSI nobis inducendam Antonio Aemilioque comitatus, libris tamen eius uti mihi non licuit usque ad annum 2008 (quam sinistras fortunae uicissitudines!). Nihilominus hodie uiua uoce dicere possum atque magno cum gaudio me comitatam his libris (atque etiam "codicillo excerptorio" confecto in scholis quas nonnullis annis ante ille "alter Cicero" nomine Eduardus M. Engelsing nobis ministrauit) per duos annos linguam Latinam melius didicisse quam per bina decennia superiora illis auxiliis orbam.

Etiam hodie uiua uoce dicere uolo hoc, propter hos libros aliquas graues disputationes atque etiam nonnullam contumeliam cum uno aut altero sodale me passam esse. Sed rumores collegarum seueriorum omnes unius aestimo assis!

Hac septimana, etiamsi Gadibus dies festi erant propter Carneleuarium, Martis die sodales gregis Philologiae Latinae nos conuenimus ad disciplinas inter nos dispertiendas quas proximum per annum academicum singuli trademus. Timebam enim ut experimentum Orbergianum quod alumnis Humanitatum ministro, pergere possem, sed non tantum pergam, sed etiam nonnulllas scholas ad usum linguae Latinae per se illustratae attinentes ministrabo in primo cursu noui Gradus Philologiae.

Quam plenam fortuitorum (uel fortasse synchronicitatum!) uitam esse caro domino Ludouico hodie multo mane scripsi, quippe quae heri, meo in die natali, certior facta fuerim de die natali amicae Baeticae, feminae illius solae quacum haud raro commercio epistularum Latinarum habeo. Illi enim displicent anniuersarii quoniam uidentur felices et simul tristes ideoque de eis silet. Heri tamen mihi fassa est: "Natae sumus in eodem die!"

Certe hodie illa egoque feminae seniores sumus quam heri, sed etiam dominae cordatiores sapientioresque ad pericula uitae subeunda animo aequo.

Laetitiae et tristitiae, uita et mors, anniuersarii natales funerisque dies. Heri propinabam laeta mei diei natalis causa et hodie tristissimum nuntium accipio de morte uiri tanti qui opera mira nobis reliquit quibus usum linguae Latinae amamus.

Etenim nudius tertius a uita discessit magister Iohannes Orbergius. Nihilominus unum uerum est idque admodum certum: eius libri semper uiuent et uigebunt et florebunt, sed quod maximi ponderis est, uernos flores edent in perpetuum!

En magistro humanissimo Orbergio, ubicumque Olympi est, haec pulchra rosa quae, mulsa auris et firmata sole et educata imbribus eius ingenii, meis in saeptis hortis nata est die 17 mensis Februarii:

De Dureri manu Riciique Catapotio

2010-02-08T00:35:00.009+01:00

Bilibaldo [=Willibald Pirckheimer] suo Erasmus s.p.

[...] Saluta Durerum, artis Apelleae principem, et Paulum Ritium, cuius Catapotio sum usus hodie feliciter. Non sumo, nisi quantum est dimidium, nisi aut minus etiam, et tamen soluit aluum circa molestiam. Exspectamus «Erasmum», illa felicissima Dureri manu pictum, simulque literas tuas. Bene uale.

Datum Basilea, 28 Augusti, an. 1525.

***

Postquam aliquas imagines ab Alberto Durero delineatas inspexi in rete omnium gentium mihi in mentem uenit superior epistula Erasmiana quam alias euolui, cum symbolam scribebam de Paulo Ricio Israelita, uiro doctissimo, ad Christianam fidem conuerso et Maximiliani Caesaris physico, qui dedit operam tum aliis disciplinis humanioribus, tum imprimis ei quae de naturae disserit obscuritate eamque inuestigat.

"Erasmum" enim felicissima artis Apelleae principis manu pictum epistulamque humanissimam quae huius imaginis mentionem facit, partiri uolui cum omnibus quibuscum uerba Latina nonnumquam mutaui, propterea quod si uno abhinc anno plus minusue laeta scripsi de illa symbola conclusa, hodie hoc commentariolum feliciter exaro pariter atque Erasmus illam epistulam Durerianae manus et Catapotii Riciani causa: symbola tandem in lucem edita est in quodam commentario periodico, qui in sterquilinium, "quo Tartarea colluuies atque omnium malorum sentina confluit", eam non proiecit et quod melius est, intra sex mensium spatium ab omnibus per Interrete euolui poterit "exceptione nulla"! Vtinam omnes commentarii periodici actaque Vniuersitaria sic se haberent!

Haicua hiberna

2010-01-22T19:00:00.035+01:00

Hos per dies nihil maximi momenti accidit ad scribendum praeter aliqua noua de linguis classicis, de quibus autem nunc exarare non mihi placet. Alias fortasse.

Hodie, lectores lectricesque beneuolentes erga Alexandram, selectionem haicuum affero. Fruimini enim uegetis carminibus Latinis recentioribus exeuntis XX et XXI ineuntis saeculorum, quae dicare aueo binis feminis, alteri cordatissimae, alteri candidissimae, librorum helluonibus ambabus, quibuscum una aut altera commercium epistularum Latinarum habeo. Quare illis? Quia semper earum uerba imaginibus musicaque comitata animum meum magnopere refocilant. Quia altera me dominam translucidam uocat, altera mihi recte inquit saepe uideri me ipsam damnare ad metalla.

En aliqua haicua tankaque hiberna uobis omnibus et maxime Angelo Baetico meaeque Auiculae Columbianae dicata:

Aves non novi:
volucres verbo tenus
hoc sunt in haicu. ............................... [Theodericus Sacrè, Alaudae ephem., 2005º]

Advesparescit.
Ingruunt (viden?) umbrae
Nox est... et... et.... me. ....................... [Theodericus Sacrè, ibidem]

media nocte
hortus nivalis somno
exterrebitur. ...................................... [Clemens Wojaczek, Libellus ferialis, 2000º]

sole et sale
siccatus vivis - abit
durius fimum. ................................... [Clemens Wojaczek, Ibidem]

Placide ningit,
arma uirique tacent.
Exspectat mundus. ............................. [Laurentius Grailet, Harundine, s.a.]

Ningebat mane.
Calida nox fuerat
Vndis per floccos. .............................. [Xauierus Fran Sin, Hieme 2009ª]

Silent in lecto.
Hiems... pluit. Auscultat
amplexus tepens. ................................. [Xauierus Fran Sin, Hieme 2009ª]

In perpetuum
Focus ignem lignorum
Eiusdem siluae. ................................... [Xauierus Fran Sin, Hieme 2010ª]

Abiit carrus.
Permanet ebriata
feno semita. ........................................ [Genovefa Immè, Haicua cottidiana, 1998]

Iter, quo rubet
foliorum rubigo,
fugit autumnus. ................................. [Genovefa Immè, ibidem]

tandem uenisti
libellulamque solui
captiuam mihi
quinos inter digitos
hoc autumno uesperi. ....................... [Akiko Yosano/Alexandra Ramos, Haicua hiberna, 2010]

Nauis in sinum
post hibernam procellam
penetrat tuta. ..................................... [Alexandra Ramos, Haicua hiberna, 2010]

Nemini nota
via quae seligenda:
Vitae compita ...................................... [Alexandra Ramos, Haicua hiberna 2010]

Salsis in lymphis
Turbulenti speculi
Aeternus liquor. ................................. [Alexandra Ramos, Haicua hiberna, 2010]

Tranquilla uolant:
circa nos nidificant
Alcedonia. ........................................ [Alexandra Ramos, Haicua hiberna, 2010]

Tota fluente
sonant pueris
et ovant nive rura. ........................... [Issa/Maximus Scorsone, Haicua, s.a.]

Caelum rubescit
per somnia sentio
auram labrorum. ............................... [Gerd Allesch, In modum haiku, Alaudae ephem., op. cit. 2005]

Nives quas cepi
manibus fiunt tepens
ros lacrimarum. .................................. [Gerd Allesch, Ibidem]

Florida via
pede candido tactae
susurrant herbae. ............................... [Gerd Allesch, Ibidem]

Rivulus riget
gelu, domi crepitat
in foco lignum. .................................... [Stephanus Weise, Vox Latina 45, 2009]

Fumus ascendit
in caelos ex niveis
domibus vici. ....................................... [Stephanus Weise, ibidem]

Suspirat rursum
«nives, venite, nives»
pectus hibernum. ................................ [Thomas Deneire, Harundine, s.a.]

Triste nuntium

2010-01-14T18:34:00.004+01:00

Hodie mea in Facultate triste nuntium accipio: perillustris Antonius Fontán, Classicae Philologiae professor Cathedrarius Emeritus Complutensis Studiorum Vniuersitatis et primus praeses Senati sub Hispania democratica, a uita discessit.

Tertius enim Conuentus ex omnibus gentibus de Humanismo deque re Latina Graecaque perpetuanda, Alcagnicii anno 2000º celebratus, dicatus fuit professori A. Fontán. Duo anno post Institutum Studiorum Humanisticorum (Alcagnicii-Matriti: IEH-CSIC) in lucem edidit quinque uolumina continentia magnam partem orationum acroasiumque illic habitarum, auctarum atque emendatarum, eaque omnia quoque dicata illi humanissimo magistro.

Solacium molle et humanum adhibendum est familiae.