4.25.2016

Aenigmata chori Musarum

"Omnia uincit Amor". Imago hinc sumpta

Iani de Bisschop siue Johannis Episcopii libellum poematum, cui index est Chorus Musarum, casu inueni et inter carmina diuersa, quae continet, Aenigmata insunt iucundissima. Vt dua exempla obscurissima afferam, ecce unum et alterum, quae hoc in scriptorio condere uolo causa clarissima et perspicua et euidenti: 

Mē Thetis et Phoebus generant, ego matris in ulnīs
Diffluo et in liquidō uītam nouus haurio pontō,
Sed pariter perdō moriorque, ubi uīuere coepī.
Vnda coit niuis in formam, quae Sōle calente
Paulātim riget in niueōs densāta lapillōs.
Lenta Thetis torpēns in rōbore firma suō flat.
Sum carnis custos lymphaeque propīno salūtem.          
                                               *
Nocte diēque parēns terram mea uerberat ōre
Et genitor terrae iungit procul oscula. Quaeror
ūtile; saepe natant siluae mihi mille per aequor.
Per mē uīuit homō, sine mē corrumpitur unda,
Tūque feraeque omnēs. Quā seruio, destruor, hōrā;
Inque meam redeō, niueum nigrumue, figūram.

   Responsum idem est utrique aenigmati. Mente fingite, candidi lectores, quid sit.


3.25.2016

De Antoniana Margarita

Gaditana 'Margarita' siue Bellis Perennis L. 

  Gometius Pereira medicus doctor fuit Hispanus, auctor libri cui ab utriusque parentis nomine titulum fecit hunc: Antoniana Margarita, opus nempe physicis, medicis ac theologis non minus utile quam necessarium, primo in lucem editum Methymnae Duelli a. 1554, secundo et ex integro correctum Matriti a. 1749. Sunt qui dicant Renatum Cartesium hunc librum summa diligentia, ne plagium eius deprehenderetur, suppressisse, etiamsi non desit qui rationibus non contemnendis negetur. Vtcumque res sese habet,  Gometius Pereira  fuit ille qui primus ante Cartesium (sed uterque post Plautum) dixerit haec:

  Sed causa cur nunc recordari uobis, lectissimi iuuenes, nomen Antonianae Margaritae uelim, est quia stupesco non solum animaduertens uersionem Hispanicam nullam factam esse nisi usque ad annum 2000, uerum etiam inueniens hodiernam editionem indeque uersionem optimam "ex integro correctam" adhuc abesse. Vt testimonium unum solumque afferam uerborum horum, ecce lectio q.e. "hebetissimae" -in utraque editone inuenta, annis scilicet 1554 et 1749, eaque non emendata in editione hodierna- corrigenda est:


indeque interpretamentum prauum anno bis millesimo factum corrigendum quoque est:
 

     Rectius ergo est legendum hoc:
Horum aquatilium solertia a Plinio, 9 lib. cap. 42 refertur, ubi scriptor hic, qui historiam uniuersae naturae ornatissimam condidit et hebetissimam speculationem naturalis facultatis coluit, admiratus exclamat: "Quo magis miror quosdam existimasse aquatilibus nullum inesse sensum"
atque ideo hoc quoque rectius uertendum est in sermonem Hispanicum eis qui Latine nesciant:
"La astucia de estos animales acuáticos es declarada por Plinio en el libro 9, capítulo 42 [143], donde este escritor -que compuso una historia muy bella de toda la naturaleza, pero cultivó una investigación muy superficial de las propiedades naturales—exclama admirado: "Por eso me sorprende más que algunos hayan considerado que los animales acuáticos no tuvieran entendimiento alguno".

     Hactenus enim de rebus philologicis, de rebus autem philosophicis uel potius de eis quae ad sensus solertiamque animalium siue terrestrium siue aquatilium siue uolatilium attinentia alias fusius disceptandum erit et probandum rationibus non contemnendis utrum Plinius Maior sua in ornatissima Historia mundi speculationem acutissimam coluerit facultatis naturalis an potius hebetissimam, ut doctus Pereira affirmauit miratus.

Suntne sensus solertiaque animalibus bestiis?

3.04.2016

Εἰς ᾿Αλεξάνδραν τὴν ποιήτριαν


      Feminae Latine scribentes paucissimae per saeculorum decursum esse uidentur. Quamobrem, cum certiores sumus de una aut altera, dolendum est quod tantummodo nomen memoratur, fere nihil autem earum operum exstat, quamquam apud testimonia uaria eorum, qui eas laudauerunt, ipsae et multum et optimum exarauisse et concinnauisse referuntur. Vt exemplum nunc adferam unum uobis, candidi lectores, ecce id quod de Alexandra, Bartholomaei Scalae filia, qui fuit reipublicae Florentinae uexillarius, forma corporis culturaque ingenii celeberrima, Iohannis Lascaris Demetriique Chalcondyli Graecarum Musarum magistrorum discipula -cuius epistulam quandam ad Cassandram Fidelem missam in hoc scriptorio olim exscripsi- poeta et miles Michael Marullus futurusque eius maritus composuit, cum ipsa quindecim annos nata erat:
       
        
Michael Marullus ab Alexandro Botticelli depictus
  

          Ad Alexandram Scalam 
Cum uersu referas nouem sorores,
Vix lustris bene adhuc tribus peractis;
Cum dulci sale seriisque blandis
Ipsum iam superes, puella, patrem,         5
Quo nihil grauius facetiusque est;
Cum nec sit tibi forma nec modestae
Frontis gratia nec decor nec ipse
Suggestus nimii decens capilli
Qui possit nisi coelitus uideri:                10
Quid mirum, mea Scala, si decembri
Reddis debita messibus futuris,
Si mittis mediis rosas pruinis,
Natura bene quo uoles sequente?


       Pulcherrima sane sunt uerba, cupido amante digna. Sed quae carmina Latina (nam Graeca nonnulla quibusdan in operibus inueniuntur, quamuis etiam haec paucissima) puella docta composuerit, ut tanti poetae (sicut etiam Politiani illius, qui Alexandrae amore quoque captus fuit, sed propter amorem spretum acerbissimis maledictis Michaelem insectatus est) poemata elegantissima femina illa mereretur, admodum desidero. Quibus dictis perlectisque, more Catulliano conclamare et colligere possum hoc: Mulier quod a Musis Phoeboque dicit afflata, in uento et rapida scriptum esse uidetur aqua.

2.18.2016

Nonum prematur in annum


        Hodie numerus nonus intra parietes personat scriptorii, unde in mentem statim uenerunt Flacci quidam uersus, quos hic nunc exscribere uolo uobis, lectores fideles, praeterea quod simul numerus ille imagines reuocat praeteritas tempus futurum prospicientes:


     Horatius monet[1] poetam nihil inuita Minerua[2] dicturum esse uel facturum, quod ipse sperat, nam illi mens et prudentia est. Si quid tamen is olim scripserit, Metii Talpae[3] et eius patris et suas aures consulere rogat, et librum comprimere domi[4] in nonum usque annum. Per nonum annum ter numerum ternarium[5] notat, quod summam significat elimationem et operis perfectionem. Vbi igitur satis castigatus fuerit, ne moraretur, licet poetae librum in lucem dare. Si illimatum ediderit, periit, uox enim semel e pectore missa reuerti nescit [6].


            Adnotationes
  1. Horatius monet] Consilium hoc, quod numero VII inditur, sumptum est ex Epistola Horatii Flacci de Arte Poetica in methodum redacta, uersibus Horatianis stantibus ex diuersis tamen locis ad diuersa loca translatis, auctore Francisco Cascalio, primario in urbe Murcia humanioris litteraturae professore, 1ª ed., Valentiae, 1639; 2ª ed., Matriti, 1779.  ↩
  2. inuita Minerua] Minerua (Athena apud Graecos) dea est sapientiae, scientiae artiumque. Locutio "inuita Minerua" sibi uult "aduersante et repugnante natura" (Cic. Off. 1, 110, 10) .  ↩
  3. Metii Talpae] In editionibus hodiernis nomen in forma 'Maeci' legimus. Est Spurius Maecius Tarpa, doctus quidam et seuerus auditor Romanus, qui illis temporibus criticus summus fuit, uidelicet de scriptoribus et scriptis seuere iudicabat, quamquam eius mentio gustanda esse uidetur cum grano salis (cfr. Hor. Serm. 1, 10, 30).  ↩
  4. domi] "membranis intus positis" sibi uult "quasi domi contineatur" (cfr. Christophori Landini Florentini In Quinti Horatii Flacci Artem Poeticam ad Pisones Interpretationes, Florentiae, 1482).  ↩
  5. ternarium] Numerus III perfectus habetur, ut Poeta monet: "Numero deus impare gaudet" (Verg. ecl. 8, 75), unde longum interuallum nouem annorum sensu stricto intellegi non debet. De argumento limae laboris cfr. et Quint. Inst. 10, 4, 2 y 4.   ↩
  6. uox... nescit] "Sed si iam fuerit recitatus aut editus, liber non poterit ad te redire" (cfr. Christophori Landini, Interpretationes..., supra laud.). Est quidem locus a Flacco iteratus (cfr. Hor. ep. 1, 18, 71: "et semel emissum uolat irreuocabile uerbum"; ep. 1, 20, 6: "non erit emisso reditus tibi").   ↩


2.01.2016

Haicu Februarium

Imago hinc sumpta





    Haicu Februarium


   Ramorum caesor
    puer uenit Kalendis
     Februariis

1.24.2016

Vt uulgus sileam, tu qui legis ista...

     Hebdomade continenti scholas incipiemus quae dicuntur doctorales, ut discipuli doctrinam ad peruestigationem philologicam attinentem discant. Discipula enim mihi una est, quae in studium cuiusdam libri Compluti impressi atque anno 1524 in lucem editi de Plinii Naturali Historia incumbet. Quamobrem primum ante omnia discere ipsa debet quomodo officinae typographicae saeculo sexto decimo muneribus rite gregis fungerentur. Et mihi de argumento hoc cogitanti in mentem statim uenit delineatio haec, quae infra uidetis, lectores mei fideles, quam abhinc nonnullos annos casu offendi quaeque nunc apposita atque idonea mihi uidetur ad illustrandum hoc officium permirum. Ecce uobis:

Imago hinc sumpta est quam casu olim offendi hoc in libro cuius uersionem
proh dolor Latinam non inueni:᾽Ορθοτυπογραφἰα


OFFICINAE TYPOGRAPHICAE DELINEATIO

Ēn Thymiī sculptōris opus, quō prōdidit ūnā
          Sīngula chalcŏgrăphī mūnera rīte gregis.
Ēt correctōrum cūrās operāsque regentum,
             Quāsque gerit lēctor cōmpositorque uicēs.
Ūt uulgus sileam, tū, quī legis ista, libellō
Fāc iterāta‿ănĭmī sēdulitāte satis.
Sīc mērit cumulāns hīnc fertilitātis honōrēs,
           Ceu pīctūra‿ŏcŭlōs, intima mentis ages.

***

12.27.2015

De concordia

CONCORDIA RES PARVAE CRESCVNT

       Felicia omina accipere multa soleo inter ferias Natalicias, omnia hoc anno per cursum electronicum, nulla autem manu scripta et per tabellarios missa, quod non sibi uult has litteras esse frigidiores ac minus iucundas quam illas chartaceas olim mihi usitatiores, tantummodo id significat tempora mutari, unde nunc propter hoc nouum genus commercii epistularum facilius est litteras euoluere ex quauis parte Hispaniae orbisque terrarum receptas, sicut eas quas ex sodali Vasconica aut ex professore Russico aut ex amica Columbiana accepi iucundas lectu. Quarum omnium heri in mentem uenit meam epistula a quodam magistro Gaditano abhinc nouem diebus missa, quae una cum omine felice fausto fortunatoque ad annum nouum exoptato distichon ab eo ipso quondam composito continebat 'de concordia paceque' (nam die uno post illum quo epistulam ipse ad nos misit, Hispani suffragia ferebamus, quae dissensiones ciuiles praenuntiare uidebantur magnas) his uerbis:
Omnibus Hispanis niteant concordia paxque,
      Nam plus diuisa natio iuncta ualet!
       Magistri etenim hos uersus, qui quasi omina euentus comitialis fuerunt certa, nunc recordata sum, quia casu heri elogium offendi hoc mirum, quod supra uidetis aquilam cingens, id est, "CONCORDIA RES PARVAE CRESCVNT" (quod Hispanice loquentes dicere solemus sic:"La unión hace la fuerza", Anglice autem loquentes modo hoc: "Unity makes strength"). Curiositate quidem mota (ut mihi mos est) fontem quaerere conata sum atque tandem sententiam hanc inueni inter fabulas Aesopi:

              ... τοσοῦτον ἰσχυροτέρα ἐστὶν ἡ ὁμόνοια ὅσον εὐκαταγώνιστος ἡ στάσις.

       Quae fabula descripta est uerbis Latinis diuersis:


Aesopi fabula in sermonem Latinum a Laurentio Valla uersa


Versio hinc sumpta per Rimicium
Hadriano Barlando interprete
     Quos inter tres interpretes est quidem Hadrianus Barlandus, qui Sallustium bene euoluere uidetur, utpote in cuius Bello Iugurthino legamus eadem uerba, quae hac in tertia conclusione morali atque illo in elogio superiore apparent:
equidem ego uobis regnum trado firmum, si boni eritis, sin mali, inbecillum. nam concordia paruae res crescunt, discordia maxumae dilabuntur.
 quae uerba Sallustiana Seneca ille iunior eadem laudat:
M. Agrippa, vir ingentis animi, qui solus ex iis quos civilia bella claros potentesque fecerunt felix in publicum fuit, dicere solebat multum se huic debere sententiae: 'nam concordia parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur'. Hac se aiebat et fratrem et amicum optimum factum. Si eiusmodi sententiae familiariter in animum receptae formant eum, cur non haec pars philosophiae quae talibus sententiis constat idem possit?
   Sed de concordia fabulas narratiunculasque scripsisse uidentur alii, sicut in hoc exemplo licet inspicere, ubi quidam apologus laudatur, qui dicitur ex Plinio praue desumptus esse:

Apologus in eodem libro supra citato repertus

     Quamquam Plinius uniuersitatem rerum descripsit, Caesari tamen dandum est id quod est Caesaris. Nam apologus ille Latinus "de membris et uentre", cuius Morale "in concordiam" relatum est, a Dione Cassio (IV 33) Graece primum, ab Aurelio Victore deinde Latine exaratus esse uidetur atque inde ab Iohanne La Fontaine saeculo septimo decimo et a Carolo Francisco Lhomond octauo decimo saeculo euulgatus: 

Imago hinc sumpta

qui inuicem ex Tito Livio (II 32) narratiunculam sumpsisse uidentur. Apologum autem illum in uita Menenii Agrippae narratum legere possumus inter Aesopi fabulas, nempe in illa "De membris et uentre" (siue Κοιλία καὶ πόδες) inscripta:

Fabula a Guilielmo Gudano Canonico interpretata

    Commentatio haec insulsa denique docet hoc: uidelicet multos homines fuisse qui de concordia scripserint, quod sibi uelit inter homines discordiam maxime praeualere. Nam dicas mihi de quo argumento scribere soleas et ad te respondebo id quo careas. Quod iam Plinius ille Maior olim plane Latineque patefecit sua in Historia Mundi
denique cetera animantia in suo genere probe degunt. congregari uidemus et stare contra dissimilia: leonum feritas inter se non dimicat, serpentium morsus non petit serpentes, ne maris quidem beluae ac pisces nisi in diuersa genera saeuiunt. at Hercule homini plurima ex homine sunt mala.

12.14.2015

Precatio ad Noctem


       Quamquam uesperi carmen quoddam iucundissimum casu offendi et euolui, nunc tamen, ubi horis nocturnis silentioque frui soleo antequam lectum petam, attentius uersus denuo rimor atque uobis, lectores mei fideles, exscribo, quos orator et poeta clarissimus Venetus nomine Andreas Naugerius concinnauit Ad Noctem dicatos. Hoc carmen una cum aliis usque ad numerum fere quinquagesimum "Lusus" poeta uocauit, quia uidelicet animi causa iocique et componuntur et euoluuntur. Poeta igitur Noctem quasi deam sanctamque amantium tutricem precatur, ut amores suos celet atque abscondat. Placet quidem mihi totum carmen, sed maxime paenultimum ultimumque distichon, ubi animo fingo poetam ardentem quasi lucernam, cui liberet tota nocte uigil esse, testibus omnibus longe semotis, ad fruendum amorem dulcis puellae.




Nox bona, quae tacitis terras amplexa tenebris
     Dulcia iucundae furta tegis Veneris.
Dum propero in carae amplexus et mollia Hyellae 
     Oscula, tu nostrae sis comes una uiae.                      
Neue aliquis nostros possit deprehendere amores,
     Aëra coge atras densius in nebulas.
Gaudia qui credit cuiquam sua, dignus, ut unquam
     Dicier illius nulla puella uelit.
Non sola occultanda cauis sunt orgia cistis,                  
     Solaue Eleusinae sacra silenda deae.
Ipse etiam sua celari uult furta Cupido,
     Saepius et poenas garrula lingua dedit.
Vna meos, quos et miserata est, nouit amores
     Officiis nutrix cognita fida suis.                                
Haec quae me foribus uigilans expectat in ipsis,
     Inque sinum dominae sedula ducit anus.
Hanc praeter, tu sancta, latent qua cuncta silentque,
     Tu dea sis flammae conscia sola meae:
Quaeque libens adstat nostrorum testis amorum            
      Nobiscum tota nocte lucerna uigil.

11.24.2015

Mantinea

      Optimum nuntium hodie uesperi accepimus omnes linguae Latinae cupidi et cultores et fautores. Tandem aliquando in lucem editi sunt commentarii periodici "Mantinea" nuncupati, quos condere abhinc unum aut alterum annum Aloisius Miraglia in mente habuit. Animo quoque mihi est aliquid ad eos quam citissime mittere, si negotia academica, ut solent, non mihi obstent. Quippe symbolam iam fere scriptam habeo, sed iudice maxime egeo seuero, qui mihi opituletur ad eam limā poliendam. 
    Ecce denique Mantineae conspectus rerum, quem uobis cordi esse spero sicut mihi. Magnum studium septem commentationes, indicibus conspectis, mihi mouerunt. Quot tibi, candide lector? 


Mantinea 1 (2015)


MANTINEA 1 (2015)

Conspectus rerum

Sponsor lectoribus s. p. d.
Cur hisce commentariis favendum

Praefatio ad lectorem

A. MIRAGLIA Ne bibamus pocula Lethes: de litteraria omnium gentium republica redintegranda

Litterae

M. VON ALBRECHT Quid litterae Latinae ad homines educandos conferant
T. TUNBERG De Iacobo Pontano Iesuita deque Ciceronis imitandi studio
C. CARENA Quid Picus Mirandula senserit in illa oratione, quam“De hominis dignitate” conscripsit

Philosophia

E. MORIN De humanitate et de homine
I. HERSANT De humanismo atque studiis humanitatis
R. BRAGUE Num pessum danda siet Latinitas
R. BODEI Faber suae quisque fortunae: quantum studia humanitatis ad indolem cuiusque hominis bene informandam contulerint

Rerum historia

C. VASOLI Breves animadversiones de Erasmo et litteris tunc in Italia renascentibus

Formae et figurae

S. MAGGI De mensuris in aedificandi arte

Civilia iura

A. ANTONIONI De iuris fundamento ultimo: super libro F. Todescan c. i. Il “caso serio” del diritto naturale

Naturalis historia

L. DOLIDON Uno Calliopen comitatu cum Urania esse: sive de astrologia poetica

Ars docendi

C. FIÉVET Quemadmodum usus sermonis Latini in schola viam ad legendum planiorem brevioremque aperire possit
V. SCHIBEL Musarum mater: sive quantum exercitium memoriae humanitatis studia iuvet alatque

Linguae et philologia

S. DI BRAZZANO Utrum verbum quod est 'iubare' in Latinitate exstet necne exstet
S. SETTIS Quae vires verbo, quod est ‘classicum’ aliis locis aliisque temporibus subiectae sint quantumve sint eius sensus temporum diuturnitate mutati

Levia gravia

I. ARMELLA Λεξικοφιλία, sive de utilitate litterarum
G. MONETTI Epistula ad Aloisium Miraglia

Summaria
Qui in hoc volumine scripserint
Normae ad edendas commentationes observandae
Index nominum

11.18.2015

Haicu de uitro fracto




 De uitro fracto        


Inuidiosum        
respicit uitrum fractum        
sal in salino        
        


10.31.2015

De afflatu poetico

Greca prefatiuncula [2055-2056]
   Mensis October finem capit et scriptorii ianuam aperio diu clausam. Quippe mensis nimis negotiosus progressus est indeque difficile fuit mihi haud expeditae pedes ducere in hunc locum atque aliquid placide scribere mente plurimis curis occupata. Etiam confitendum est mihi magis in dies difficile esse aliquid hoc in scriptorio exarare. Nuntii enim noui de Latinitate non abundant, immo magistri discipulique minus in dies studio usuque linguae Latinae excitari uidentur. Tempus quidem fugit insulsum, nonnumquam autem mica salis conditum.
      Hoc mense solum unumque granulum salis, quod degustaui, magnus conuentus fuit, quem quinto quoque anno Alcagnitii siue in Angulo illo qui dicitur Aragonum celebramus, ubi quidem multas orationes acroasesque eruditas auscultaui et sapidos sermones cum collegis discipulisque contuli necnon uerbum unum et alterum cum professoribus clarissimis mutuata sum. Libros multos quoque palam nos ipsi alios commendauimus et alii nos ipsos commedauerunt, sed inter omnia quae in illo conuentu acciderunt atque in memoria tenacius seruo, tria eminent, quorum unius mentionem nunc facere et compartiri uobiscum, lectores fideles, uolo.
       Conuentus ad unam hebdomadem productus est atque ultima nocte ad cenam inuitata sum a femina docta, quae uespere Thesim suam Doctoralem defenderat, una cum aliis amicis et hominibus doctissimis, inter quos etiam aderant iudices tres egregii illius Dissertationis Doctoralis. Estne forte uobis, candidi lectores, professor ullus ac philologus, quem adhuc uiuum in orbe terrarum prae ceteris miremini et obseruetis propter eius opera omnia scripta? Mihi equidem est unus, qui forte illic inter cenam prope me erat sessus placidus et nonagenarius, sine dubio homo natu maximus omnium participum illius Conuentus. Puto sane oculos uiuidiores non uidisse umquam quam illos huius uiri longaeui et docti, cui audax fassa sum non sine rubore me ipsam mirari eius opera, praesertim illud opusculum poesim redolens de nominibus Graecis insectorum patri entomologo dicatum, uel illud aliud de censura apud Graecos Romanosque, quod ipse scripsit inter periculosos annos censurae Hispanicae, aut illud de antiqua medicina populari siue therapeia, aut illud opus magnum et permirum de statu sociali grammaticorum in Hispania inter annos 1500 et 1800 uersantium. Tandem aliquando, colloquio iucundissimo in finem fere producto, eum interrogaui audacior qualis liber ab eo scriptus sibi esset uel dilectissimus omnium quasi filius amantissimus et per nonnullas temporis partes cogitans et oculos illos paruulos et uegetissimos sursum quasi in caelum tollens respondit: "De afflatu poetico apud antiquos". Responsum mihi inopinatum fuit, utpote quae putarem eum selecturum esse unum librorum a me supra memoratorum, unde iterum rubescens ei fassa sum hunc non legisse, sed me quam citissime eum empturam et lecturam esse. Et surridens addidit: "Difficilius est hunc librum in tabernis librariis iam inuenire". Tribus diebus post, Gades redita opusculum illud magistro nonagenario dilectissimum nostra in Bibliotheca anxia quaesiui, quod forte fortuna inueni uetus atque colore quodam flauoso tinctum. Scitisne, lectores mei, quoto anno in lucem editus sit liber hic quem gratanter nunc euoluo? Anno quidem eodem, ubi nata sum. Sed de hoc libro, quo multum fruor et multa disco, plura referam alias.
       

9.12.2015

De salinis Ciceronianis


   Salinae loca sunt ubi sal fit, sed simul loca magica amoenaque sunt, ubi plura fiunt exeuntque ope uidelicet salis. Num fidem tribuis nullam, lector candide, uerbis meis? Imagines cinematographicas hodie casu spectaui, quae optime tibi illustrare possunt quae modo dixi, praesertim si imagines has coniungas cum epistula quadam Tulliana, utpote in qua Cicero Arpinas mentionem faciat suarum salinarum: 
...quibus in litteris omnia mihi periucunda fuerunt praeter illud, quod parum diligenter possessio salinarum mearum a te procuratore defenditur.
     Quid Cicero exacte significare uoluit uoce "salinarum"? Quam uim sensumue dare uoluit uocabulo "possessionis"? Mentem mox ipse patefecit plane Latineque describens alio nomine ad quod genus possessionis ipse adferretur:
...urbanitatis possessionem, amabo, quibusuis interdictis defendamus; in qua te unum metuo, contemno ceteros. derideri te putas? nunc demum intellego te sapere.
   "Salinae" enim non solum sibi uolunt "loca amoena ubi omne genus salium fiunt", sed etiam est "urbanitas" eaque maxime quae ducit ad "humanitatem", sicut demonstratur aliis locis Tullianis, ut puta in hoc, ubi agitur de quodam oratore "inurbanum" ideoque "humanitate carentem":
Et Crassus 'nox te' inquit 'nobis, Antoni, expoliuit hominemque reddidit; nam hesterno sermone unius cuiusdam operis, ut ait Caecilius, remigem aliquem aut baiulum nobis oratorem descripseras, inopem quendam humanitatis atque inurbanum.' 
     Sin autem satis superque non fuit exemplum hoc, ecce etiam alius locus, ubi mari undique fremente Tullius odorem salsum urbanitatis miscet molli contactu humano et dulci sapore sermonis:
Nam et odor urbanitatis et mollitudo humanitatis et murmur maris et dulcitudo orationis sunt ducta a ceteris sensibus. illa uero oculorum multo acriora, quae paene ponunt in conspectu animi, quae cernere et uidere non possumus. Nihil est enim in rerum natura, cuius nos non in aliis rebus possimus uti uocabulo et nomine.
  Videte ergo denique atque oculis nunc fruimini spectaculo harum salinarum:


 

9.08.2015

Lusciniae nugis insidentes

     Hodie postquam casu hoc adagium euolui, me sensi tamquam lusciniam. Fortasse tempus iam sit animum, oculos mentemque intendere ad alium ramulum.

Adagium 1103 (Imago sumpta hinc)
     Ἀηδόνες λέσχαις ἐγκαθήμεναι, id est Lusciniae nugis insidentes. Proximum illud ad imperitos et tamen garrulos conuenit, hoc ad eruditos, qui tamen immodice suo studio delectentur; quod genus sunt poetae potissimum. Plaut. [E] in Bacchid. 130 [A] ad puellam transtulit: Metuo, inquit, ne lusiciniolae defuerit cantio [cf. Adagium 2577: "Lusciniae deest cantio"]. Quanquam in Graeco prouerbio iocosa deprauatio uidetur inesse, vt pro λόχμαις dictum sit λέσχαις. Sumptum est autem ab incredibili canendi tum studio, tum arte, quae huic auiculae tribuitur, si quidem, vt narrat Plin. lib. x., cap. xxix, diebus ac noctibus quindecim continuis citra intermissionem canit densante se frondium germine, multis nominibus admiratione digna auis: primum tanta vox in tam paruo corpusculo, tam pertinax spiritus, deinde in vna perfecta musicae scientia modulatus aeditur sonus et nunc continuo spiritu trahitur in longum, nunc variatur inflexo, nunc distinguitur conciso, copulatur intorto, promittitur, reuocatur, infuscatur exinopinato, interdum et secum ipsa murmurat, plenus, grauis, acutus, creber, extentus, vbi visum est, vibrans, summus, medius, imus. Breuiter, omnia tam paruulis in faucibus, quae tot exquisitis tibiarum tormentis ars hominum excogitauit. Ac nequis dubitet artis esse, plures singulis sunt cantus et non idem omnibus, sed suus cuique. Certant inter se palamque animosa contentio est. Victa morte finit saepe vitam, spiritu prius deficiente quam cantu. Meditantur aliae iuniores, versusque, quos imitentur, accipiunt. Audit discipula intentione magna et reddit, vicibusque reticent. Intelligitur• emendatae correctio et in docente quaedam reprehensio. Haec et alia nonnulla de lusciniarum cantu refert Plinius, quo diximus loco.