4.19.2015

Puella umbellam gerens

   Dum commentationem scribebam de sale (nam diebus continentibus acroasim faciam apud gentem uicinam), quoddam praeconium casu inueni, cuius imagines laborem academicum relaxauerunt, mentem recreauerunt et mihi admodum arriserunt uariis causis: propter puellam ipsam scilicet lepidam et colores contrarios ad eam delineandam usos necnon ob decursum temporum mutationemque penicilli... Imagines quidem septem sunt periucundae, maxime tres ultimae, in quibus res duae simul abundanter ita fluere uidentur, altera lineolis transuersis repraesentata, altera globulis siue punctis solutis, ut pro certo habeamus quid de caelo cadat, dubitemus autem quid de manibus puellae effusum sit, nisi nomen legamus societatis mercatoriae. 

Imago sumpta hac ex pagina

       Quippe paruula puella haec umbellam magnam manu tenens tamquam icon facta est societatis mercatoriae salem uenditantis, cui nomen est "Morton Salt". Elogium uero, quod praeconium atque imaginem puellae uestem colore aureo induentis comitatur, hoc est Anglice scriptum: "When it rains, it pours", cuius uis sensusque facilis est, si pluuiam spectamus, sed significatio ad salem attinens non tam liquida fit. Ludus enim uerborum esse uidetur, quia uerbum temporale q.e. "to pour" simul sibi uult, nisi fallor, "urceatim pluere" et "adfundere". Et cum omnes ludus uerborum difficiles essent uersu in loquelas alias, ad id ipsum uertendum in sermonem antiquorum Romanorum necesse erit interpretem arcessere iustum, cum ego ipsa essem imperita. 
     Nam si nihil est "tam in procliui quam imber quando pluit", quid melius quam salem adfundere de uasculo, de quo hoc uel facillime fieri possit, etiam si aer humidus sit, unde Plautus nobis aliquatenus subuenit uerbis suis antiquissimis simulque modernis:

tam hoc quidem tibi in procliui 
quam imber est quando pluit.

     Etenim iuxta communem sententiam "nullum est iam dictum, quod non sit dictum prius". Nemo autem umquam dixit: "Etiam si pluit, fluit".


4.03.2015

'Commentarii de inepto puero'

       Nouus liber modo in lucem editus est, nempe uersio Latina alterius pueris praesertim Italis notissimi Il diario di una schiappa inscripti (in Hispania El diario de Greg inscribitur, apud Americanos autem Hispanice loquentes El diario de un chico en apuros), qui inuicem ex eodem primario libro Diary of a Wimpy Kid interpretatus a Godefrido (Jeff) Kinney scriptus est.
      Hanc uersionem Latinam, cui titulus aptus est Commentarii de inepto puero, fecit Daniel B. Gallagher, sacerdos Americanus et Latinista in officina Vaticana munere suo fungens, qui forsan notior sit, quod in sermonem Latinum cotidie uertit uerba Pontificis Francisci breuiloquentis in pagina Twitter.
Ed. Il Castoro et ABRAMS
         Ecce uobis frons libri et una alteraque pagina, quas forte casuque per rete omnium gentium inueni, nam libellum, qui iucundissimum esse uidetur, nondum emi (usque enim ad mensem Maium fieri non potest), sed uolo, quia imagines delineatae mihi uidentur similes earum, quae arte maiore facit amicus Xauerius, qui nuper alias nouas ad me misit easque alio die, si mihi licet, uobis, mei fideles, monstrabo.

Praeconium Italice et Anglice scriptum


***
   Interrogata  a Stanislao Telkieli, qui nunc commentarios diurnarios "Ephemeris" inscriptos moderetur (mortuo recenter redactore Hermanno Novocomensi), utrum "Commentarii inepti pueri" titulus huius nouissimae uersionis potius esse debeat, respondi idem quam eum me ipsam cogitauisse, ubi primum titulum in sermonem Latinum uersum legerim, sed deinde interpretamentum mihi non displicuisse, immo haud admodum ineptum mihi uisum esse. 
        Qua de causa mea in commentatiuncula uersiones Italicam et Hispanicas et Anglicam tituli illius addidi diuersas, ut uidelicet monstrarem quam difficilius sit ex altera lingua uertere in alteram et quomodo diuersae gentes modo diuerso interpretentur eandem rem (exempli gratia, nomen "a wimpy kid/una schiappa/un niño en apuros/Greg"), unde multo difficilius sit, si uertendum sit in linguam antiquam et praesertim litterariam.
        Fortasse enim interpres, postquam selegerit uocabulum 'Commentariorum" ad uertendam uocem quae est "diary/diario" (nam potius dicere "ephemeris" aut "diarium" potuisset), et quoniam liber ad pueros Latinam linguam discentes in Lyceis cogitatus sit, nisi fallor, ubi non dubito quin adolescentes illos notissimos "Commentarios" Caesaris interpretari debeant, ipse facere ludum uerborum uoluit. Cui enim statim non ueniat in mentem titulus "Commentariorum de bello Gallico", lecto titulo qui est "Commentarii de inepto puero"? 
       Quod ad nomen illius "Greg", quod in titulo libri Hispanici apparet, est quidem nomen breuiatum pueri inepti, qui Gregorius (Gregory) uocatur. Puto quidem interpretem et domum editoriam non inuenisse uocem Hispanicam idoneam eamque "uenaliorem" ad uertendum uocabulum Anglicum "Wimpy". Alter titulus qui in fronte libri postea apparet litteris minoribus, est "Un pringao total" (ex sermone familiari ac uulgari Hispanico depromptum, quod significat "hominem qui nimis credulus est atque ab omnibus deceptus"), quod indicat interpretamentum conatos esse, sed id non est, mea quidem sententia, nimis fortunatum.
        Vtcumque res sese habet, rectius forsan fuisset uertere nomen pueri casu genetiuo una cum aliquo pronomine indefinito, ut puta 'quidam", sed interpretatio finalis mihi arridet.



3.22.2015

De felicitate

Felici



   Hieronymi Cardani hoc praeceptum est ad filios datum una cum aliis monitis, ut ipsi felices esse conentur:
Vitia sunt ut sal, ignis, piper: modica condiunt, copiosa corrumpunt.
   Ignem condimentum esse idque optimum, prorsus nesciuisse confiteor (etiam famem esse condimentum optimum, ut uidetur). Vtcumque est, si medicus ille Mediolanensis 'fide dignus' fuit Gomesio Miedi peritissimo salis, condimenti diuini, quis sum ego, ut eius uerba et consilia refutem ac negem? Praeceptum ergo obseruabo et modica fieri conabor scribens hoc in scriptorio insulso, ne in uitium incidam pessima coqua copiose condiens.  
       Tantummodo unum addere uolo: nouum discipulum mihi esse, qui Latine scribere amat, quod quidem me facit felicem.

3.21.2015

De modo compescendae sitis

Caesar Carolus V Pontifici Paulo III Tunetum urbem captam nuntiat a. 1535

     Dum acroasim parabam proximam, quam mense Maio faciam in quodam colloquio Lusitanico DIAITA inscripto (animo fingite, lectores mei fideles, quid sit argumentum), forte uel casu fontem inueni primarium cuiusdam fabulae de Caesare Carolo huius nominis Quinto, quam Gomesius Miedes enarrauit suis in Commentariis de sale et cuius originem inuenire non potui, quando in studium eorum incumbebam multos abhinc annos. Episcopus quidem Valentinus illis in commentariis quandam salis facultatem retulit compescendi famem et sitim, si granum salis sub lingua contineretur.
      Facultas haec salis nostris temporibus adhuc uigere uidetur, sicut in imaginibus infra appositis comprobare potestis, ubi Ioachimus Sabina, cantator Hispanus clarissimus, interrogatus cur uasculum salis in scaenam secum afferret et granum sub lingua contineret, rem respondit hanc permiram: "quia ui salis lingua pituitam attrahit et siccitas oris depulsa est".

Cur uasculum salis in scaenam tecum affers? 

     Gomesius Miedes, ad exemplum huius experimenti praeclarum subiciendum, lectoribus historiam praebuit, quam "a multis fide dignis" acceperat:
  Idque euenisse dicebant superioribus annis, quo tempore Caesar Carolus huius nominis V maximum ac potentissimum exercitum ab Hispania in Africam traiecit, ut Tunetum urbem florentissimam, olim ex ruinis magnae Carthaginis a Romanis erectam, a truculentissimo Christiani nominis hoste Ariadeno Mythileneo (Barbarusa a nostris appellato) occupatam eriperet. Quippe sole tunc in Cancro existente ac ad solstitialem orbem, cui fere urbs illa subest, accedente, uniuersis copiis salus et laeta Caesari uictoria uno die per salem obtigit. Nam, cum Caesar, debellatis primum hostium praesidiis, urbem obsessurus accederet, Caesariani ardore solis atque infestissimo puluere, tum maxime aquae penuria, grauius ardentiusque sitire coeperant. Quo animaduerso, Caesar salem omnibus distribuere ac singula cuique grana salis linguae supponere iussit. Quod milites facientes, non solum sitim famemque die integro represserunt, uerum multo etiam animosiores eo effecti congiario hostem cum innumerabilibus copiis occurrentem fugarunt simulque e uestigio urbem uictores atque ouantes intrarunt.
   Multos libros de rebus a Caesare Carolo V gestis illo in tempore euolui, sed in nullis inueni causam uictoriae Tuneti fuisse salem pariter atque episcopus Valentinus illustrauerat. Sed heri forte uel casu, dum de medico quodam 'anthalista' notitiam quaerebam, in libro De sanitate tuenda a medico astrologoque Hieronymo Cardano Mediolanensi conscripto, in capitulum incidi hunc: 
   Sicuti praeclarum extat Caesaris Caroli Quinti exemplum, qui dum maximum atque potentissimum exercitum ex Hispania in Africam traiiceret, ut Tunetum urbem florentissimam, a truculentissimo Christiani nominis hoste occupatam eriperet, Sole tunc temporis in leone existente et accedente ad solstitialem orbem, cui fere urbs illa subest, salus et laeta Caesari uictoria uno die per salem obtigit, nam, cum Caesar, debellatis primum hostium praesidiis, urbem obsessurus accederet, Caesariani ardore solis atque infestissimo puluere, et aquae penuria grauius ardentiusque sitire coeperunt: quo animaduerso, Caesar salem omnibus distribuere ac unicuique granum salis linguae supponere iussit, quod milites facientes, non solum sitim famemque die integro repressere, uerum multo etiam animosiores eo effecti congiario hostem cum innumerabilibus copiis occurrentem fugarunt simulque e uestigio urbem uictores ac ouantes intrarunt.
    Cardanus, qui discipulus fuit Francisci Vimercati, professoris quoque Gomesii Miedis in Vniuersitate Studiorum Lutetiensi circa annum 1542, reus haeresis a Sancta Inquisitione, quae dicitur, deprehensus est anno 1570, duo annis ante quam libri Commentariorum de sale in lucem primum editi fuerunt. 
      Arridet quidem nunc mihi sententia ea, quam archidiaconus Saguntinus et episcopus Valentinus protulit de illis "multis fide dignis", ex quibus accepisse ipse confessus est fabulam Caesaris Caroli V de uictoria Hispanica in hostes nominis Christiani et de modo compescendae sitis cum grano salis.


3.08.2015

Magis in dies

     Mensis Martius initium cepit nouis academicis grauidus, quorum nonnulla ex hoc scriptorio per fenestram prospicio in horizontem bona spe, pleraque autem animo fastidioso. Ecce hodie uobis, lectores candidi, unum nouum, alio die aliud.
     Nouam quidem ministrare coepi scholam ad sonos singulasque uoces linguae Latinae attinentem, cui hoc anno spero fore ut melior profectus sit, nam discipuli magis in annos rudimenta Latina ignorare uidentur. At inter eos, qui in conclaui huius anni fere uiginti sunt et plerique linguam Graecam malle quam Latinam confitentur, unus aut alter saltem lingua Latina usus est aut adhuc utitur, ut Felix discipulus, qui priuatim cogitationes Latine scribit uarias quasque pollicitus est mihi monstrare; ut Salus discipula, quae in quodam Lyceo Insulae Legionensis sermonem Latinum didicit modo, ut aiunt, uiuo et candida falsaque ipsa putabat, cum in Vniuersitatem intraret, omnes et professores et discipulos Latine colloqui; uel tandem ut Rubenius discipulus, qui abhinc duos annos Curso Aestiuo Latinitatis Viuae Matritensi interfuit, sed nunc temporis in alia studia animum intendere mauult. Silere quoque nolo nomen Albae discipulae, de qua animo praesentio optima. Nescio utrum ex conclaui huius anni exiturus sit uerus studiosus siue fautor Latinitati necne, quod magis in dies dubito prospiciens meo de scriptorio quid plerique collegae tum Hispani tum aliarum gentium de usu linguae Latinae Graecaeque iudicent, utpote qui linguas modernas discere magis in dies malint (exceptis uidelicet Britannis) quam sermonem eum, cuius magistri sunt, melius scire et callere loquendo aut scribendo.

3.07.2015

De dulci aegritudine amoris

Est enim suspensum et anxium de eo quem ardentissime 
diligas interdum nihil scire  (Plin. Epist. VI  4, 3)

      Symbolam nondum in lucem editam lego, cuius arbitrium atque existimationem proferre atque ad quosdam commentarios periodicos mittere debeo. Argumentum mihi placuit atque illic inter alia epistulam Plinianam (VI 7) ad uxorem missam euolui breuem atque iucundam, quam uobiscum praesertim, lectrices meae fideles, compartiri uolo:
  C. Plinius Calpurniae suae s.

  Scribis te absentia mea non mediocriter adfici unumque habere solacium, quod pro me libellos meos teneas, saepe etiam in uestigio meo colloces. Gratum est quod nos requiris, gratum quod his fomentis adquiescis; inuicem ego epistulas tuas lectito atque identidem in manus quasi nouas sumo. Sed eo magis ad desiderium tui accendor: nam cuius litterae tantum habent suauitatis, huius sermonibus quantum dulcedinis inest! Tu tamen quam frequentissime scribe, licet hoc ita me delectet ut torqueat. Vale.
     Quae uestrum, candidae lectrices, contraria haec ad uiuum descripta nescit et modo simili non affecta est umquam? Vtinam Calpurniae responsum ad epistulam hanc atque ad alias similes exstarent et legere possemus! 

2.20.2015

Quem modo tam rarum cupiens uix lector haberet

C. Plinii Secundi Nouocomensis Naturalis Historia [Editio princeps, Venetiis: Ioannes Spira, 1469] 
Colophon

    In rete omnium gentium 'editionem principem' modo inueni totam Naturalis Historiae, anno scilicet 1469 editam, eamque optime ope lucis descriptam, cuius primam atque ultimam paginam uobis partim monstro. Confiteor attente non legisse antea epigramma quod in colophone inuenitur. Arrident quidem multum mihi carmina in quibus libri iucunde loqui uidentur. Ecce uobis, lectores mei, epigramma gratum, ad quod litteram initialem idoneam (scilicet consonantem Q) eamque ornate pictam apponere non potui, utpote quae illic non appareret. Aliam ergo selegi pulchre delineatam ad "Naturam" uidelicet significandam: 


Quem modo tam rārum cupiēns uix lector habēret
       Quīque etiam fractus pēne legendus eram,
Restituit Venetīs mē nūper Spīra Ioānnes
       Excripsitque librōs aere notante meōs.
Fessa manus quondam moneō calamusque quiescat.
       Namque labor studiō cessit et ingeniō.
                  M.CCCC.LXVIIII


    ORDO: Naturalis Historiae libros, quos in manibus tenere lectorem cupidum difficilius esset, quoniam eorum folia quasi trunca et mutila erant, Ioannes Spira apud Venetos nunc primum refecit eos exscribens artis typograhicae gratia. Manus enim fessae ob identidem scribendum quiescere iam possunt. Nam ingenium studiumque laborem uinxerunt.   

2.18.2015

Quousque tandem


   Cum in hoc scriptorio retiali insulsitates enarrare olim coepi, numquam imaginata sum hodie, octo annis post, me adhuc adesse coram uobis, lectores mei fideles, scribentem. Quippe prorsus nescio quousque tandem ipsa abusura sim patientia uestra. Hodie enim quid agam bene scio, cras autem semper ignoro. De uobis sane res aliquatenus pendet. 


2.14.2015

Num tempora mutantur?

    Hodie plerique homines de Amore et loquuntur et scribunt. Ego autem de aliis argumentis insulsioribus mecum uoluere malo. Cur sic agis, Alexandra? Quia equidem uolo. Vix intra spatium unius mensis noua comitia celebrabuntur mea in pulchra regione Baetica. Quid noui sub sole? Fere nihil nisi quaedam res inusitata atque inaudita inter candidatos quattuor factionum politicarum, quae colores a ciuibus Baeticis dilectos induere conentur. Quare id faciant, fortasse requiritis. Attente inspiciatis quaeso, lectores candidi, imaginem hanc:

Susana Díaz Hispalensis (PSOE)        Ioannes M. Moreno Barcinonensis (PP)    Antonius Maíllo Cordubensis (IU)  Thersa Rodríguez (Podemos)

    Et nunc illam nouissimam conferatis cum hac abhinc tres annos descripta:

Iospehus A. Griñán (PSOE), Xaverius Arenas (PP), Diidacus Valderas (IU). Victores Comitiorum anno 2012. Fotos EFE

   et cum hac:

Quam factionem politicam ciues Baetici uictricem esse cupiunt? 

  Si optata Baeticorum ciuium, quae in imagine supra apposita diuersis coloribus illustrata uidetis, accurate rimamur, duae actrices eminent in scaena publica, altera quae partes primas actura esse uidetur, altera quae inde ab aestate anni superioris usque ad hiemem praesentem in theatrum politicum subito et propere et ualide intrauit. Quamquam terra Baetica semper descripta est colore rubro et uirili, suspicor tamen mox nos eam coloribus mixtam prospecturos esse. 


     Eventus breui omnibus notus erit. Vtcumque autem erit, spero fore ut, si tempora mutentur, conciues omnes uictores fiamus sine clade.  

2.03.2015

"Urbs et rus" (3)

    Abhinc duos annos et nonnullos menses per cursum publicum accepi tres imagines coloribus aquariis pictas lepidas, quas in occulto habere nolebam ideoque ab artifice ueniam petiui ad eas in lucem edendas, quas quasi "amicitiae pignus" ipse misit easque libenter ego accepi.  
     Primam iam monstraui hoc in Scriptorio insulso atque etiam secundam in pagina Circuli Gaditani. Tertia deerat exhibenda, quam autem mihi solae seruare cupiebam, sed... mentem tandem mutaui. Quidni, si tempora quoque mutantur? Sed cur hodie? Quia uolo et possum. 

Vtrum uos malitis urbemne an rus? 
 
  Ignoscite mihi, lectores mei candidi, colores imaginis pessime mea culpa lucis ope descriptae, nam picturae chartaceae missae longe pulchriores sunt. 


2.01.2015

De commutatione temporum rerumque


     Februarius mensis incipit et cum eo uicissitudines rerum prospiciuntur. Mensis quidem est in quo circa me nonnulli sunt qui diem natalem celebrabunt suum, frater scilicet et sorores geminae et collega altera cara gregis Latini philologici et amica Baetica illa quacum sola commercium epistularum Latinarum habebam, necnon quidam magister Caesaraugustanus isque primus amicus Latine scribens quem noui per Scriptorium hoc insulsum, quod etiam hoc mense nouum annum agit eumque, nisi fallor, octauum.     

    Anni quidem succenturiantur eosque meliores fore semper speramus, quod saepe uidelicet non accidit sicut somniaueramus. Sed hoc anno 2015º spes maxima posita est in suffragiis multis, quae, post alia extra Hispaniam data, populo nostrati dabuntur quaeque auram nouam adlatura esse speramus.

Alexis Tsipras Graecus (Syriza) et Paulus Ecclesiae Hispanus (Podemos) germanissimi.

  Ecce nobis index Kalendarii comitialis huius anni:
  • Die 10 m. Martii: suffragium academicum ad eligendum Rectorem Vniuersitatis Gaditanae (candidatos adhuc nescimus)
  • Die 22 m. Martii: suffragium regionale ad eligendum Praesidem Baeticorum

    Susana Díaz Hispalensis (PSOE)        Ioannes M. Moreno Barcinonensis (PP)    Antonius Maíllo Cordubensis (IU)
    Baeticane gens praesidem socialistam iterum feret eumque primum feminam? Ceterum nomen Theresae Rodríguez Gaditana (Podemos) non praetermitendum est. Etiam dicere uolo Antonium Maíllo Hispali condiscipulum fuisse Philologiae Classicae
  • Die 24 m. Maii: suffragia eodem die quam supra memorata sum, ferenda sunt ad eligendos praesides regionales, exceptis regionibus Baeticorum et Catalanorum et Vasconum et Gallaecorum. 
Rosa Díez Vasconica (UPyD) et Albertus Rivera Catalanus (C's)


Imago mense Augusto 2014 descripta, in qua Angelissima et Marianus inspiciuntur amicissimi, ubi ea Hispaniam uisitauit.

      Post suffragia in Graecia data (nuntium quem etiam collega Christophorus Macías Hispanice Latineque uiua uoce retulit et nunc tandem scriptum legere licet), Hispania ante oculos multorum posita est, quia factio uictrix apud Graecos dicitur esse par aut simillima alteri quae apud nos uix anno uno numerum auxit sectatorum et fautorum mirum in modum. 

De commutatione rerum promissa in praeconiis uariis politicorum

          "Mutationis" (ut alii dicunt) siue "reformationis" (ut alii dicere malunt) uox forsan sit quae in ore omnium, cum ciuium tum politicorum, magis in dies sonet, quoniam uidelicet necesse sit ut status rerum semper mutetur in melius, sed magis quam inter politicos uox illa personat inter ciues, utpote qui magis in dies bona sua commutari in peius et pecunia sua in inuolucris illicitis et in tabellis obscuris et in argentariis externis alienisque condiri uideant propter facinora ipsorum politicorum.

"Mutationis rerum initium est Europa".

          Verba uerba uerba et mortua et uacua et inania. Facta enim exspectanda et spectanda sunt, primum in proscenio Baetico Hispanoque, deinde uel potius simul in scaena Graeca atque postremo in orchestra Theodisca. Postea iterum canet chorus Hispanorum idque procul dubio aget sine consensu.



1.25.2015

De sale Ciceronis


     Symbolam utramque pedetemptim perficio, utramque partes primas de Plinio Maiore agentem, alteram autem Hispanice, alteram Latine exaratam. Vtramque lente, inquam, absoluo, quia simul mihi curandum est in lucem edere una cum quinque sodalibus commentationes aliorum collegarum, qui in honorem Ioannis Aegidii orationes et acroases habuerunt abhinc quinque annos, quod spero fore ut intra spatium paucorum mensium in formam quinque uoluminum iuste redigamus.
      In una enim symbolarum harum duarum, quas lente et pedetemptim ad metam impello optatam, locos scriptos rimor, in quibus bibliothecarius ille naturae Ciceronem, possessorem salinarum, excerpsit. Quos inter locos unum inuenio, in quo Plinius salem praebet facetum Tullii, cuius uerba eadem aut similia reperiuntur neque in eius operibus omnibus quae exstant, neque ab aliis scriptoribus memorata, quod uidelicet difficiliorem facit degustationem eius salis.
         Ecce locus Plinianus de sale faceto Ciceronis, qui in libro trigesimo et sexto Naturalis Historiae fieri potest legere his uerbis:
primum, ut arbitror, versicolores istas maculas Chiorum lapicidinae ostenderunt, cum exstruerent muros, faceto in id M. Ciceronis sale—omnibus enim ostentabant ut magnificum—: "multo," inquit, "magis mirarer, si Tiburtino lapide fecissetis". et, Hercules, non fuisset picturis honos ullus, non modo tantus, aliqua marmorum auctoritate.
    An Cicero ipse dixerit eadem uerba illa, quae inter uirgula clausa in opere Pliniano scripta sint, dubitandum est, nam aliis in locis Naturalis Historiae inueni uerba Ciceroniana ab Arpinate ipso aliter dicta, sicut haec quae in libro tertio De oratore legimus:
 Licet hoc videre in reliquis sensibus, unguentis minus diu nos delectari summa et acerrima suavitate conditis quam his moderatis, et magis laudari quod terram quam quod crocum olere videatur
 quae Plinius Maior in libro decimo et septimo sic memorat alio modo eoque directo:
 Cicero, lux doctrinarum altera, "Meliora," inquit, "unguenta sunt quae terram, quam quae crocum sapiunt”.
   Vtcumque res se habet, locum illum Ciceronis salsum facetumque haud omnia palata delicata degustare ualent, utpote qui interprete egeat fussiore quam fuit Plinius ille nimis pressus, qui pro Herculem exclamans putauerit picturas forsan in honore esse non potuisse umquam, ne tanto quidem, si marmora maiore auctoritate fructa fuissent.
     Inter interpretes quidem magno acumine praeditos adest Ioannes Harduinus, qui interpretatus sit marmor Tiburtinum, utpote Romae lapidem uulgarem, in eam insulam aduectum accepisse fortassis ab loci, unde peteretur, intercapedine pretium. Quem uidetur aliquatenus sequi Petrus ille Bayle.
     Alius autem commentarius exstat fussissimus, quem Iulius Sillig haud insulse instruxit, cuius lectionem uobis, mei lectores fideles, commendo totam:
         Ceterum nemo interpretum docuit, quo sententiarum nexu hoc Plinii epiphonema cum Ciceronis sale cohaereat, unde etiam factum est, ut unus alterve eorum illud Ciceronis dictum ut misellum rideret. Cicero cum illa verba diceret, significavit illos parietes e marmoribus versicoloribus exstructos minime sibi admiratione dignos videri, ut quos iam natura, non hominum manus finxerit; multo magis se eos admiraturum esse, si Chii illos parietes simili quidem modo exornassent, sed lapide Tiburtino vilissimo condidissent; tum enim in iis artem hominum admirationi fore. Hoc igitur dictum Plinio occasionem praebet sententiae Ciceronis confirmandae, dum dicit: vere de hoc marmoris maculosi luxu iudicavit Cicero, quo factum est, ut parietes tali marmore obducti pluris aestimentur quam pulcherrimis picturis exornati. Quodsi enim ille luxus iam olim in Graecia invaluisset, Graeci non opus putassent domuum suarum muros picturis exornare; satius habuissent eos illo marmore obducere, unde arte pingendi facile supersedissent. Salse igitur Cicero carpit Chios, eos admonens murum vel vilissimo lapide exstructum, sed picturis exornatum pretiosiorem sibi videri maculoso illo marmore, quo vulgus hominum picturam inutilem et supervacaneam reddi arbitretur. Qualem vero de pictura eiusque pretio iudicem Plin(ius) hanc sententiam ferens se praebuerit, omnem scilicet picturam non nisi parietibus exornandis et decorandis inservire existimans, non est quod moneam. Bene factum, quod neque Apelles neque eius admiratores Plinium ita iudicantem audiverunt.
     Qualem uero de pictura eiusque pretio iudicem Plinius illam sententiam de marmoribus uersicoloribus ferens praebuerit, ego quoque non auderem monere, sed dum haec lego, in mentem ueniunt pictores urbici tales quales muros aedificiorum domorumque hodie exornent, quos censeo pingere non potuisse umquam, si parietes marmoribus luxuriosis et maculosis exornati essent.

Banksy pinxit 

1.04.2015

Decem bona argumenta

        Librum nuper emi in taberna oppidana tamquam munusculum Natalicium mihi ipsi donatum, cui titulus est Quidni lingua Latina? Decem bona argumenta (Barcinone 2014), auctore Friderico Maier, professore emerito in Vniuersitate Studiorum Berolinensi "Humboldt" nuncupata. Versionem uidelicet Hispanicam emi libri illius, cuius editio princeps Theodisce prodita est Warum Latein? Zehn gute Gründe inscripta (Stutgardiae a. 2008; ibidem altera ed. a. 2014).
          Auctor quidem opinionem plane et breuiter exponit suam de argumentis quae linguam Latinam -quam "mortuam" existimat, id est "immutabilem" (p. 12)- faciunt disciplinam praecipuam in hodierno Gymnasio Europaeo. In conspectu autem fere quinquaginta operum, quae in calce libri (pp. 119-129) auctor lectori suggerit ab se ipso rimata, nullum inuenio opus alio sermone scriptum quam Theodisce, excepto commentario diurnario Anglice uno, nihil autem Latine scripto (saltem illud perpulchrum Valahfridi Stroh adest, quod opus fere unum solumque est mihi notum toto in illo indice). Quippe Germani una cum suis Gymnasiis singulares atque admodum dissimiles sunt Hispanorum ceterorumque incolarum Europae necnon Americae et Africae  et Asiae et Oceaniae, sed, utcumque est, en uobis, lectores mei candidi totius orbis terrarum, argumenta ab illo professore Theodisco praebita quasi decalogum ad ingrediendam uiam Latinitatis:     

1. Via optima ut sciamus ad unguem quid sit 'lingua'
2. Palaestra ad exercitandam linguam maternam
3. Circuitus gymnasticus mentis
4. Pons qui ad linguas peregrinas hodiernas ducit
5. Officina ubi artem rhetoricam perscrutemur 'perfidam'.
6. Cella descensoria ad radices Europae
7. Conclaue ubi colores litterarum Europaearum conduntur quasi thesaurus
8. Cubiculum ubi discipuli legere possunt opera Europaea praecipua
9.  Locus ubi homines, qui orbem terrarum mutauerunt, conuenimus
10. Aditus ad fontes poeticos et philosophicos

     Suntne uobis argumenta bona? Vtrum alia sunt maioris ponderis? An haec satis superque uobis uidentur?

***

P. Scr.: Verba Latina fere nulla, excepto uocabulo 'Gymnasio", scripta sunt hoc in opusculo de lingua Latina et paucissima quae exstant, menda prae se ferunt, quae nescio bene utrum auctori imputanda sint an interpretatrici, cui nomen sit Daniela Paglietti, uel domo editoriae. Ecce:
p. 69: ubi dicitur "Cicerón ... le tilda de 'segundo Orcus' (Orcus antiguo)" dicendum est "Cicerón ... le tilda de 'segundo Orcus' (alter Orcus)" 
p. 91: ubi dicitur "inquitas (sic) aduersae partis" dicendum est "iniquitas partis aduersae". 
p. 92: ubi dicitur "quia  hominium est" dicendum est "quia hominum est". 
p.   108: ubi dicitur "Cicerón reproduce como infinitum quiddam" forsan potius dicendum sit " Cicerón reproduce como infinitum quoddam".

1.01.2015

Bonum omen fati

     Prima epistula noui anni MMXV, quam recepi, Latine scripta atque humanitatis plenissima est. Quod fortasse nihil aliud significet nisi amici mihi sint eique cari, sed animo fingere malo hoc quoque esse bonum omen fati:  
     "Dulcissime tua, cara Sandra, mihi afficiunt humanissima verba.  
     Dixisse Vergilium illud ex memoria crediderim: Omnia fert aetas, animum quoque. At sunt in nepotibus (qui ei certe defuerunt) fundamenta firmissima nobis, ut illud, quod aetatis gravitate fertur, aetatis redeuntis gaudio restituatur: animus tener et iucundus. 
      Toto corde exopto, Sandra, ut hic annus res novas et meritas tibi tuisque afferat".