16/4/2014

De cauponula oppidana 'güichi' dicta


    Heri noctu dum ambulabamus pompas religiosas inspicientes (nam diebus festibus fruimur paschalibus Sanctae Hebdomadis), in cauponulam Europae optimam, quae tantummodo apud nos oppidanos Insulae Legionensis nomine "güichi" dicta inuenies, intrauimus audaces, ubi poculum uini et caseum in oleo conditum, quod nomine "emborrao" uocitamus, sapidisimum gustauimus. Multis quidem imaginibus antiquis et lagoenis puluere sordidis et pernis suillis e lacunari suspensis miserrima cauponula ornata (ut ita dicam) erat, sed omnium ornamentorum studium admodum excitauit meum hoc quod infra uobis appono, cui titulus est "Domestica remedia ad benignos morbos". Hic enim medicamenta a caupone prudenti praescripta reperire fieri potest omne genus, non solum ad amoris dolorem sed etiam ad laetitiam conjugi dandam necnon inter alios siue iocosos siue luctuosos morbos (rem miram!) ad sanandam bilem nigram siue μελαγχολίαν!

Cauponula oppidana siue "Güichi" Iosephi Emmanuelis Guerra


15/4/2014

Salinum onychinum a Sirena aurea suspensum


      Domi meae uel potius in culina locum tenent praecipuum salina, quod uocabulum sic numero plurali dico, quia haud unum salinum, sed tria saltem habeo (nam numero dei gaudent impari) singula salem marinum continentia. Quorum autem unum uitreum est, quod florem qui dicitur salis condit, alterum fictile est salem crassum seruans, denique tertium e materia plastica confectum leuissimum salem eumque uilissimum trium occultat. Sed quamquam tria salina e materia diuersa confecta sunt, in singulis salem semper asseruo coopertum, ne facile humido tempore colliquescat aut pingui culinae contactu squaleat. Numquam enim salem seruo atque ad mensam affero sine tegumento.

       Hodie per Rete omnium gentium nauigans imaginem offendi miram, quam non uideram umquam de salino quodam luxurioso decimo sexto saeculo ficto. Quippe mihi notum erat alterum salinum illud a Benuenuto Cellini fere totum ex auro confectum, quod in Museo Vindobonensi spectare fieri potest:

Salinum aureum Cellini in Museo Vindobonensi exhibitum
sed potius hoc, quod infra uidetis, in Museo Matritensi exhibitum mihi uidetur longe lateque pulchrius, non tantum hac de causa, quod scilicet ex onyche quidem confectum est atque a Sirena aurea suspensum, quae etiam aliis gemmis ac lapidibus pretiosis in pectore bracchiisque et coloribus insignis in extremitate bifida ornatur, sed maxime quod in eo sal positus est super uas uitreum quasi concham salis puri idque sine tegumento, ut solus in medium mensae positus spectetur atque obseruetur regius candidusque.

Salinum onychinum in Museo Pratensi exhibitum

         Quare censetis, lectores beneuolentes, hoc discrimen inesse inter salina illa aperta antiquitatis atque aeui artium renascentium et ista hodierna cooperta? Discute mysterium.

4/3/2014

Qualis sit terrae odor

    Femina sum quae paucis contenta est, paucis eget. Si ergo dies appropinquant eorum, in quibus mos est dona dari a necessariis amicisque, nempe diebus natalibus aut Nataliciis, duo sunt genera munerum quibus magnopere delector: alterum uidelicet genus 'eruditissimum' uocitatur, alterum autem 'corruptissimum', quod ab historico illo naturae dicitur, scilicet unguenta.

    Etenim, quamquam fere compertum habemus nullum esse librum tam malum, ut non aliqua parte prossit atque ad uirtutem prudentiamque ducat, unguenta tamen si mihi quaeranda sint ulla, quibus diu delecter, potius quam summa acerrimaque suauitate condita emere deberem moderata illa quae, ut in Ciceronis monumentis inuenitur, magis 'terram' [1], teste Plinio, quam 'crocum' sapiant, quando in genere illo magis iuuare dicatur quaedam ipsius uitii seueritas.

   Multa quidem genera unguentorum olui et probaui super cutem, sed numquam mecastor gustaui nonnullum quod terram 'saperet'. Hoc enim lux doctrinarum altera maluit dixisse quam 'redolet' [2]. Quod si admonendi sumus, qualis sit terrae odor ille qui quaeritur, petere pergamus a naturae bibliothecario, qui stilo presso non iniucunde illustrauit et odorem et terram optimam quae unguenta sapiat:  
  Contingit [sc. odor] saepe etiam quiescente ea [sc. terra] sub occasum solis, in quo loco arcus caelestes deiecere capita sua, et cum a siccitate continua immaduit imbre. Tunc emittit illum suum halitum diuinum e sole conceptum, cui comparari suauitas nulla possit. Is esse <e> commota debebit repertusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. Talis fere est in noualibus, caesa uetere silua, quae consensu laudatur.
Streptomyces coelicolor (geosmina)

_______________
1] ceram O R  caeram V U  cacram P Ellendi Sorof Harnecker Cima Bornecque  terram Plinius Lamb Piderit Kayser Friedrich  
2] olere L Ellendi Sorof Harnecker Coma Bornecque (quod propter clausulam praeferendum cf. Kumaniecki)   sapere Plinius Lamb Piderir Kayser



18/2/2014

Septem iam annos

        Saepe superioribus his annis, cum per Rete omnium gentium nauigauissem, necesse mihi fuit Scyllas callide effugere, Charybdes sollerter cauere, maxime utpote quae nauarcha sim inermis et paene solitaria maria pistrium et beluarum marinarum et archipiratarum scatentia ingressa, sed fatendum est nonnumquam nauitis inopinatis obuiam fuisse eisque gratissimis, qui fiduciam reddunt itineris per Rete Vniuersale.      
       Abhinc enim paucas hebdomades casu offendi -quadam in pagina nefanda- nomen cuiusdam poetae, cuius carmina Latina mihi cordi admodum sunt, non tantum quod uiuida optimaque mihi esse uidentur, sed etiam quod rarius est inuenire poetas Latine concinnantes nostris diebus, multo rarius si poeta est mulier.                  Etenim Annae E. Radke carmina, quorum exemplar nouissimum Finis amorum inscriptum huius Scriptorii pegmata iam honestat, me ita delectant, ut in sessionibus academicis magistrae huius poetriaeque unum et alterum haud semel usurpaui et cecini, ut puta hoc "ad genium linguae latinae" dicatum, quod in initio praelectionum stantes bis terue uiua uoce recitabamus omnes, nempe discipuli et magistra Gaditana:

Ō uenī, formōse genī Latīne,
personā mentēs agitāque corda,
Vergilī  Flaccīque, Ouidī pātrōne,
blande magister![1]

      Qua de causa, ubi primum auctricem offendi in quadam pagina Retis Vniuersalis, salutem statim dixi eique dilectionem palam fassa sum meam. Comissima et officiosa ipsa pollicita est ad me mittere per cursum publicum opusculum, in quo stropha illa Sapphica inuocatiua genii Latini continetur (nam per Googlenses, ubi eius librum inueni, totum euoluere non licuit).  
        Tandem aliquando penes me est tres quattuorue iam dies liber ille Ars paedagogica inscriptus, quem ab ea gratanter accipio felix quasi dulce munus auspicabile et donum natalicium huic Scriptorio Academico Latino octauum annum (rem miram!) agenti. Omnium carminum hoc hodie seligere uolui pulcherrimum, nam uerba continet canora, quae mentem tangunt mihi necnon corda:


Hīc tibi est tūtum, philomēla, asylum:[2] 
ecce, mūnīta est tibi turris alta,
inter aerātōs sterilēsque rāmōs
exstrue nīdum!

Dulce et auribus modulāre carmen,
flōreant pullī, schola līberālēs
prōtegatque artēs - ut avēs inermēs-
atque poētās.


       At quamuis donum hoc satis superque mihi fuisset, ut felicem me faceret multos annos, ecce alterum munus permirum, quod heri humanissima magistra mihi inopinate dedit:  
       Genethliaticon Sandrae Ramos dedicatum 
Quidnam sustulit Hercules Minervae?
Mala ille Hesperidum aurea abstulisse
Fertur, sed simul atque vidit extra
Europam fere et Africae propinquam
Hanc paeninsulam ibique et hanc magistram
Natalem generosius gerentem,
Heros tum subito immemor Minervae
Ex horto Hesperidum illa rapta mala
Dono dat tibi, Sandra, - ego addo carmen.  
        Anna Elissa Radke composuit.
      Est procul dubio munus pulcherrimum immeritumque et, quamquam iam gratias ingentissimas Annae Elissae egi habuique in pagina illa nunc minus nefanda, iterum ex hoc insulso Scriptorio grates persoluere uolo summas et debitas et dignas coram uobis. 
   
             Vtinam in tempus futurum crassa mea Minerua ad aliquod paululum simile concinnandum ualeat, sed fortasse (uel potius sine dubio) opus mihi sit pluribus annis.


 __________________________
   [1] Lineolas rectas supra uocales longas ego ipsa addidi, ut in scholis melius recitarem cum discipulis. Cf. A. E. Radke, Ars Paedagogica, Würzburg, 1998, p. 186; cf. et eiusdem auctricis “De arte noua linguam Latinam docendi”, in J. Blänsdorf (ed.), Loquela vivida: donum natalicium Nicolao Sallmann sexagesimum quintum annum agenti; a fautoribus linguae Latinae vivae oblatum, Würzburg, 1999, pp. 274-287 (praesertim p. 275): “Hac appellatione genii Latini incipio docere linguam Latinam. Etsi quaestio non persoluta est, utrum scilicet genius linguae Latinae adhuc existat et uiuat an mortuus sit, genium quidem linguae Latinae appellare consueui, ut is appellatione et inuocatione ipsa reuiuisceret”.
 [2] Correxi uocatiuum "philomela" indeque leuiter punxi, nam in Artem paedagogicam (p. 212) mendum lapsum est typographicum q.e. "philomelam" (consonans finalis -m locum commae tenuisse uidetur), ut colligitur, si uersionem conferamus Germanicam in pagina dextra (p. 213) oblatam, ubi clare legitur "Hier wird, Nachtigall, dir Asyl geboten!". Lineolas rectas supra uocales longas denuo hoc in carmen addidi, ut facilius id recitem una cum discipulis Gaditanis.

16/2/2014

De linguis discendis auditu

    Nonnumquam circa me audio nonnullos magistros dicentes antiquum sermonem Romanorum docendum esse rationibus similibus loquelarum hodiernarum, quibus alia ex parte assentior, a quibus autem alia ex parte dissentio. Quippe "scientia linguae Latinae ex auditu firmior acquiri posset, quemadmodum infantes loquentes non fiunt, nisi locutiones discendo loquentium, ut ait Augustinus", cuius mentionem facio ex uerbis Herberti Doting in Grege Latine Loquentium scriptis, cum de his argumentis disceptaremus, de quo adhuc animo uersor.

      Fabius enim noster rectissime dixit: "Primus in eo [sc. puero], qui scribendi legendique adeptus erit facultatem, grammaticis est locus". Si ergo nemo nostrum, hominum scilicet saeculi XXI, Latinitatem una cum lacte nutricis suxit ideoque nemini licet Latine loqui, ne legere quidem et scribere, nisi ad uiuum "simul" suxisset almum lac grammaticae Latinae, aures meas oculosque uix confido homini, qui putet Latine garrire ualet idem quam Latine loqui (ut modo Sanctiano dicam). Potius autem cum Ludouico Viue nostro consentio, qui lympha liquidius expressit (melius autem quam Sanctius iste Brocensis) haec: 
     Vt audieris doctos loquentes aut legeris apud scriptores Latinos, sic ipse loquere; verba quas habebis suspecta sive loquendo sive scribendo, fugito, ne prius sciscitatus sis ab institutore quam sint Latina; cum iis qui imperite loquuntur Latine, quorum sermo potest tuum corrumpere, malis Britannice aut alia quavis loqui lingua, in qua non sit idem periculi. 
        Num tu ipse, candide lector, linguam Anglicam disceres auscultando uel legendo garrulum imperitum rudumque Anglum siue Americanum pro docto Anglice loquente aut optimo grammatico siue philologo linguae Britannorum (nihil refert unde oriundus sit!), si scopus tibi praecipuus discendi linguam Anglorum est eorum opera intelligere per saecula scripta atque etiam recte scribere ad commercium epistularum habendum cum hominibus doctis Anglice scribentibus (ne aliquid de scopo loquendi nunc dicam)?

        Infeliciter, ut in illo Grege scripsi, nostris temporibus haud multi sunt, qui facultatem illam nacti sint puelli uel puellulae, immo potius Latine balbutire auditu plerique coepiunt aetate prouecti uel prouectissimae, sicut ego ipsa, utpote quae non audiuerim umquam neminem Latine ex tempore loquentem nisi adulta. Infeliciter, ut ibidem quoque protuli, non exstant ducentae aut centum aut quinquaginta stationes radiophonicae nuntios Latinos dicentes neque series teleuisificae Latinae neque fabulae cinematograhicae neque carmina Latine cantata, ne acta diurna quidem, pariter atque linguā Anglicā uel Hispanicā uel aliis exstant. Immo paucissima sunt quae impraesentiarum Latine diuulgentur siue uiua uoce siue uerbis scriptis eaque omnia haud semper optime enuntiata neque recte dicta (recte, inquam, haud necessarie ore Ciceroniano). In sententiam autem Herberti de pecuniae egestate tamquam causa praecipua penuriae pellicularum Latinarum siue alterius generis auditionum, pedibus haud omnimo eo, nam fabulae Latinae cinematographicae paruā pecuniā fieri possent, dummodo uoces histrionum natiuae uersae essent in sermonem Romanorum necnon dummodo hoc recte agatur. Finge animo, beneuole lector, hanc uocem miram (quisnam eam instruxerit? Doctum grammaticum puto) in fabula cinematographica qualibet moderna appositam:


L Amadeus Ranierius Horatii Saturam I 9 recitat

         Quaenam autem aures delicatae ferre possunt eructationes tales quales istae multae, quae in Rete omnium gentium per paginam Youtube oblatae scatent, uel etiam haec, quae nemo intelligere posset, nisi uerba scripta addita essent, quae saepius quoque "suspecta" (ut modo Viuiano dicam) haberi possunt?  

       Sed caue atque cape bene uerba mea, delicate lector, quae aliquatenus quoque dissentiunt ab illis Ludouici Viuis a me supra praebitis: aliud enim est, ut opinio mea fert, linguam recte discere uelle, aliud est eādem linguā fructum "simul" capere sapidum garriendo siue cum claris nautis, siue cum obscuris piratis.

         Ne autem magni censueris uerba haec, studiose lector, nam procul dubio fallor, ut fere semper.


3/2/2014

Extemporanea Musa

      Tria disticha plura diuino candidoque condimento dicata inueni in libro, cuius mentionem feci in superiore commentario, cui titulus breuiatus Eruditionis gazophylacium (1754) est. Quae tria epigrammata compilator siue γαζοφύλαξ lectori iterum praebet sine nomine auctoris uel auctorum (pessimum morem!), sicut illud "In ancillam obesam", cuius auctor nomine Georgius Sabinus comiter mihi patefactus est a Nullo illo et sapienti et disertissimo.

      Sed si illud carmen "In ancillam obesam" inuenire ipsa non potui imperita a quo compositum fuerit, haec feliciter facileque repperi eaque tria ab eodem poeta concinata, id est a D. Hieronymo Meazza Mediolanensi, Clerico Regulari, qui Extemporaneam poesim in XII libros Epigrammatum distributam in lucem edidit Monachii, anno 1671:


Defuit uxori sal quando uixit: eodem
              Extinctam sapiens condiit omnipotens.

Semper ab aerumnis sapientia prodit amaris:
        In salsis Ponti sal reperitur  aquis.

Fercula sal condit, condit sapientia uerba:
                         Hinc sibi iure manent nomine reque pares.

        Confitendum autem est mihi non arridere epigrammata haec, quippe quae, ut ipse poeta inscribit, nimis "extemporanea" uideantur -si forte poesis ex tempore siue subitaria fieri possit-, nam quamquam de candido condimento sapientiaque ipsa aguntur, lepore saleque, mea quidem sententia, omnino carent.

   Sed aliud est quod horum poematum insulsorum studium magnopere excitauit meum idque fuit adiectiuum q.e. "extemporaneus, -a, -um", quod neque in lexico Forcelliniano neque in illo DuCangio neque in aliis glossariis sub formā in -neus desinente inueni, nisi sub illa q.e. "extemporalis, -e", quoad euolui Iohannis M. Gesnerii Nouum linguae et eruditionis Romanae Thesaurum, ubi legitur sub uoce [1]: 
EXTEMPORANEVS, a, um. Adi. pro Extemporali, peruulgatum, improbat Voss(ius) de Vi(tiis) L(inguae) L(atinae) I 19. Gloss. Lat. Gr. Extemporaneum, ἀμελέτητον.

    Quibus lectis, in opere Gerardi Ioannis Vossii quaesiui et certe illic improbationem repperi his uerbis:
    Alterius generis est, ubi in composito quidem peccatur, sed deriuatione. Ac tale est extemporaneus, quod peruulgatum. At ueteres pro eo extemporalis. Martilais lib. V cap. LVI:
                              Extemporalis factus est meus Rhetor
      Quinctilianus lib. X. cap. VII: Facilitatem quoque extemporalem a paruis initiis paulatim perducemus ad summam. Pro quo initio capitis dixerat, ex temore dicendi facultas. Suetonius in August. cap. LXXXIV: Quamuis non deficeret ad subita extemporali facultate. [...] Vtcumque uero extemporaneus compositum sit minus Latinum, non tamen compositionis proprie uitium est. Quippe temporaneus non ausim dicere, sed temporalis uel temporarius, quorum utrumque crebum in Digestis, prius quoque apud Quinctilianus et alios.

     Quamquam nomen adiectiuum q.e. temporarius usurpatum est ab auctoribus antiquis, idem quidem dicere non possumus de composito q.e. extemporarius, quem neque Aegidius Forcellinius neuqe Gesnerius ipse indicant suis in Thesauris, a quibus Iohannes Rammiger dissentit, utpote qui suo in optimo lexico (quod facilius euoluere possumus per hanc paginam) inter uoces Latinas indicatas inde a Petrarcha usque ad annum 1700 usas nobis praebeat uocabulum extemporarius, sed, quod permirum est, non repperimus ibidem nomen perulgatum illum extemporaneum, nisi in explanatione siue deffinitione uocis q.e. extemporarius apposita apud Nicolaum Perottum Sipontinum (Cornu Copiae, 1480):
extemporarius, -a, -um improvisiert: GVARINO ep 614 (1433) Stupebant omnes orantem ex tempore audientes, cum oratio nihil extemporarium saperet sed sese supra mediocre dicendi genus sermo extolleret. GVARINI-B ep p.158 (1460) ubi Patris cadaver in tumulo extemporario reconditum fuerat. PEROTTI ornam mul 3,1 nihil cogitatum vobis affero, sed omnis nostra actio extemporaria est et subita et improvisa. ccopiae 73,2 Vnde schedia incondita et extemporaria carmina dicuntur, quae nostri siluas appellant. MARZIO Math 9,1 In ea frequentia hominum, quae circa reges esse consuevit, de temporum varietate sermo est ortus et, ut in quotidiana et extemporaria locutione fit, finis a principio multum plerunque discrepat. RHENANVS ep 1 (1507) Quod nuperrime extemporario carmine ad Rudolfingum sic παραφραστικῶς expressi:... MELANCHTHON op suppl IV p.10 (1514) Vale et extemporarie epistole queso ignoscas, mi amantissime frater. BVCER Rhenanus ep 146 (1520) omnia... facinora... ei recensuit..., ut extemporariae responsionis haud prorsus inopem mutum plane ac elinguem ipsum reddiderit. PALLADIVS-B Coryc praef p.31 (1524) praedicasset in homine natione externo Romanum ingenium, vrbanam dexteritatem, litteraria studia, litteratorum comercia, festiuam vrbanitatem, extemporariam dicendi facultatem. BVLLINGER in Matth fol.127v eiectos potius ac extemporarios quam compositos profluentesve sermones. POSSEVINO appar I p.370 qui neque sunt libri, sed orationes, sive homiliae extemporariae. 
lex.: PEROTTI ccopiae 2,730 Extempore dicere est ex improuiso et impraemeditatum dicere... A quo extemporalis siue extemporaria oratio dicitur. ccopiae 18,14 Unde extemporarium siue extemporale siue extemporaneum pro subitario accipimus.


        Exstant quidem, ut uidetur, "extemporanei" oratores et concionatores et sermones et panegyrici et nomenclatores et rhetores et disputatores et lessus et philosophi necnon chirurgi.


            Exstant quoque "extemporaneae" pharmacopoeiae et dissertationes et crisis necnon "extemporanea" poemata et geometria et monosticha et problemata et carmina et  specimina iuridica et responsa et consilia et subsidia et  hendecasyllaba et epigrammata.


          Dubito quin omnes actiones siue munera officiaue haec ex tempore fieri possint, maxime illa quae ex arte numerosa pendeant. Vtcumque res se habet, Terentius Tunberg suo in nouissimo libro De rationibus quibus homines docti artem Latine colloquendi et ex tempore dicendi saeculis XVI e XVII coluerunt (Louanii 2012) inscripto indicat in paginis 97-104 "Verba quaedam et locutiones, quae ad Latine colloquendi facultatem orationemve extemporalem pertinent", inter quae adfert uerbum q.e. Extemporalis, -e, sed nihil illo in indice inuenio de uocibus, quae sunt extemporarius et praesertim peruulgatus ille extemporaneus, etiamsi professor Tunberg in conspectu librorum mentionem faciat libri Iani Caecilii Frey c.t. Via ad divas scientias artesque, linguarum notitiam, sermones extemporaneos nova et expeditissima (Ienae 1674) necnon in pag. 87 describit elocutionem Erasmicam apud Germanum Brixium:
        Etiam nunc Erasmum ipsum loquentem videre videor, dii superi, ut omnia apte, omnia apposite, ut nihil non erudite, nihil non eleganter et ornate, nihil non distincte et adamussim loquitur! Summa est facultas, copia, ubertas: oratio eius pura, aperta, facilis, dulcis: sermo proprius, tersus, exquisitus, gravis, sensus abstrusi ac reconditi. Occursant verba, sed cuiusmodi? Quaesita, exculta, Latinissima -atque haec quam copiose, quam affatim! Uberrimum quoddam dicas eloquentiae horreum. Multa lectio in familiari et vel extemporanea locutione, multa eruditio apparet. Incredibilis memoria repetit altius quae loquitur, ne syllaba quidem labitur; breviter Musam ipsam Atticam, non hominem loqui contendas...
      Quem uirum! "Germanus quidem -ut professor Tunberg annotauit in calce paginae- hanc epistulam ad ipsum Erasmum scripsisse non debemus obliuisci. Itaque fieri potest ut quaedam insit superlatio". Vtcumque est, utinam centesima pars mihi umquam esset istius elocutionis extemporaneae.

Laurentius Palmyrenus
________________________________
1] In lexico quoque optimo Felicis Gaffiot postea inueni uocabulum q.e. extemporaneus indicatum, quod citatum est in Corpore Glossariorum Latinorum [ed. Loeve et Goetz, 1901; e. W.M Lindsay, 1928]. Gesnerius autem mentionem facit, ut uidetur, Glossarii  Latino-Graecum.

30/1/2014

De ui salis ad carnem a putredine seruandam


Eruditionis γαζοφυλάκιον (1754)

         "Habebat quidam ancillam obesam et praepinguem, cui pro delitiis erat frequens usus salis et uini, rogatus Herus, cur illa istis uteretur? respondit:
                         Ne caro [prae]pinguis, sale non condita, putrescat,
                                 Nostra uorat multum Phillis obesa salis.
                         Hinc ne concipiat duros uesica lapillos,
                                 Se liquido semper perluit illa mero".

     Quisnam sit auctor huius epigrammatis in quandam Phyllidem, prorsus nescio, sed mihi arridet domini responsum.

28/1/2014

De sermone Musarum


        In libro X Institutionis oratoriae Quintilianus sententiam refert miram siue ex Varrone siue potius ex Aelio Stilone sumptam quae ad sermonem Musarum pertinet:
       Licet Varro Musas, Aeli Stilonis sententia, Plautino dicat sermone locuturas fuisse, si Latine loqui uellent [...].
     Helius Eobanus Hessus lectori salutem dicens in opere, in quo comoediam lepidissimam Amphytrio inscriptam commendat, cum Fabio admodum consentire uidetur, utpote qui numeris imparis uerba concinnauerit similia:
             Atque ipsae si uerba uolent Latialia Musae,
                     Plautino cuperent illa sonare melo.
     At Nicolaus Leonicenus Vicentinus, philosophus et medicus clarissimus, qui de Plinii et plurium aliorum medicorum in medicina erroribus quattuor libros scripsit, a Fabio Eobanoque admodum dissentit, ubi contra auctoris Historiae Naturalis eloquentiam laudat ultra modum:
        Neque magnum hoc Plinij dedecus futurum existimo, si ei Graeca eruditio detrahatur, quum multo maiora illi literarum Latinarum ornamenta relinquantur, quibus omnes alios linguae Latinae autores adeo superexcessit, ut si Musae lingua Romana loqui uoluissent, non puto Plautina, ut quidam sentiunt, sed magis Pliniana fuissent locutae. Sed utinam tantam habuisset in corde sapientiam, quantam habuit in lingua patria eloquentiam.    
        Bene scio multos eruditos recentiores et philologos in Leoniceni sententiam de eloquentia Pliniana pedibus difficile ituros esse, ut Andreas Schottus societatis Iesu, qui de instauranda Ciceronis imitatione scripsit libros quattuor et Leoniceno uidetur sese opponere cap. IV "Ciceronem potissimum imitandum uideri, dein ut ei est quisque simillimus atque aetate proximus":
      quemadmodum et aureum de Offciis libellum ad bene beateque uiuendum C.Plinius non modo legere assidue, sed ad uerbum ediscere iubet. Certe maiore hic laude dignus quam ille uideatur uberioresque uigiliarum fructus reportabit. Equidem Musas, si Latine loqui uellent (quod de Accio Planto M. Varro iudicauit) Ciceronis potius ore locuturas existimem.
      Quippe haud pauci sint studiosi litterarum Latinarum, qui Plinium Maiorem existiment scriptorem monstrosum, quibus repugno, et quasi balbum (ad cuius eloquentiam stilumque nunc mentem reflecto atque de quo alias plura et fusius dicam), sed quid dicamus de Mureti hac sententia sermonem Musarum iudicante?:
        Nae illae [sc. Musae] saepe, si Plautino more loquerentur, meretricio magis quam uirginali more loquerentur.
     Minime aduersor mulieribus illis militibus uoluntariisVeneris corpore oreque suasorio allicientique praeditis, quarum quaestum meretricium neque laudo neque uitupero, dummodo certe uoluntarius neque inuitus coactusque sit atque etiam fructus pecuniosus in earum ipsarum manus merito accipietur neque in crumenas marum facinerosorum furumque, qui meretricibus perfide abutuntur, dum eae munere suo funguntur ad humanitus superuiuendum.
   
       Sed redeamus ad uerba Muretiana: simplicissimus mihi quidem uidetur modus definiendi non tantum sermonem Plautinum, sed maxime rerum naturam totam atque indolem muliebrem quasi non exstaret medium uel potius colores plures inter album ac nigrum, inter morem meretricium ac uirginalem.

      Nam Marcum Plautum inter scriptores clarissimum ac Latina linguae decus delitiasque dici et esse nemo non nouit. Cuius sales et facetosam urbanitatem qui non probat, nihil prosus probat. Cuius lectione qui non capitur, qua capiatur, non dispicio, ut dixit Philippus Beroaldus.

    Certe in historia naturae C. Plinium facile omnibus praetulerim, in cuius descriptione  nemo mirificas illas opes feliciore penicillo expressit; nemo dulcius, nemo aptius totam illam doctissimam antiquitatem sub compendio repraesentauit, ut legitur apud Caelius Calcagninus.

      Quamobrem nescio equidem quali sermone Musae uterentur, si Latine loqui uellent, sed procul dubio loquela earum, sicut rerum natura, uolitaret inter opposita et contraria, inter Plautinum salem atque mel Plinianum.
     

23/1/2014

De fine studiorum linguae Latinae


     Quem finem habent studia linguae Latinae? Si casu eum adhuc nescires aut in dubio esses, nauita interretialis, qui forte fortuna hoc in scriptorium cecidisti, ecce tibi:

Iosephus Maria Mir dixit anno 1969 in commentariis periodicis q.n. Helmantica, vol. 20, 61-63, pp. 347-364
***


11/1/2014

Naturae nihil placuit esse sine pare

        Dum quoddam opus saeculi XVII ineuntis de pestilentia rimabar, locum offendi, qui serpentium bestiarum mentionem faciebat earum quae 'basilisci' appellatae sunt. Quae lectio inuicem ad Plinianum locum mihi duxit et, quamquam capitulum hoc olim euolueram, lineas ultimas non recordabar (rem non miram!) antehac legisse: 
      Eadem et basilisci serpentis est uis. Cyrenaica hunc generat prouincia, duodecim non amplius digitorum magnitudine, candida in capite macula ut quodam diademate insignem. Sibilo omnes fugat serpentes nec flexu multiplici, ut reliquae, corpus inpellit, sed celsus et erectus in medio incedens. Necat frutices, non contactos modo, uerum et adflatos, exurit herbas, rumpit saxa: talis uis malo est. Creditum quondam ex equo occisum hasta et per eam subeunte ui non equitem modo, sed equum quoque absumptum. Atque huic tali monstro—saepe enim enectum concupiuere reges uidere—mustellarum uirus exitio est: adeo naturae nihil placuit esse sine pare. Inferciunt has cauernis facile cognitis soli tabe. Necant illae simul odore moriunturque, et naturae pugna conficitur.
       Recens quidem multa et diuersa casu inueni narrantia de monstris bestiis reptilibus feris, non tantum quadrupedis sed maxime bipedibus forma humana personatis, quae in suo genere probe degere ita nesciunt, ut remedium ad tot tantaque mala inuentum iri desperem ideoque in mentem statim ueniat querella cuiusdam Hispani ,qui saeculo XVIII floruit, haec: 

Feijoo
                                                                  O quanto maiora monstra ab homine in mente 
                                            concepta sunt,  quam a natura in desertis Africae!

     Tandem autem aliquando obuiam uenit aliquis eorum qui dicuntur mortua lingua scribere et mihi praebet quoddam solacium, etiamsi fugax: est sua cuique basilisco mustella, ut naturae pugna conficietur.


1/1/2014

¿Faustum? annum nouum MMXIV: altera pars

[Prima pars heri in lucem edita]

Imago descripta hoc in loco

        Faustum felicem fortunatum annum MMXIV uobis imo ex corde precor omnibus, candidis lectoribus lectricibusque beneuolentibus necnon nauitis, quibus uita nulla fragilior, saeuis ab undis proiectis, qui propter fortunam casusque aut stultitiam siue alienam siue propriam coacti sitis errare quasi alteri Ὀδυσσεῖς per salum procellosum piratarum multitudine atque cantibus Sirenarum abundans Retis Vniuersalis. 
         Vtinam anno continenti optata desideria propositaque uestra, nisi omnia, saltem nonnulla perficientur et optime uertantur.

***
[Altera pars hodie in lucem edita]

       Nescio imperita insciaque rerum electronicarum atque interretialium quae sit causa, sed commentarius ille heri in lucem editus, cui titulus erat "Faustum annum nouum MMXIV", radicitus sublatus est atque euanuit totus, dum ego ipsa responsum dare conabar duobus nauitis, qui Scriptorium hoc insulsum uisitantes uerba comissima reliquerunt, alter prima uice, alter post multum temporis spatium.

        Altera nauta fuit elegantissima Maite Jiménez, quae scripsit haec:



       Responsum dedi opportunum ad commentatiunculam lepidam, sicut capsula epistularum electronicarum, quae etiam forte fortuna commentarium totum condidit et seruauit, fidelis testatur:

 
    At dum aliquid nonnullius momenti conabar respondere par uerbis nauitae alterius, qui fuit disertissimus sapiensque Nemo Oudeis:


repente atque inopinate uerba mea euanuerunt omnia -pro dolor!- una cum commentario toto "Faustum nouum annum MMXIV" lectoribus exoptante post nuntiolum a Bloggerio ad me missum "errorem" indicans.

   Quod genus erroris mecastor fecerim, ut poenam talem merita sim, prorsus nescio, necnon quod genus responsionis Nemini dederim, ut magnopere displicuerit nescio cui uel quibus (forsan essent piratae speculatores siue Sirenae inuidiosae), oblita sum memoriae fluxissimae praedita, quia eius quod exaraui, uestigium usquam manet nullum.

     Vtcumque res uere sese habet (quod numquam antea post septem annos in Scriptorio uersanti simile mihi acciderat), initium anni MMXIV mihi fuit nequaquam faustum, quoniam praeter infortunium hoc interretiale alterum passa sum mechanicum, cum ad larem familarem autoraeda uecti rediremus post cenam anno ueteri ualedicentem in domo socerum habitam: scilicet cummeum rotae inuolucrum unum displosuit, unde dubitem quod nomen anno nouo appositius dem, utrum uidelicet faustum an potius infastum post talia anni ineuntis omina.

        Dum ergo caelo ruente delibero utrum secundos exspectem uentos ad aureas praedas quaerendas an numquam Scriptorio exeam timens caelestia pericula, sclopetum perpolio idque mundo atque puluerem bombardicum seruo siccum, si forte casuque impetum accipiam alium futurum ueniens nescio unde et cuius.  


25/12/2013

De familiari cena hesterna

       Vnus et uiginti homines uniuersi uiri atque mulieres heri noctu in domo materna adfuimus sessi apud longam mensam festiuam lautamque, fercularum dulcium salsorumque plenam et potionibus multicoloribus munitam. Tantum duo abfuerunt desiderati, nempe pater noster, qui in caelo est, atque Aprilis paruula fratris filia, quae Matrtiti cum matre hoc anno peruigilium Christi Natalis celebrauit. Familia mea pulchra est necnon numerosa et generosa. Soror natu maior, cui uix pecunia est ad humanitus uiuendum cuiusque officium est anus uetulos decrepitos senes seruare curareque, semper dona affert manibus suis facta, horno scilicet maribus arborem paruulam ex filo metallico globulisque uersicoloribus fictam, feminis autem armillas et torques filo laneo textas. 
         Et quamquam persalse fuit olim, lectores mei, a plerisque in controuersiam uocatum, num uidelicet serio loqui liceat in mensa, num inter pocula philosophari conueniat, quod a paucis tamen hactenus alterutra pro parte pronuntiatum est, a nobis tunc cenantibus opportune disceptatum est de difficili uita hodierna deque republica ab homunculis pessime gubernata necnon de bono communi.
        Opiniones quidem et sententiae uniuscuiusque diuersae fuerunt, sed quisque tandem imo in corde desiderium amplectabatur idem, quod transferebatur in consensum animorum atque uocium concentum nexu familiari pulchre coniunctum.

Cena familiaris
Arbor Natalicia manibus fraternis arte facta.
Fausta atque hilaria uobis Sandra exoptat omnibus. 

22/12/2013

De saltatore professore


Christian Felber & Anna Reitbauer- Ein Tanz für Attac

                         Alleluia!
Lābitur nūdīs pedibus professor 
Per pauīmentum manibus polītum, 
Personat dum caerulea atque rūssa 
    Aura theātrī.  
Christiānus barbiger aureusque 
Dē bonō commūnī ideam redūcit 
Atque mūsae Terpsichorēs procācis 
     Carmina saltat.  
Voce dulci "Bella, ualē!" recantat,
Aequilībrī corpore dum lacertī
Et manūs sursum gracilem puellam
      Tollere possunt. 
Vōce uulgī dum modulātur altē 
Verba cordātus puer aureāta, 
Corpus indūcit saliēns uirīle 
     Pācifer ōrāns. 


7/12/2013

De antiquissimo cultu auaritiae artium

      Studium mouet meum hic locus Naturalis Historiae, in quo cultus improbatur auaritiae pro liberalibus artibus, cuius lectionem commendo attentam uobis, lectores candidi, lectrices ingenuae, omnibus uidelicet, quibus non deterret quorundam rerum humilitas atque cordi sunt studia humanitatis:  
  Nimirum alii subiere ritus circaque alia mentes hominum detinentur et auaritiae tantum artes coluntur. Antea inclusis gentium imperiis intra ipsas adeoque et ingeniis, quadam sterilitate fortunae necesse erat animi bona exercere regesque innumeri honore artium colebantur et in ostentatione has praeferebant opes, inmortalitatem sibi per illas prorogari arbitrantes, qua re abundabant et praemia et opera uitae. 
  Posteris laxitas mundi et rerum amplitudo damno fuit. Postquam senator censu legi coeptus, index fieri censu, magistratum ducemque nihil magis exornare quam census, postquam coepere orbitas in auctoritate summa et potentia esse, captatio in quaestu fertilissimo ac sola gaudia in possidendo, pessum iere uitae pretia omnesque a maximo bono liberales dictae artes in contrarium cecidere ac seruitute sola profici coeptum
  Hanc alius alio modo et in aliis adorare, eodem tamen habendique ad spes omnium tendente uoto. passim uero etiam egregii aliena uitia quam bona sua colere malle. Ergo Hercules uoluptas uiuere coepit, uita ipsa desiit. 
  Sed nos oblitterata quoque scrutabimur, nec deterrebit quarundam rerum humilitas, sicuti nec in animalibus fecit, quamquam uidemus Vergilium praecellentissimum uatem ea de causa hortorum dotes fugisse et in his quae rettulit flores modo rerum decerpsisse.
    Nihil nouum sub sole. Nam 'paulo post' non tantum Alphonsus Garsia Matamorus Hispalensis epistulam lectori scripsit querulam suis in libris De ratione dicendi anno 1548 scriptis his uerbis:
   Sed o mores nostri temporis! quum uoluptas uiuere coepit et uita ipsa desiit, quam in studiorum meditatione Plinius Maior statuebat. Fuit enim quondam tempus, quando reges innumeri honore artium colebantur et in ostentatione has praeferebant opum, immortalitatem sibi per illas prorogari arbitrantes, quare abundabant et praemia et opera uitae. Sed ubi, suadentibus uoluptatibus, litterarum obrepsit contemtus putaruntque principes litteris ingenia obtorpescere administrationique reip(ublicae) plurimum officere, pessum iere uitae pretia omnesque a maximo bono liberales dictae artes in contrarium cecidere ac seruitute sola profici coeptum est.
sed etiam Aloysia Sigaea Toletana alia in epistola anni 1560 ad amplissimum Praesulem strenuumque uirum Episcopum Limogensem, Legatum Gallicum apud Philippum Hispaniarum regem, quae etiamsi eadem uerba Pliniana tradidit, de auctoris autem nomine siluit:
    Quorsum haec dices, Praesul dignissime, cum nudiustertius mecum de aetatis nostrae miseria conquererer in qua, cum florere Musarum asseclas oporteret, uiuere eos etiam pudeat, patriamque incusarem in qua pessum ire omnes a maximo bono liberales dictae artes iam diu coepere et in contrarium cadere, eo quod Maecenatibus careant, qui eas profitentur, qui illos foueant ac honoribus alant, quando ad ea studia, quae in honore sunt, incenduntur semper homines.
         Si homines humanissimi temporis illius Litterarum Renatarum splendentis querelas tales proferebant,  si laxitas mundi ac rerum amplitudo in dies maiores esse uidentur inter alias causas propter itinera in alias terras aliosque mundos uelocissima facta necnon ob Rete Vniuersale hoc quod omnia in promptu celeriter ponere uidetur, animo fingite qualia uerba homines hodierni, boni scilicet et periti dicendi (si forte quis adhuc exstet, nam forsan nemo sit) facere deberent queruli et reclamantes, quo tempore artes auaritiae istae a Plinio Maiore improbatae gradum attigisse uidentur summum.