De duobus et coetibus et nominibus

   Mensis Ianuarius fugit celer et scriptorium meum manet insulsum atque uerbis uacuum. Age Alexandra, nihilne nouum habes quod dicas? Ita uero est. Timeo equidem ne nihil nouum (dies tero negotiosissimos) neque maximi momenti sit. Bene, Alexandra, cogita. Fortasse autem res una sit noua. Fortasse. Die Mercurii superiore duobus coetibus interfui: alteri una cum omnibus Gregis nostri professoribus Latinae linguae ad disciplinas proximi anni academici inter nos dispertiendas, alteri cum sodalibus condiscipulisque Circuli Gaditani. 

   Primus coetus, in quo nos conuenimus undecim collegae, productus est usque ad fere duas horas et dimidiam. Omnia uere optima sese habuerunt mihi propterea quod scholas Phoneticae et Morphologiae Latinae iterum ministrabo discipulis Gradus tertii (annis superioribus professor quidam antiquior eas mihi eripuit). Etiam pergam moderari scholas nonnullas ad usum Latinae linguae exercendum cum discipulis primi Gradi. 

   Alter autem coetus fuit lepidior et amoenior, nam quamquam breuior et minus frequentatus quam primus (tantum quinque homines, tres scilicet professores et duo discipuli) lingua Latina primas partes egit. Sodali Custodio professori linguae Arabicae tempus defuit ad acroasim Latinam parandam de rudimentis arabicis et ea de causa alia legimus. Capitulum primum et secundum rimati sumus de Historia Apollonii regis Tyri, quae lente et accuratius euoluimus. Fabula nobis aliqua in parte mouit quandam... nescio quomodo dicam, fortasse  quandam commiserationem ac tristitiam. En uobis pars:

    Et cum pater deliberaret, cui potissimum filiam suam in matrimonium daret, cogente iniqua cupididate, flamma concupiscentiae, incidit in amorem filiae suae et coepit eam aliter diligere quam patrem oportebat. Qui cum luctatur cum furore, pugnat cum dolore, uincitur amore; excidit illi pietas, oblitus est se esse patrem et induit coniugem. 

   Sed cum sui pectoris uulnus ferre non posset, quadam die prima luce uigilans inrumpit cubiculum filiae suae, famulos longe excedere iussit, quasi cum filia secretum conloquium habiturus, et stimulante furore libidinis diu repugnanti filiae suae nodum uirginitatis eripuit, perfectoque scelere euasit cubiculum. Puella uero stans dum miratur scelesti patris impietatem, fluentem sanguinem coepit celare: sed guttae sanguinis in pauimento ceciderunt. 

   Subito nutrix eius introiuit cubiculum. Vt uidit puellam flebili uultu, asperso pauimento sanguine, roseo rubore perfusam, ait: "Quid sibi uult iste turbatus animus?" Puella ait: "Cara nutrix, modo in hoc cubiculo duo nobilia perierunt nomina."

  Modo in hoc cubiculo duo nobilia perierunt nomina... Num alius modus est simplicior impietatis talis illustrandae? Quantam simul uenustatem!

  Discipuli qui nobiscum erant Latine nesciunt plurimum, sed Patricia et Daniel lectione Latina fructi sunt, mea quidem sententia, eaque fuit sine dubio una ex optimis rebus quae acciderunt mense Ianuario.

Anno ueteri ualedicamus concinentes

Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἐν τῷ νεῷ ἔτει ἀπὸ Ἀλεξάνδρας

       Intra paucarum horarum spatium nouus annus incipiet quem spero ultra crisin oeconomicam quam grauiter patimur atque ultra altercationes et asperas et cotidianas quae ubique terrarum nobis subsident, prosperum ac propitium fore omnibus uobis amantibus utriusque linguae, praesertim Latinae. Quamobrem quid melius est quam ueteri anno ualedicere concinentes cum Horatio hoc carmen dulcissimum (carm. III 9) in quo poeta suauiter altercatur sua cum puella.

       De Amoebaeo carmine agitur cuius haec lex est, ut "qui posterior dicit, priorem uincat, maius aliquid subiiciendo". Versuum systema est Asclepiadeum quartum, i.e., uersus Glyconicus quem sequitur uersus Asclepiadeus minor:

      Ode porro haec tanti aestimatur a Scaligero, ut eius describere sententiam non pigeat. Sic ait libro VI Poetices (editio secunda a.1581, p. 880):

"Omnes inquam [scil. Horatii Odae] tantae sunt venustatis, ut et mihi et aliis prudentioribus omnem ademerint spem talium studiorum. Inter caeteras vero duas animaduerti quibus ne ambrosiam quidem aut nectar dulciora putem. Altera est tertia quarti libri: 

           Quem tu, Melpomene, semel  / Nascentem placido lumine videris. 

Altera est nona tertiae: 

Donec gratus eram tibi.  

Quarum similes malim a me compositas quam Pythionicarum multas Pindari et Nemeonicarum, quarum similes malim composuisse quam esse totius Tarraconensis rex."

     Ecce uobis carmen a choro concinentium c.n. Tyrtarion cantatum et hoc in loco a Ludouico Desprez interpretatum atque optimis notis illustratum:

 

HORATIVS: Dōnec grātus eram tibī,
nec quisquam potior bracchia candidae
ceruīcī iuuenis dabat,
Persārum uiguī rēge beātior. 

LYDIA: Dōnec nōn aliā magis
ārsistī, neque erat Lydia post Chloēn,
multī Lydia nōminis
Rōmānā uiguī clārior Īliā. 

HOR.: Mē nunc Thressa Chloē regit,
dulcēs docta modōs et citharae sciēns,
prō quā nōn metuam morī,
sī parcent animae fāta superstitī. 

LYD.: Mē torret face mūtuā
Thūrīnī Calais fīlius Ornytī,
prō quō bis patiar morī,
sī parcent puerō fāta superstitī. 

HOR.: Quid sī prisca redit Venus,
dīductōsque iugō cōgit aēneō,
sī flāua excutitur Chloē,
rēiectaeque patet iānua Lydiae? 

LYD.: Quamquam sīdere pulchrior
ille est, tū leuior cortice et improbō
īrācundior Hadriā,
tēcum uīuere amem, tēcum obeam lubēns.

***

Valeatis quam salsissime omnes usque ad annum MMXII, quem felicem faustum fortunatum uobis  lectoribus precor ex hoc insulso scriptorio. 

Beati estote neque leuiores cortice neque improbo iracundiores Hadria!

Quid omnia superans hodie uel fortissimum est?

     Ecce exemplum "preambuli" uel Priamel primum quod in Graecia scriptum esse dicitur a poetria Sapphone compositum:

οἱ μὲν ἰππήων στρότον οἰ δὲ πέσδων,
οἰ δὲ νάων φαῖσ΄ ἐπὶ γᾶν μέλαιναν
ἔμμεναι κάλλιστον͵ ἔγω δὲ κῆν΄ ὄτ-
 τω τις ἔραται.   

      En tibi, candide lector, aut tibi, lectrix beneuola, "preambulum" hodiernum quod hodie forte casuque offendi, dum per rete uniuersale nauigabam, a me in sermonem Latinum uersum atque illustratum:

Hodiernum "preambulum" quod aiunt Priamel

De pollice presso uel uerso utroque

Imago ab Alberto Montt delineata sumpta hinc 
[Verba mutata Latineque uersa sunt a me] 

       Placent mihi retia uel fora quae dicuntur socialia per Interrete abundantia, sed haud omnia uidelicet: Nam quamquam "homo esse naturā animal sociale" dicitur (uel potius "politicum" apud illum Philosophum, i.e πολιτικὸν ζῶον),  loca tamen ubi homines sese conueniunt, quasi Theatrum Mundi, neque aequalia neque idonea sunt ad sermones serendos. Exempli gratia, forum istum frequentatissimum "Facebook" nuncupatum mihi aliquando displicet utpote strepitosum quasi Circus Maximus atque animos oculosque saepius distrahens in res alienas; alterum autem praefero, illa scilicet quasi silua interretialis ubi auiculae diuersae minurritiones proferunt et suaues et breues. 

     Abhinc nonnullos dies, uerbi gratia, illo in canoro foro retiali quidam minurriens gratulatus est nostro Nemini etiam minurrienti, quippe qui probationem quandam superauisset, sententia usus hac: "Pollices erectos tibi ostendo!", quae sententia studium mihi mouit ideoque actutum quaesiui quomodo antiqui Romani  uerbis expresserint hoc signum nobis hominibus hodiernis notissimum ad approbationem significandam.

     Inter omnia etenim propter quae Facebook distinctius est quam cetera fora, manicula apparet illa pollice uerso sursum, quod sibi uult PLACET (figura autem maniculae pollice uerso deorsum significante uidelicet contrarium, i.e. DISPLICET, infeliciter non exstat). Quae consuetudo unde ueniat, in dubio esse uidetur uel potius in errore, nam in Antiquitate Graeco-Romana res sese aliter habebat, quod Erasmus ille Roterodamus recte et breuiter et sapienter suis in Adagiis expressit huiuscemodi:

PREMERE POLLICEM, CONVERTERE POLLICEM (746) 

Antiquitus in pollice fauoris erat studiique significatio. Qui faueret, pollicem premebat, qui minus faueret, pollicem conuertebat. Qui gestus in prouerbium abierunt, ut iam premere pollicem dicatur, qui quoquo pacto fauet, conuertere qui male uult. Plinius lib. XXVIII, cap. II (25): 

Pollices, cum faueamus, premere etiam prouerbio iubemur.  

Iuuenalis (3, 36-37): Conuerso pollice vulgi / Quemlibet occidunt populariter.  

Horatius utroque pollice dixit pro summo fauore (Hor. Epist. I, 18, 65-66): 

 Consentire suis studiis qui crediderit te Fautor,
utroque tuum laudabit pollice ludum.  

 Porphyrion enarrat hunc ad modum: Vtroque pollice, id est utraque manu συνεκδοχικῶς, synecdoche a parte totum. An qui vehementius laudat, manus iungens iungit pollicem cum proximo. Acron hoc pacto: Vtroque | pollice συνεκδοχικῶς manu utraque, sublataque pariter ac saepius mota. Hic enim gestus valde laudantium est. Sane utrunque, sicut ex iis coniici licet, prouerbii origo fugit.

Nomisma dictum "de Cavillargues" (ca. saec. II-III) ubi editor ludorum pollicem pressum exhibet.
In Museo Archaeologico Nemausi  (uulgo Nîmes) [Imago sumpta hinc]

Gulielmus Baxterus uersus supra appositos Horatianos nota illustrauit hac:

Vtroque pollice, compresso significare volebant deosculandum esse eum qui bene luserat; contra conversis pollicibus ignave devictum necari jubebant. Eo enim modo necantur pulices: Et verso pollice vulgi, Quemlibet occidunt populariter (Juvenalis 3, 36). Frustra se hactenus torserunt eruditissimi. Quid apertius?

Si ergo Latine gratulari uel deosculare aueres eum qui hoc in Theatro Mundi partes suas bene egisset, caue  uertere pollicem siue deorsum siue sursum sic:

Pollex uersus siue deorsum siue sursum:
signum mortis utrumque apud antiquos Romanos

Immo potius preme quam citissime utrumque pollicem, nam pro gratulatione approbationeue contra uidereris tuo in animo ei exoptare hoc: "Volo uehementer ut omnia tibi infeste uertant!"

***

Post Scriptum:

Auro cedit honos, auro uaenalia iura, 

 Auro plebs fuluo pollice utroque fauet. 

Omnia diuitiis diuina humanaque pulchris 

Parent et quicquid sub Ioue mundus habet.

Ferdinandus Arcaeus Beneuentanus scripsit  

(Salmanticae 1533)

Prouocatio ad societatem c.n UNESCO

Provocatio ad linguas Graecam Latinamque in patrimonium omnium gentium recipiendas

 Ἔφεσις τῷ τὴν Ἑλληνικήν τε καὶ Ῥωμαικὴν γλώττας ὥσπερ παγκόσμιον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους οὐσίαν ἐπιγιγνώσκειν.

"Membra cuncta illius omnium gentium consociationis, quae vulgo a compendiariis litteris UNESCO nomen trahit, vehementer exhortamur (…) ne suadere desistant praesidibus omnium Rerum publicarum in Europa linguas Graecam Latinamque fovendas, tutandas, divulgandas esse, (…) tum ut recipiant utramque linguam in “totius humani generis patrimonium” (…)"

"Cum quidem indicem earum rerum scrutaremur, quas consociatio omnium gentium cultui humanitatique provehendis, vulgo UNESCO, in patrimonium totius generis humani recepisset, sermones gentium, quae suis linguis Garifuna atque Semeiskie appellantur, una cum fabulis populi Zapara praesenti sermone traditis invenimus. Quod quidem nos magno gaudio affecit, cum toto animo credamus omnem cultum, quicumque posteritati adservatur, ad ditandam humani generis varietatem ac memoriam haud parum facere posse. Nemo autem erit quin sermonem tum Graecorum, tum etiam Romanorum hereditatem, licet non sensibus apparentem, toti humano generi magni aestimandam affirmet. 

"Etenim innumera philosophorum praecepta una cum naturalibus inquisitionibus, iuris institutionibus ac litterarum monumentis sunt per saeculorum decursum his duabus linguis illustrata. Itaque firmiter censemus atque contendimus utrumque nostrorum maiorum sermonem in hoc patrimonio numerandum esse."

"Quodsi tu quoque nobiscum sentis, praecamur incepto calculum adicias nomen tuum huic petitioni adscribens:

 - PROVOCATIONEM LEGAS - 

 - CALCVLVM ADICIAS - 

 - PROVOCATIONEM PROVEHAS - 

 "SVMMOPERE EGEMVS TVO AVXILIO SVBSIGNA IGITVR LIBELLVM ET OPEM FER VT SERVENTVR CVLTVS ET HVMANITAS!"

"De hoc quidem ac de quibusdam aliis argumentis die XXVIII mensis Novembris, hora III cum dimidia p.m., disputabitur in aedibus Academiae Vivarii novi, quo vos omnes ad scholarum nostrarum inaugurationem sollemniter invitamini."

Hoc inceptum auspiciis Academiae Vivarii Novi provehitur

***

Alexandra Ramos, profestrix Gaditanae Studiorum Vniuersitatis, corde atque animo menteque uehementer consentit paene omnibus cum uerbis huius petitionis. Triste quidem est causa cur prouocatio haec facienda sit, utpote quod infeliciter linguae Latina Graecaque in summo discrimine sint, nam in dies minuitur earum praesentia non solum in scholis Lyceisque necnon Vniuersitatibus, sed maxime in hodierno cultu ciuili. Gaudendum tamen est quod homines sunt, uel potius sumus qui cogitemus linguas Graecam Latinamque colendas et tutandas et diuulgandas uiua uoce esse. Siquidem linguae Latina Graecaque totius patrimonii occidentalis exstant medulla et secum cultum ciuilem trahunt.

Ego calculum iam adieci et nomen dedi meum. Spero quoque tu.

Celestina Latina

Symbolam lente scribo per hos dies de quadam epistula Erasmiana in Plinium eamque lente propter res academicas multiplices molestasque quae animum distrahunt in contrarias partes. Dum exarabam et libros aliasque symbolas euoluebam, casu offendi opus quod, ut uere fatear, admodum ignotum mihi erat, id est, prorsus nesciebam nostram "diuinam" Comoediam siue Tragicocomoediam de Callisto et Meliboea (1499) notissimam apud nos titulo CELESTINAE, uersam esse in sermonem Latinum.

Auctor fuit Caspar Barthius qui uersionem in lucem protulit Francofurti anno 1624 titulo hoc:

PORNOBOSCODIDASCALVS LATINVS.

De lenonum, lenarum, conciliatricum, servitiorum, dolis, ueneficiis, machinis plusquam diabolicis, de miseriis iuvenum incautorum qui florem aetatis amoribus inconcessis addicunt, de miserabili singulorum periculo et omnium interitu, 
liber plane divinus.

Apud peregregium Marcelinum Menéndez Pelayo haec est uersio uel optima omnium quae de hoc opere factae sunt lingua quacumque. En uobis argumentum, Latine uidelicet:

Сallisto iuuenis erat nobili prosapia, acri ingenio, agili corpore, tenere educatus, dotatus plurimis animi et corporis gratiis, statura inter celsam et breuem media. Hic capitur Amore Meliboeae, adolescentulae speciosissimae, generosissimae et Fortuna lautissimae, unicae heredis parentum suorum Pleberii et Alisae, iisque charissimae. Haec, alioquin pudicissima, uicta tandem est Callistonis assultibus, conciliatrice Caelestina, muliere lenâ astutissimaque quae et seruos Callistonis duos dolo in suas partes traxit, ut quid Domino pro se quisque deberet, obliti, lucrum et uoluptatem suam eius utilitati praeponerent. Ad extremum pessima et infelicissima finis secuta est tam Dominos Amatores quam seruos horum nequam et malos.

Fruimini lectione.

Aestiua haicua autumnantia

Aestas autumnascit ideoque nihil melius ad hoc celebrandum quam carmina aestiua autumnum redolentia ratione haicuum composita afferre meum in scriptorium, ut moris est mihi. Spero igitur fore ut uos eis fruamini pariter atque ego fructa sum, quippe cum haicua uiuida sint pleraque imaginibus pulcherrimis illustrata.

Mulsae spumantis
lagoena, num copona
api fueris?                       ........................ De calore [Irisatus Yohokamensis d. 6 m. Iulii]

Imum uolumen:
Intimum penicillum
Quot depingeret.              ......................... De Thesi a matre semilecta [Xauierus Fran]

Nudus sub sole,
Quasi sub amasia,
Iacens in acta.                 .......................... In acta iacens [Xauierus Fran]

 Aestate noctu
Gigans blatta sub lecto
Pavor maximus              .........................   Alhana / Alexandra [Minurriens d. 6 m. Augusti]

Pulmo marinus
Mortuus in arena
Aestifer pontus           ............................... Alhana [Minurriens d. 18 m. Augusti]

Aestivi solis
occasu quam placide
emoritur lux.                  .............................. Frans Terryn [Harundine]

Ne publicae res
pisciculive nimis
aestu coquantur.            ............................... Haicu taoisticum [Stephanus Coombs]

Soror capillos
meos heri totondit:
Vesper augustus.         ................................ "Seguidilla" modo Haicuum [Thersites, m. Augusto]

rogat pudica:
"quo trudis tu digitos
nimis salaces"             .............................. Mimosa pudica: Haicu Muretianum [Nemo Oudeis]

Pisces et correctores. Haicu Muretianum [Nemo Oudeis ]

Vt clauo clauus,
amore nouo uetus,
sic correctores            ......................... Haicu Erasmianum [Alexandra Ramos Aestate 2011]

Vernis in guttis
ut in nectare suo
flos conditus est.         .......................... Flos conditus [Alexandra Ramos Aestate 2011]

Oves et pastor
sub occidente sole
ovile petunt.             ........................... Scriba Latinus [Minurriens d. 7 m. Augusti]

Gravia prūna
altīs ē ramīs horrent
mox dēlāpsūra              ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 27 m. Augusti]

Tecta sub tecto
ne hiems iam coeperit
columba timet                 ....................... .Scriba Latinus [Minurriens d. 4 m. Septembris]

Animus dolet,
sed ex ore gaudia
perpluunt verna.                   ...................... Bifariam  [Sulpicia]

Si uerba siles,
autumnat quodammodo:
fur aestatis!                           ...................... Haicu Sulpicianum [Alexandra Ramos]

Vineta sua
autumnitate prima
caedit poeta.                       ........................ Haicu Horatianum [Alexandra Ramos]

cogitamenta
liquefacit in caelo
calor effusus.                      ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 8 m. Septembris]

anima terrae
horā vibrat suspensā
antelūcānā                           ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 14 m. Septembris]

Avido rostro
tundit turtur frustula.
Autumnus instat.                ......................... Tom Deneire [Harundine]

Ostia pulsat
sub galli cantum frigus.
Autumnascit. Au!                 ....................... Aestas autumnascit [Alexandra Ramos]

***
P.S.:

necopinate

micant in micis salis

fragmenta solis

(@ScribaLatinus)

Flores arentes. 

Sub marmore calido 

omnes requiescunt

(@Alhana) 

Num jam fessa sint
labia tibicinis
procul canentis?
(@Irisatus)

Lucem aestiuam! 
Ne mei deseris nunc: 
Corus autumnat. 
(Pinarius 19/09/2011)

Nocte rigatá 
Egelidam fenestra 
Auram scribenti. 
(Xauierus Fran 21/09/2011)

De paedagogia speciali

Ad Georgium

Nonnullos abhinc dies symbolam a Nicolao Sallmann scriptam iterum legi "De duobus generibus Latinitatis hodiernis" [Acta Selecta X Conuentus Academiae Latinitati Fouendae (Matriti, 2-7 Septembris 2002), Romae-Matriti, 2006, pp. 231-240], cuius prior pars tractat sermonis cottidiani et Latinitatis Ciceronianae classicae formam atque altera pars est de sermone Latino hodie docendo et discendo et adhibendo, i. e. de libertate loquendi. Quamuis multa illic scripta studium excitauerint meum, nunc tamen mentionem praecipuam facere uolo uerborum horum:

 "Iam alteram (breviorem) partem orationis assecuti sumus, i. e. ad methodum docendi et discendi. Non loquor de scholis lyceis gymnasiis universitatibus, quibus opus est paedagogia speciali, quippe cum instituant alumnos plus minusve invitos, quos oportet methodis commodis et suavibus allicere ad litteras Latinas. Mea interest amatorum, qui desiderio Latino impulsi suo Marte accedunt ad sermonem Latinum. [...]".

Quid exacte dicere uoluerit hoc in loco peregregius Nicolaus Sallmann haud admodum intelligo (μαθήτρια γὰρ βραδεῖα εἰμι), quoniam non solum methodum Latinae linguae docendae et discendae actiuam, ut ita dicam, aut uiuam aut ex rerum natura petitam uideri modum maxime opportunum commodumque et suauissimum omnium ad studium litterarum Latinarum allicendum ego sentiebam (nam "quid magis naturae congruens -ut uerba Michaelis uon Albrecht afferam scripta in eodem libro pag. 32- quam de litteris Latinis ea lingua loqui, qua conscriptae sunt?"), sed etiam putabam alumnos qui saltem Studiorum Vniuersitatem ad Latinam Graecamque linguam et litteras discendas petunt, haud inuitos agere, sed potius "desiderio" utriusque linguae cultusque Graeco-Latini "amore" impulsos.

Vtcumque res sese habet, professor Sallmann recte dixit hac in parte: paedagogia speciali opus est... sed, mea quidem sententia, non tantum discipulis, sed praecipue magistris professoribusque "qui a Coetu Romano desciuerunt -ut Arcadius Auellanus inquit- et, quoniam ciuilitatem Romanam exuere nolunt, has disciplinas conseruandas prosequendasque iudicant; uerumtamen, quum usum sermonis et exercitationem in rebus scholasticis defectione amiserunt, Latinam linguam ex auctoribus Romanis eruere atque tamquam ab extrinseco in usum linguae introire tentant. Hos fortasse philologos recte appellabimus."

Magister cuiusdam Lycei qui paucos abhinc annos methodo Orbergiana uti coepit atque etiam primum quadam in Vniuersitate mense Septembri continenti linguam litterasque Latinas profitebitur, ad me misit epistulam uehementer excruciatus cogitatione hac: qua uia ambulet optima ad docendum. Fateor respondisse me quoque esse satagiam propter optimam uiam academicam docendi inueniendam (quae forsitan non alia sit quam illa Humanistarum!), quippe quae eadem cruciamenta mihi sint nonnullos abhinc annos. Difficilius enim est, ut mea fert opinio, linguam Latinam in Academia docere quam in Lyceis, cum nobis professoribus praecipuum propositum sit, ut dicunt, inuestigatio scientifica atque inquisitio philologica.

Nobis itaque professoribus paedagodia specialis quaerenda est, si alumnos allicere uolumus ad litteras Latinas, id est, necesse est nos et sermonem Latinum callere ususque scholasticos scire et philologiae haud ignaros esse. Ceterum, cum Nicolao Sallmann consentio hoc in loco:

Cum plurima pars Lyceorum ["et Vniuersitatum" ego adderem] non artem loquendi ["neque intelligendi" ego dicere auderem], sed facultatem legendi ["uel potius uertendi in sermonem uernaculum" ego denuo adderem] praescribat, institutio scholaris muta manebit nec revivescere poterit.

Plura de hoc argumento iterum scribam otiosa.

Ἡ βραδεῖα μαθήτρια

"Ἔρωτος ὅρα, ξεῖνε, μιαιφονίαν"

Τὰ γραμματεῖα καὶ ὁ κάλαμός μου

- Κατὰ τὴν ὁδὸν Ἑλληνικῶς προέρχομαι βραδύτατη, ἀλλὰ οὐ λειποψυχέω.

- Σοφῶς, ὦ Ἀλεξανδρα, ἀγαθὴ μαθήτρια!

- Οὐκ ἀγαθή εἰμι, ἀλλὰ βραδεῖα τε καὶ μῶρα Οὐ γάρ ἐστι ῥᾴδιον τὸ μανθάνειν τὴν Ἑλληνικὴν φωνὴν. Οὐαί μοι...! Γράφω γὰρ φλυαρίας. Τοιγάρτοι μὲν ἀσκεῖν πολλὰ δεῖ, ἀναγινώσκειν δὲ τάδε:

• ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
• PINAX ONLINE: A List of Web Bibliographies on the Ancient Greek World
• Précis de grammaire grecque
• ALPHABETUM GRAECUM: Περί ελληνικής προφοράς 
• ATHENAZE - Introducción al griego antiguo.
• Athenaze-WIKI

• Αρχαία Ελληνικά 

• ΔIAΛOΓOI ATTIKOI - Τί δ´ διανοεισθε περι του ελληνίζειν; Quid cogitatis de Graece loquendo? 

• Un niño griego en casa ( A Greek Boy at Home), de W.H.D. Rouse (Ana Ovando) 

• Vocabulario griego
• AKRÓPOLIS noticias en griego clásico

• POLIS: Curso intensivo de griego antiguo (Christophe Rico) 

• WIKIMEDIA en griego clásico 

• Greco interattivo  

• Σχολὴ εἰς τὸ τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν γράφειν, ἀναγινώσκειν, λέγειν καὶ ἀκούειν

• Library of Ancients Greek Texts on-line

• Greek-English Phrasebook

• Assimil: Le Grec Ancien 

• Graeca lingua (Scribd)



ΛΕΞΙΚΑ / LEXICA:

• Abrégé du dictionnaire Grec-Français (A. Bailly)
• An English-Greek Lexicon (Edwards)
• Benj. Hederici Lexicon manuale Graecum (1727)
• Benj. Hederici Nouum Lexicon manuale Latino-Graecum (1827)
• Diccionario Español-Griego-Latín (Fco. López Pozo)
• LEXICOLOGOS
• LOGOS (A. L. Gallego Real) 
• LSJ - The On-Line Liddell Scott-Jones Greek-English Lexicon 
• Philologus
• Schreveli Lexicon Manuale Graeco-Latinum Latino-Graecum (1725)
• Λεξικὸν τὸ μέγα καὶ πάνυ ὠφέλιμον Βαρίνου Φαβωρίνου Κάμηρτος, τοῦ τῆς Νουκερίᾱς ἐπισκόπου. Ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων βιβλίων συλλεχθὲν ἅπάσης τῆς Ἑλληνικῆς φωνῆς ὑπόμνημα. Ἐνετίησιν, ͵αωαʹ [1801]. 

• Thesaurus Graecae Poeseos sive Lexicon Graeco-Prosodiacum: Versus et synonyma (...) epitheta, phrases, descriptiones, etc. (ad modum Latini Gradus ad Parnassum) complectens. Autore T. Morell. vols. 1-2 (Etonae 1762); Editio altera locupletata (Cantabrigiae 1815).

 Alia legenda:

Per il lessico greco (Vivarium Novum)
Bardon et Gomez, L.: Lēctiōnēs Graecae, sīve manūductiō Hispānae juventūtis in linguam Graecam, Madrid 1856.
Morice, F. D.: Stories in Attic Greek, forming a Greek reading book for the use of junior forms in schools, Rivingstons, London 1883 [quarta edizione]. [Ristampa lievemente riveduta: Mahoney, A.: Morice’s stories in Attic Greek, Focus Publishing, Newburyport 2006].

• Rouse, W. H. D.: A Greek boy at home: a short story written in Greek, Blackie & Son, London 1909. [Le sezioni della storia corrispondono ai capitoli d’un manuale grammaticale (e dunque non secondo il metodo diretto) dello stesso autore: A first Greek course, Blackie & Son, London 1916 {terza edizione}].[Qui una rielaborazione d’alcuni capitoli in chiave ørbergiana, con immagini ed esercizi].
• Rouse, W. H. D.: Vocabulary to A Greek boy at home, Blackie & Son, London 1909.
• Rouse, W. H. D.: A Greek reader, Blackie & Son, London 1907.
• Rouse, W. H. D.: Lucian’s dialogues prepared for schools, with short notes in Greek, Clarendon Press, Oxford 1909.

De sonu Latino `gn´ et nostra littera `ñ´apud Nebrissensem

     Lectionem grammaticam mihi cachinnos mouere numquam in animo finxissem. Nam illo in libro auctoritate Academiae c.n. RAE in lucem nuper edito quem abhinc aliquos dies summatim existimaui (qui liber alioqui mendis non solum typographicis refertus est), locum iocosum de lingua Latina pronuntiationeque Hispanorum corrupta offendi ab Antonio nostro Nebrissensi descriptum. En uobis initium (rationem uero interpungendi aliqua parte mutaui et menda aliqua enmendaui):

`N´ praecedente `g´ quem sonum habeat magna totius Hispaniae cum omnibus doctis controuersia est. Omnes namque Hispani `signum´, `pignus´, `agnosco´ et similia sic proferunt ac si `c´ pro `g´poneretur. Viri tamen eruditi Graeci et Latini dictiones huiuscemodi sono quodam ex utraque littera misto lingua ad palatum tota molliter illisa pronunciant. Nemo scit hodie quemadmodum ueteres illi non modo `gn´ sed alias quoque litteras proferebant. Est tamen longe credibilius ueros litterarum sonos in Italia et Graecia resedisse quam in Hispania, quae totiens barbarorum dominationi manus ceruicemque praebuit. 

    Quamquam forsan exeunte saeculo quinto et decimo nemo sciebat quemadmodum ueteres illud `gn´ pronuntiarent, hodie fere pro certo habetur uariis indiciis alteram litteram sonum nasalem uelarem, alteram nasalem dentalem habere, i.e. [ŋn], sicut inter alia uestigia testimonio sunt inscriptiones antiquae nonnullae repertae in quibus legitur INGNES aut  INGNONIMIAE. Sonus autem quem Antonius hoc in opere (alio in opere posteriore palinodiam, ut uidetur, cecinit) barbarum existimat et comdemnat corruptum ad litteras `gn´ latinas enuntiandas, non est hic palatalis nasalis [ɲ] -sonus quidam ex utraque littera mistus lingua ad palatum tota molliter illisa, littera uidelicet nostra `ñ´ descriptus, sed quidam duplex sonus [kn].

     Sed legere locum Nebrissensem pergamus dignum risu hunc:

Sunt tamen qui dicant ex ista ratione dicendi nescio quam turpitudinem intelligi, quae in re praesertim diuina auditorum animos offendat. Nam si dixerimus -inquiunt-  `cognomen´, `cognosco´, `cognitus´ et similia, ilico incidimus in absurdum quendam sensum quem primoribus syllabis ostendimus. O homines impudentes atque petulcos, qui etiam ea quae omni sermonis reique turpitudine carent, ex animi sui libidine interpretantur. Si enim dixerit quispiam illud ex Euangelio Ioannis "cognosco oues meas et cognoscunt me meae", ego nihil sentio quod me pudoris rubore suffundat. 

    Quem sensum absurdum Hispani impudentes atque petulci subintelligant? Ecce liquide expressus ab Antonio:

At uos, homines nequissimi, perinde ac si genitale foemineum subintelligeretis, "hoc natat in labris et in udo est Maenas et Atis". Quod si essetis mundi, quemadmodum Apostolus inquit, "omnia etiam inmunda uobis essent munda". Nunc uero cum sitis immundi atque etiam toti in libidinem pruriatis, ab iis quae munda sunt, occasionem immundiciae uestrae accipitis. Quid uero facietis cum illud ex Euangelio auribus uestris insonuerit "foedere non ualeo, mendicare erubesco" et illud  "foederunt manus meas et pedes meos", "oculus Domini super iustos", "haec requies mea in saeculum", "Socratem fidibus docuit nobilissimus fidicen Connus". Num id cum Latine legimus quempiam offenditur? Testes nomen honestissimum in iudicio et alibi turpe. Cum legimus in Sacris Litteris "surrexerunt in me testes iniqui", estne quisquam adeo procax qui illud in turpiorem partem accipere uelit? [...]

   Nesciebam reuera Antonium tam facetum et iocosum fieri posse neque putabam umquam Phoneticae uel sonuum Latinae linguae studio me magnopere arridere.