22/11/2014

De Republica Litteraria


    Hebdomades in Academia progrediuntur taediosae, nam hos priores menses anni academici plura pensa grapheogratica quam institutoria mihi sunt. Quamobrem nisi foret propter dies Mercurii et Iouis, quibus sessionibus et colloquiis iucundissimis fruar horas matutinas cum discipulis et sodalibus, potius quam Philologiae Classicae mihi uideretur operam dare aliis negotiis alienissimis a studiis Humanitatis. 
      In una enim harum sessionum iucundissimarum legere coepimus quandam commentationem "De Reipublicae Litterariae originibus" anno 1861 Bonnae editam, auctore Constantino Schlottmann, quam Iarcius noster nobis adtulit ad eam legendam et rimandam. Cuius libri sententia prima est haec:
Rempublicam litterariam cum Vlrico Hutteno id genus commercii sodalitiique dicimus, quo diuersarum terrarum gentiumque eruditi homines inter se coniuncti sunt. 
     Primus qui locutionem 'Reipublicae Litterariae' usurpauerit, dicitur esse  Franciscus Barbarus anno 1417 in quadam epistula ad Poggium Secretarium Apostolicum de inuentis quibusdam Codicibus:
Quos autem orno? Eos nempe qui huic litterariae Reipublicae plurima adiumenta atque ornamenta contulerunt.
      Mirum quidem est quot et quanta opera, quanta numquam in aliis aeui spatiis, Respublica haec inde a saeculo decimo quinto usque ad saeculum undeuigesimum tantorum diuersarum terrarum gentiumque eruditorum hominum ope atque ingenio prodiderit, quae omnia uidelicet coniucta sunt uno eodemque sermone, nempe Latina lingua. Et inter hos homines eruditos adest ille qui, ut supra retuli, Rempublicam litterariam uerbis appositis descripsit nescio adhuc in quo eius omnium operum quae reperiri potuerint (Lipsiae 1861), nam multa et diuersa scripsit:
Volumen I:  Index Bibliographicus Huttenianus.
                        Epistolae et documenta quae ad annos 1506-1520 pertinent
Volumen II: Epistolae et documenta quae ad annos 1521 et sequentes pertinent.
Volumen III: Poemata cum corollariis. [Nemo p.106; Triumphus Capnionis p.413]
Volumen IV: Dialogi Huttenici et Pseudohuttenici [Pasquillus in pp. 465 et ss.]
Volumen V: Orationes et scripta didascalica cum corollariis [De Guaiaci medicina...; Flosculi].
       Primum didici nomen Vlrici Hutteni siue Vlrichi ab Hutten, dum de operibus Pauli Ricii medici Israelitae inuestigabam abhinc aliquot annos. Opusculum enim Huttenianum exstat De guaiaci medicina et morbo Gallico (Parisiis 1519; vol. V, p. 397) inscriptum, quod epistulas continet ab utroque (nempe a Huttenio Ricioque) conscriptas, quibus lectis alia opera Hutteniana quaesiui et didici maioris ponderis, ut puta Triumphus Capnionis -id est Iohannis Reuchlin- (1514) necnon Epistulas Obscurorum Virorum (1515-1517), in duo uolumina redactas (editio Hispano-Latina anni 2008 exstat), quorum alterum refertur ab Huttenio scriptum magna ex parte idque iocose in inimicos Capnionis. 
       Vbinam operum Huttenianorum inueniatur descriptio illa  Reipublicae litteraria supra memorata, adhuc, inquam, quaero indefessa. Sed interim alios locos scriptos reperio iucundissimos, sicut hoc colloquium salsum, cuius nondum pro certo habeo quis auctor sit, nam Huttenius eques Germanus non uidetur esse qui Dialogus nouus et mire festiuus, ex quorundam uirorum salibus cribatus, non minus eruditionis quam macaronices amplectens ca. 1519 exarauerit, nam in editione Teubneriana anni 1869 leguntur haec: "Gallicismis, ut Germanismis epistolae obscurorum uirorum scatent, hic dialogus refertus est, quod, quamuis ad auctorem explorandum et ad ipsum dialogum recte interpretandum magni ponderis neque minus manifestum sit, tamen nemo quem sciam, obseruauit. In Belgis atque in ipso fortasse Lovanio scriptas esse has apinas crediderim".  

Imago sumpta hinc

      Vtut est, hic dialogus salsissimus in lucem editus est plerumque in calce Epistularum obscurorum uirorum atque inter collocutores eminent non solum nomina Capnionis siue Reuchlin sed etiam Erasmi illius Magni, quem "grossum infamem" appellat Magister Ortuinus hoc in colloquio macaronico atque erudito. Si forte sodalibus Circuli Gaditani arrideret, eum legere uiua uoce possimus in sessionibus continentibus.
      Ecce epigramma ad lectorem in fronte dialogi, cuius litterae I.A.B. uidentur ad Ioannem Alexandrum Brassicanum referre, quocum etiam tibi, lector candide, ipsa ualedicere uolo usque ad commentarium proximum:

Epigramma I.A.B. ad lectorem    
Aspice quam lepidis salibus liber arteque docta
      Detegit hic mentem, facta refertque uirum,
-Quis linguae gerris mos est maledicere musis,
      Musis quique mouent bella cruenta sacris-,
Moreque Democriti risum dabis ipse solutum
      Et leges optatos, lector amice, sonos.

28/10/2014

De die natali cuiusdam homuncionis uitrei


     Hodie annus quingentesimus quadragesimus octauus agitur, ex quo Desiderius Erasmus Roterodamus dicitur natus esse. Cuiusnam autem hoc refert? Fere nullius procul dubio. Nam si nomen Erasmi hodie proferamus, in mente plerorumque et maxime iuniorum tantummodo ueniet imago stipendiorum Europaeorum istorum, quorum ope discipulis licet peregrinari toto Vetere Orbe, etiamsi non sine minima difficultate propter penuriam ipsius stipendii.

    Sunt autem nonnulli (homines sane eruditi), qui merito celebrent diem natalem illius uiri, qui tot tantaque opera -colloquia nempe, epistulas, annotationes, carmina, apologias, declamationes, encomia, orationes, progymnasmata, precationes, responsiones et ita porro- nobis reliquit sermone antiquorum Romanorum uiuide scripta saeculo sexto et decimo. Quorum quidem memorum alium inueni partes agentem ipsius Erasmi (rem miram!), qui sibi ipsi gratuletur usurpans loquelam, qua dubito quin Roterodamus ille umquam scripsisset:


  
     Alios quoque offendo, qui linguis uernaculis (praesertim Anglice et Hispanice) memorant sententias insignes, quas auctor Laudis Stultitiae ad memoriam posteritatemque prodidit:



    Bene scio non omnes linguam pulchram Erasmicam intelligere fortunatos posse (uae uobis amantibus miseris, utpote qui non ualeatis!) ideoque eis necesse est magna opera quae exstant Roterodami euoluere per interpretes haud semper locupletissimos.
      Quamobrem ego hodie diem celebrare natalem Erasmi cupio uiua uoce atque uobiscum lectoribus candidis et humanitate praeditis compartiri quaedam eius uerba, quae, ubi primum offendi, perpetuo animo meo fixa manserunt:
   

Erasmi epistula nuncupatoria editionis Naturalis Historiae ad Stanislaum Turzo (Basileae 1525)


     Quae uerba legenda sunt uobis una cum his, quae ille homo et clarissimus et humanissimus exarauit annos nouem et sexaginta natus, uno uidelicet anno ante quam de uita decessit:


“Erasmus Rot. Bartholomaeo Latomo s.d.” (Basileae, 24 Augusti a 1535).


14/10/2014

Dono dedit dedicauit

  Hodie mane dum per andrones bibliothecae academicae ambulabam quaedam lexica quaerens, casu annotationes has manu scriptas, quas nunc hoc in scriptorio uobiscum compartiri uolo, offendi, et casu inquam offendi, quoniam libri, qui annotationes has inopinatas continent, in forulis domesticis mihi in promptu sunt, ideoque alii erant libelli quos ipsa quaerebam. Sed ubi primum oculi mei eos uiderunt, manus uitare non potuerunt sumere unum (uaria quidem exemplaria eiusdem editionis in pegmatibus exstabant) et illum ipsum quod tenui, scriptum occultabat hoc prima in pagina:

     Exemplaria sunt, ut uidere potestis, duo seriei librorum "Lingua Latina per se illustrata" nuncupatae, cuius partes prima atque altera quibus indices sunt "Familia Romana" et "Roma Aeterna", condunt uerba ab ipso Ioanne Ørberg manu scripta anno 2005º, ubi Facultatem Philosophiae et Litterarum Vniuersitatis Gaditanae uisitauit mense Aprile:


"Ørberg Gaditanos visit" anno 2005

12/10/2014

Haicu alterum autumnale

Die 6 m. Octobris                                            (Kyodo News/Ap/Lapresse)





Haicu de monte Ontake

ascendunt montem
formae uersicolores
cinericium

11/10/2014

De prospectu triplici


     Beatam esse et fortunatam me saepe puto, utpote quae forte circa me inuenerim homines uel optimos et eruditissimos saeculi nostri, quorum nonnullorum amicitia magisterioque ita fructa sum, ut omnia quae tot tantaque eorum gratia didicerim libens (et non solum de disciplinis diuersis inquam, sed etiam de humanitate), numquam sola ipsa nancisci potuissem. Sed simul uitare nequeo capere quendam maestitiae sensum, quod homines huius farinae animaduerto induere (nescio utrum uolentes an nolentes, inscientes an scientes) pressam tunicam ex panno quodam crudeli peruersoque confectam necnon galeam de corio mendaci leuigatam. Sed fortasse fallar male prospiciens, fortasse ei non sint qui ingrediantur sic induti, sed ego ipsa sim quae incedam tunicam et galeam gerens illius materiei. Vel potius optima discipula facta sum.

2/10/2014

De egestate uerborum et rerum nouitate

        Verbum idoneum non inuenio unum solumque ad Latine dicendum "disparar / to shoot / sparare" nisi per ambagem. Sciresne forte tu, candide lector, plane et Latine id dicere?

Delineator nomine 'El Roto' fecit.

          Quid censetis de his uerbis temporalibus, quae lectores tres proponunt (inspicite quaeso annotationes huius commentarii)? Vtrum trium horum (uel forte casuque aliud) uobis uidetur magis idoneum, scilicet 'iactare', 'displodere' an 'iaculari', si tantummodo uocabulo uno soloque uti uellemus?



      Dum interim responsum cogitatis, lectores cari, ecce uobis commentatio Lusitanice ab Eduardo M. Engelsing exarata, quae forsan clauem ullam nobis dare possit, praesertim partem uidete sultis septimam "Nouissima uerba Latina" (Lusitanice Os neolatinismos) inscriptam (pp. 113-115): 
LATIM, BIQUÍNI E SINFONIA DISCORDANTE: LÍNGUAS CLÁSSICAS E METODOLOGIA DE ENSINO, Organon, Porto Alegre, v.29, n.56, (2014), pp. 99-121.
   

28/9/2014

De Sale Musarum

   September mensis tandem aliquando ad finem peruenit, qui procul dubio fuit admodum inusitatus, nam res uariae academicae finem quoque ceperunt extremum. Quarum alia inopinatam uicissitudinem atque mutationem tristem nobis adtulit (uerba haec dedico Gulielmo), aliae tres ad institutionem scholasticam (Begoniae discipulae gratulor) atque ad inuestigationem umbraticam (de Plinio Maiore et de Horatio Landinoque) attinentes feliciter mihi perfectae sunt, aliam postremo, quam abhinc anno uno umeris libenter sustinui, libello memoriali ad quosdam iudices tandem misso, hodie uobis, lectores mei fideles, commendo, quamuis confitendum sit iam aliquot hebdomades per rete omnium gentium praesto esse paginam quae adhuc struitur propositum continens.

    Fuit quidem Irisatus noster, qui -silens nunc temporis- olim nomen mihi monuerit huius propositi, cum quendam librum epigrammatum monstrauisset, cuius titulo lecto uti decreuerim, ut nouum inceptum inscriberem, quod est Sal Musarum. Nescio equidem utrum hae Musae mansuetiores uitam acturae sint diuturnam et salsam an potius breuissimam et insulsam, sed utcumque res sese habet, pro modulis meis conabor cum eis ipsis aliisque salsis sociis concinare et pares esse huic incepto humanitatis.

       Varia erunt pensa et exercitationes et munera mihi facienda, ut ad scopum ipsa recte dirigam. Adhuc autem prorsus ignoro ad quem calcem decursura sim, quoniam ex incerto carcere initium semper sumam. Omnia enim de cursoribus strenuis atque audentibus pendebunt qui cursitare uelint mecum.

       Gustare enim nolite dedignari, candidi lectores, hunc Salem Musarum, nam qui tot milia salium ubique linxerunt, Musarum Charitumque Apollinisque consalenei facti sunt et inde cum Musis Gratiisque cumque Phoebo multos modios salis comederunt.


30/8/2014

Plura de odoribus


        Mensis Augustus ad finem peruenit et cum eo dies aestiui feriatique. Epistulae discipulorum et professorum heri et hodie in loculum litterarum electronicarum intrantes initium cursus Academici nuntiant inminens. Quamobrem ianuam et fenestras Scriptorii per totum mensem a me inuisitati hodie aperio, ut aura intret noua et uitalis, cum receptaculum redoleat clausum. Multa quidem proposita atque incepta noua ex superioribus locis prospiciuntur in horizontem, quae uiribus refectis spero fore ut aequo animo paratoque fortiter subitura sim. Interim ad pluteos et pegmata appropinquo ad librum sumendum unum. Placet mihi et iuuat epistulas euoluere, quas multas quidem legi mense hoc Augusto. Ecce una de argumento olim habito, quod denuo nunc attente euoluo necnon me fusius acturam et mox scripturam esse spero:

CELIVS CAL[CAGNINVS] CAMILLO VISTARINO  
     Vix possem eloqui, Camille uir doctissime, quantum me alliciat ac teneat tuae isthaec felicitas ingenii ad omnes praeclaras disciplinas nati. Mitto studia forensia, in quibus longe praecellis, mitto legum arcana, in quibus nihil est tibi inexcussum, nihil imperuium, nihil obscurum. Sed quom in has etiam nostrates studiorum amoenitates descendis, quanto id facis iudicio? quanto haec scrutaris acumine? ut si hoc unum agas, uix tibi ad ea exploranda otium aut ad recolenda suppetere posse uideatur memoria. Iure itaque quom te praesente insignis Pliníi locus in quaestione uocatus sit, te unum imprimis doctissimum iuxta et aequissimum disceptatorem adimus, cuius iudicio sine prouocatione acquiescamus. Plinius lib. XIII cap. III (liceat enim mihi per te peruulgata, tametsi Plinio ignota, capitum diuisione uti) "in M. Ciceronis, inquit, monumentis inuenitur unguenta gratiora esse, quae terram quam quae crocum sapiant: quando etiam corruptissimo in genere, magis tamen iuuat ipsius uitii seueritas".
      Fuit qui locum castigandum putaret et pro 'terra' 'caeram' substituendum: quando apud Cic[eronem] lib. III De Oratore ita scriptum inueniatur: "unguentis minus diu nos delectari summa et acerrima suauitate conditis quam his moderatis et magis laudari quod сaeram quam quod crocum olere uideatur". Addebat ille nullum esse odorem terrae seque id Plinii authoritate probaturum confidebat. Quorum utrunque an ego iure pernegauerim, tua sit, aequissime uir, aestimatio. Ego sane nullam esse in Pliniano codice noxam uel sacramento contenderim, quin et Ciceronis locum ad Plinianae potius sinceritatis exemplum reuocandum iudicauerim. Nam quomodo moderatius olet unguentum, quod caeram quam quod crocum redolet? Certe natiua ipsa сaera acerrimi grauissimeque odoris est. Et licet pro locorum conditione odor ille intendatur remittaturue, ubique tamen olfactum urgere experimento compertum еst, utpote quom саerа gummi arborum et florum lentore glutinata sit et propoli plerunque ut propinqua, ita etiam admixtat, ut iam nihil sit, quo magis caerae quam croci odorem in unguetis expetamus aut croci magis quam caerae reformidemus. Terrae uero odorem abesse nusquam, puto, Plinius dixit. Certe libro XV сар. XXVII mirum esse scripsit, tria naturae praecipua elementa sine sapore esse, sine odore, sine succo, aquam, ignem, aerem. Quo in censu nullam uideo terrae habitam mentionem. Sed quid ad hanc rem comprobandam uel rationibus uel externis authoritatibus depugnamus? quom ipse Plinius sibi sit locupletissimus testis, terram non caeram legendum esse. Eius teltimonium laudamus lib. XVII cap. V, ubi terrae genera enumerat: "Certe Cicero, lux doctrinarum altera, meliora, inquit, unguenta sunt quae terram quam quae crocum sapiunt. Hoc enim maluit dixisse quam redolent ita еst ргоfecto. itа enim erit optima quae unguenta sapiet. Quod si admonendi sumus qualis sit terra odor, qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea, sub occasu solis in quo loco arcus caelestis deiecerit capita suа et quom a siccitate continua immaduerit imbre. Tunc emittit illum suum halitum diuinum ex sole conceptum, cui comparari suauitas nulla possit. Is esse odor in commota debebit repertusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. Talis fere еst in noualibus caesa uetere sylua, quae consensu laudantur".
     Quae prope omnia ex VI Theophrasti li[bro] De plantis uidentur excerpta. "Siccitas est, inquit Theophrastus, qua odores uel omnium uel certe aliquorum facere potest, quod obiter in terra quoque perspicuum est, ubi tempore aestiuo solo adusto imbres accesserint. Humor enim admissus feruentique puluere admixtus odorem generat, quod idem in caeteris etiam facit. Nam et quod de arcu caelesti referunt, arbores et loca reddere odorata ubicunque constiterit, tale est. Reddit non in omnibus modis odorata, sed siqua materia combusta proxima sit. Nec id forsitan per se agit, sed quodammodo per euentum. Impluit enim locis ubi constiterit, quippe materiae combustae admissus humor uaporem quendam odoremque excitat. Neque enim aquae multum descendit, sed magna parte guttae irrorant, ita ut caliditatis siccitatisque modus non desit". Haec ille. Illud non praetermittam Plinium quidem a Cicerone mutuatum quod ad terram et unguenta pertinet, non tamen ex libro III De oratore uideri mutuatum, quando eo loco Cicero commendauit unguenta non quae saperent terram, sed quae olerent. Sapere autem a Cicerone scriptum Plinius nuncupatim obseruauit. Nisi forte quis authoritate Pliniana uictus, apud Ciceronem sapere, non olere legendum contenderit. 
           Vale et tu quid sentias perscribe. M.D.XVIII. Buda.

13/7/2014

Victrix


     Inde a quodam commentario a conterraneo Ioanne Oleastrensi facto (primum Latine exarato et misso ad Gregem Latine loquentium, deinde in sua pagina retis universalis fusius Hispanice scripto) de inscriptione in "Arcu Victoriae' Matritensi incisa, quae mentionem facit 'armorum uictricium', ubi uocabulum q.e. 'uictrix' hoc in loco munere fungitur adiectiui, cogitare coepi de hac uoce, quae duas partes agere ualet, alteram instar nominum substatiuorum suffixu feminino -trix desinentium, alteram instar nominum adiectiuorum suffixis -ix/-ax/-ex/-ox desinentium (ut audax, supplex, felix, atrox...). In lexico Forcelliniano sub hac uoce legimus haec:              
    Victrix adhibetur A) Substantivorum more, femin. gen. [...] B) Adjective, cum neutris quoque conjungitur ut etiam ultrix eorumque positionem sumit [...] 
       Sed inter exempla hoc in lexico memorata, fere omnia uidelicet genere neutro et numero plurali (ut Seruius monet), unum tamen et alterum inuenio ex numero singulari factum, ut illud cuius Scipio Maffeius testis est:
        Inscr. apud Maff. Mus. Ver. 170. 2 HEV FACINVS VICTRIX.
   Quippe antiquissimo in Museo Veronensi Maffeiano siue Antiquarum inscriptionum atque anaglyphorum collectione reperitur inscriptio haec, quae in lucem edita est huiuscemodi:

Inscr. CLXX 2
   In libris quidem tribus Stephani Antonii Morcelli De stilo inscriptionum Latinarum inscriptio ipsa illustratur annotatiuncula hac:
     Vibiam Victricem Ateius deflet, sponsus sponsam, cui, quum nuptias futuramque prolem votis praesumeret, vitam inviderant fata et grave marito vulnus inflixerant; porro et mater Vibiae obierat; itaque hanc cum parente in Elysiis iucundam ut agat vitam, precatur, ipsam Vibiae animam Manes appellans. Sepulcrum alieno in loco exstructum fuerat; idcirco adscriptum est, quorum id permissu factum, Attii nempe Primigenii et Heraclidis Tabularii Domitiae, ad quos praedium pertinebat.
      Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL) titulum condit hunc in libro VI numero 7886 (necnon in Inscriptionum Latinarum Collectione Orelli 4841). Ecce:

CIL VI  7886
        Hoc in loco uox q.e. "uictrix" intellegi uidetur more adiectiuorum, nam ante eam leuiter non pungitur. Eodem modo interpretatum est in Anthologia ueterum Latinorum epigrammatum et poematum ab Henrico Meyero digesta et aucta (editio Burmanniana, Lipsiae 1835):


      Aliter interpretatur pentameter secundus in libro Carminum sepulcralium ab Iohanne Cholodniak collectorum:

Carmen sepulcrale Latinum 687 (Petropoli 1897)
        Petrus Burmannus nodum percipit uersus quarti, utpote quem a lectore quaerat an emendari possit sic:
Dum tibi progenies, animo dum fidis in illa,
 Heu fati victrix, me tua vota gravant.  
                  id est, dum spem nimiam, tamquam fati victrix esses, in progenie tua reponis.
Anthologia veterum Latinorum epigrammatum et poematum (1759)

       Interpretationem aliam offendimus in libro Prosodiae Latinae Fundamenta cum Parnasso lapidario Raymundi Guarini,  ubi uox "uictricis" intellecta est ad uxorem mortuam relata, non ad uocabulum neutrum "facinoris":

Neapoli 1822
  Adnotatio numero (1) in calce indicata monet:
(1) Ex Mus. Veron. pag. 170 num. 4. Victrix dicitur Vibia viro suo, quod ab illius votis viri vota sint praegravata, qui uxorem sibi superstitem optasset. Nota N. Numerium praenomen designat.
      Sunt enim alii qui putent uocabulum "Victricis" neutrum est ad facinus casu uocandi relatum; alii qui censeant "Victricem" cognomen esse Vibiae, uxoris mortuae, quam sponsus uocat lacrimans, sicut etiam Franciscus Buecheler et Alexander Riese, (Lipsiae 1897), qui autumamt inscriptionem esse incisam circa annum 96 et annotationes faciunt haec:
1 nubilis pro matura puella, an quia nondum iustae fuerant nuptiae? huc tendere u. 3 s. uidetur. 4 Victrix cognomen Vibiae uidetur (CIL X 6252 Caediciae Victricis), idem clarum Veneris uocabulum. cf. carminis proxumi u. 14. facinus uictrix sicut uictrici solo a Claudiano copulatum Maffeius putauit, fati uictrix coni. Burmannus.
   Tandem aliquando ad saeculum uicesimum peruenimus, in quo Ioannes Aegidius, magister magistrorum, commentatiunculam facit de hoc carmine epigraphico in quadam symbola, in qua existimat Burmannum et Buechelerium epigramma non intellexisse, inspecta interpunctione uerborum:

J, Gil Fernández, "Notas a los Carmina latina Epigraphica" Habis 10-11 (1979-1980), 183-188. 

     Id est (magistri uerba Hispanica in Latinum uerto): "Colloquium enim fit inter sponsum et uxorem post partum mortuam. Quamobrem Vibia arguit optatum Victricis (?) quaerendae progeniei causam fuisse mortis: dum tibi progenies animo idem ualet quam dum tibi progenies cordi".
       Sin autem in primo disticho maritus est qui loquatur, si in altero est uxor quae respondeat, quisnam est, mecastor, Victrix?

     Forsan commune non sit uocem "uictricis" adiectiue adhibere numero singulari, sed etiam non usitatum est uerbo temporali q.e. "fido" uti cum praepositone 'in' et ablatiuo casu, sicut hoc in carmine, i.e. "fidis in illa": immo usitatius est una cum casu datiuo: "fidis illi", nisi potius intelligendum sit "fides":

Dum tibi progenies animo, dum *fides in illa

      Quod autem non fieri potest, nam quamquam apud Ciceronem (epist. ad fam, 1, 1, 4) legimus: "si esset in iis fides in quibus summa esse debebat, non laboraremus", uocalis i nominis q.e. "fides" breuis est atque syllaba producta hoc in quinto pede exspectatur, quod uocali I longa liquide indicatur apud Corpus Inscriptionum Latinarum  una cum aliis I longis:    


     Etiam testimonio sunt uersus hi Ovidiani (Am. 1,6,1):

ergo quae valuit pro te quoque gratia quondam—
 heu facinus!—pro me nunc valet illa parum?

  et praesertim memorandum est cognomen Victrix ad Venerem (Plin. nat. 8,18) aliasque feminas (CIL X 6252) relatum:



        Ecce tandem aliquando interpretatio mea, forsan falsa, sed ipsa sic intelligo carmen epigraphicum hoc, saltem hodie:

VĪBIAE
Nōnum post decimum complēras nūbilis annum,
     Vībia, crūdēlī fūnere rapta uirō.
Dum tibi prōgeniēs animō, dum fīdis in illā-
                     Heu facinus!-, Victrix, mē tua uōta grauant. 
Molliter ad matrem placidī dēscendite, Mānēs!
     Ēlysiīs campīs flōreat umbra tibī. 
     M. Ateius Epaphrodītus.          
      Id est: Vir quidam, cui nomen est Ateius, mortem deplorat puellae nomine Vibiae Victricis, quae undeuicesimum annun agens ad nuptias proxima a uita decessit. Ea quidem ante omnia auebat progeniem quaerere, cuius optatis infortunium respondit crudele, nam Vibia mater facta est nubilis, sed post partum periit, unde uota optabilia in facinora mutata sunt eaque grauiora. Quare uir magno cum dolore clamat et rogat Manes siue defunctae animam leuiter descendere ad matrem suam iam etiam defunctam, ubi animam ducat  placidam, dum ille in terra manet grauatus atque oppressus uotis uictricibus, id est progenie.           

5/7/2014

Breuiculum effugium


     Breuiculo effugio fructa sum hac hebdomade superiore una cum familia amicisque, septem denique homines fuimus quattuor dies. Quod optimum fuit necnon mihi necessarium, quoniam annus academicus, etiamsi nondum persolutus, fuerit admodum negotiosus et huiuscemodi esse perget saltem usque ad finem mensis, praesertim diebus continentibus, quippe quae noua exspectem maximi momenti... Sed de rebus academicis scribere nolo hodie. Ad alia iucundiora transeamus.

        Haud primum Londinum uisitaui, nam quidem abhinc fere quindecim annos iter breuissimum (breuius quam hoc) feci in terram Britannorum, nempe duos pressissimos dies Londinum (quibus fere nihil fructa sum, quia particeps fueram cuiusdam conuenticuli ideoque fere nihil urbis uidi neque spectaui), duos tranquilliores dies aliud in oppidum uicinum, ubi sepultus est auctor ille egregius, qui fabulam 'Aliciae in terra mirabili' scripsit, et ubi etiam leuir illo in tempore uersabatur. Sed confitendum est hanc alteram excursionem Londinensem magis mihi arrisisse quam primam, nam caput Regni Britannorum recordabar et foedius et insulsius.
Locus frigidus et cinereus et pluuiosus. Quisnam negare audeat?

      Ciuitas quidem est frigida et pluuiosa et colore nimis cinereo uel plumbeo praedita (quisnam negare audeat?), sed hac de causa ibidem colores pauci, quibus ea ornata est, maxime ruber et caeruleus et viridis, magnopere eminent prae fuscis, qui eam iugiter induunt.
          Videte exempla nonnulla:

Ruber color inter lapides splendent
 Gallus superbus pugnat cum caelo pro colore.

Viridis timide apparet apricus
Rubrum ante ramos

   Vicus autem, quo multum delectata sum, fuit is cui nomen est "Camden Town". Oculi enim mei numquam spectauerant aliquod similius, congeriem scilicet odorum et colorum tumultum.

Vicus tabernarum et colorum et odorum plenissimus

   Sed quod difficilius intellectu simulque inauditum atque mirum uisu mihi fuit hoc: quamuis plerique homines orbis terrarum respuere studia Humanitatis et Musas mansuetiores conculcare uideantur, umquam tamen non uidisse tot uiros, tot feminas, tot pueros, tot puellas ambulantes spectatores omnibus in Museis, praesertim in illo, quod condit tanta mirabilia aliena, scilicet Graeca Romanaque et Aegyptia inter alia, ut per quasdam cameras atque andrones uix transire possemus:

Cur mortem magnopere miramur?
Lapis trilinguis clarissimus (196 a.C.n.): ne ad uitreum quidem appronpiquare potui.
Vas uitreum album et cyaneum uiolaceum (saeculo I p.C.n. ineunte)
Vestibulum Musei Britannici frequentatum
Aureae Nereides

     Omnes inscriptiones Latinae Graecaeque, quas inueni, in Museo inerant. Videte has mihi dilectissimas in scholis aliquando usurpatas:

Ca. 80 a.C.n.
Ca. 100-200 p.C.n.

    Paucas autem inscriptiones (ne fere nullam dicam) Latinas repperi ultra Museum, scilicet in uiis urbanis, nisi unam aut alteram, nam fere omnes tituli incisi erant lingua barbara.

Anno 1910º inscriptum est
        Ceterum tantum duos libros emi hoc in itinere, alterum filiae (nempe lexicum Coreano-Anglicum), alterum mihi Latino-Anglicum, de quo alio die plura scribam otiosa et paginas monstrabo nonnullas. Interim en uobis, lectores mei carissimi, imago libri frontis:


          Breuissimum denique atque iucundum fuit effugium hoc Londinense, in quo tandem aliquando sol, ubi uix splendet, ultimo die nobis ualedicere uoluit:


14/6/2014

Nosce te ipsum et alios


   Ingenii nimis subtilis esse uidetur Ioannis Audoeni Cambro-Britanni de adagio Persiano lusus hic:


    Quippe Persius quaestionem posuit illam in ore suo, cui respondet alter in prima eius Satirarum primi libri:

                            '...o mores, usque adeone
scire tuum nihil est nisi te scire hoc sciat alter?'
'at pulchrum est digito monstrari et dicier "hic est".'

    Quod dictum alio modo sibi uelle uidetur: "Itane uero scientia tua nihil est, nisi alii nouerint te esse scientiâ praeditum?" Vel etiam: "Ergone uanam gloriam uelut ultimum finem studiorum tuorum constituis?".
    Sed crassa Minerua mea haud bene intellegit lusum Audoeneum illum tam subtilem in ore politici positum, quem sunt etiam qui dicant esse similem huius:


    Quid uos censetis, candidi lectores, de adagio illo Persiano ab Audoeno salsiuscule uso?  Vtcumque est, hoc tamen aliud eius epigramma de religioso politicoque facilius est captu et luce clarius:



10/6/2014

Audoeni epigrammata salsa


      Ioannis Audoeni, qui 'Martialis Rediuiuus' siue 'Anglus' uocitatus est, Epigrammata (1606-1613) lego iucundos hos dies initiales temperatosque mensis Iunii, post mensem Maium calidissimum. Quae carmina repperi, dum aliquid quaerebam ad propositum Sal Musarum inscriptum attinens. Multos uersus illo in libro degustaui sale leporeque aspersos, quorum hodie nonnullos selegi uobis, candidos lectores, ut eis quoque uos ipsi fruamini indeque ei uobis excitent sitim legendi plures:

IV 127 Ad Lectorem 
Omnia salsa sitim pariunt potoribus. O si
       Lectori pariant carmina nostra sitim!  
VII 64 De libro 
Oxoniæ salsus, juvenis tum, more vetusto,
      Wintoniæque, puer tum, piperatus eram.
Si quid inest nostro piperisve salisve libello,
       Oxoniense sal est, Wintoniense piper. 
II 160 Ad Martialem 
Dicere de rebus, personis parcere nosti,
        Sunt sine felle tui, non sine melle sales.  
IX 74 De salinis. Ambiguum 
Anglorum ingeniosa licet generosaque gens sit;
       Anglus emit parvo sal minimoque sales.
Sit quamvis albus Britonum sal, Gallicus ater,
       Pluris quam noster venditur iste niger.

VII 119 Dicacitas et prudentia 
 Ingeniosus at imprudens est absque cibo sal.
       Doctus inurbanus quid? cibus absque sale
IV 142 Ad D. Henricum Neville, Domini Abergevenny filium haredem* 
Fallor? an in mensa memini te dicere nuper,
       Sit tua quod sapido lingua inimica sali?
Manducare salem tibi nil opus, Henrice*, quare?
      Omne fere, loquitur quod tua lingua, sal est. 
        *In quibusdam editionibus: Ad Attalum / Attale 
V 18 Ad Dindymum  
Mandere te modios mecum salis, inquis, oportet,
     Cœptus ut ad summum progrediatur amor.
Manducare salem memini te, Dindyme, nunquam:
     Dic igitur, quando noster amicus eris?
VII 102 Rhetorica et Dialectica 
Rhetorice dicendi ars est logiceque docendi:
       Illa sophistarum robur, at ista sophon;
Illa magis condita, recondita sed magis haec est;
       Illa salax magis et salsa, sed ista sal est;
Rhetorice verum velat, logiceque revelat;
       Hæc monet, illa movet; haec docet, illa nocet. 
IX 63 In Paracelsum 
Discipulos terrae esse salem cum dicat Iesus,
       Esse salem terram cur Paracelsus ait? 
X 87 Redemtor 
Te sine nil video, sapio nil. Tu meus es Sol
      Solus, Tu meus es Sal: mea sola Salus. 
XII 48 Sales 
Mel torvi Samson invenit in ore leonis.
       In se salsa aliquid sic ioca mellis habent.


18/5/2014

De contrariis rebus

In honorem atque in memoriam Ioannis Vincentii et Ludouici Charlo, 
quos plurimi apud nos consentiunt bonorum hominum esse optimos

      Dictum exstat philosophicum idque uulgatisimum quod est "Opposita iuxta se posita magis elucescunt", cuius auctor quis sit, prorsus nescio, sed Aristoteles esse refertur, qui omnia dixisse uideatur usque ad saeculum septimum decimum. Vtcumque res sese habet, dictum hoc tritum uerissimum exsistimo, nam quid appositius declarat quid sit silentium quam strepitus, quid nox quam dies, quid uirtus quam uitium, quid palatium quam casa, quid denique mendacium quam ueritas.

     Sed quamquam facilius aut celerius est inde a silentio progrediri usque ad strepitum, a nocte ire usque ad diem, a palatio intrare in casam, a uirtute incidere in uitium, ueritatem tamen statim elucescere inter obscurissima mendacia, abstrusum in profundo mihi uidetur. Magister quidem in praefatione cuiusdam libri, qui mox in lucem edetur Baetica Renascens inscriptus, ubi inter alia de mendaciis et ueris academicis fusius disceptauit, uerbis finiuit eis, quae quidam uetus poeta, cuius nomen quoque mihi nunc memoriae non est, dixit: Veritatem Temporis filiam esse. Sed "tempus" est pars aeui, quae nimis breuis, tanquam minuta, uel nimis longa, tamquam saeculum, esse potest.  
     
       Nuper egressa sum e quodam Conuentu, uel potius ex utroque Conuentu eadem in urbe Baetica celebrato, altero inter quinque dies (ubi propositum nuntiatum est maximi momenti studiis humanitatis, cui index Europa Renascens est), altero hebdomade exeunte (mihi tantummodo licuit interesse tres noctes et quattuor dies, inde a die Mercurii usque ad diem Saturni), illo cum plerisque professoribus Vniuersitatis, hoc cum multis magistris Lyceorum, uno autem et altero de eadem utraque lingua quae dicitur classica eiusque cultu. Inde tamen ab altero transiui usque ad alterum tamquam si a nocte ad diem uel a die ad noctem, nam quamuis omnes procul dubio diligant studia haec uetustissima, participes utriusque conuentus partes agunt dissimiles in scaena academica.
 
         Eruditae orationes fere omnes utriusque Conuentus fuerunt, sed praecipue (mente fingite qua de causa) illis a Theoderico Sacrè atque Aloisio Miraglia habitis delectata sum. Acroasibus quoque nonnullorum discipulorum et sodalium fructa sum, maxime Aluari Cancela discipuli Vniuersitatis Studiorum Matritensis (Gaditanis quattuor discipulis, qui sunt Laura Jiménez, Pamina Fernández,, Iuanus Sánchez, et Iohannes Carolus Jiménes, non mihi licuit audire neque etiam Galae L. de Lerma Barcinonensi discipulae meae doctorandae, utpote qui omnium eorum acroases fuerint me absente, sed optime egerunt, ut nonnulli postea me certiorem fecerunt), et mihi praetermittendae non sunt binae orationes, quae de nouissimis linguae Graecae methodis habitae sunt a Iacobo Carbonell et Mario Díaz, cui ipsi opus Latine interpretandi uerba praefatoria libenter feci.

       Dies quidem egi iucundos cum amicis sodalibusque et cum discipulis familiaque, sed imagines ope lucis descriptas uobis, lectores beneuolentes, candidae lectrices, horno praebere non possum nisi paucissimas, quas hic atque illic inuenies per rete omnium gentium dispersas, plerasque pro dolor pessime descriptas, utpote quas per telephonum gestabile cepi imperita. Ecce quinque selectae:

Prospectus theatri Romani
Sessio alterius Conuentus ubi oratrix de Plinio Maiore Ciceroneque loquitur
Gratiae Mario agendae
Iacobus Διαλόγους nobis praebet
Optimum omnium fuit: sermocinari cum necessariis, amicis et discipulis.

       Alcedonia autem non fuerunt circa me Gades reuersam, quippe quae documenta maximi momenti ad gradum quendam academicum poscendum complere debuissem quasi decimum tertium laborem Herculeum. Quod die Iouis superiore (tandem aliquando!) post fere duos annos absolui et perfeci (nescio utrum recte an praue, quod intra aliquot hebdomades compertum habebo). Etiam apud nos nunc celebratur conuenticulum in honorem et in memoriam carisissimi desideratique Ludouici Charlo, cui orationem de hominibus uitreis dicabo. 

       Quamobrem usque ad diem hodiernum in Scriptorium intrare nequiui ad aliquid nonnullius momenti uobis Latine enarrandum. Nihilominus inter tot tantosque labores academicos memoriam meam non fugit munus praecipuum, quod spero fore, ut diebus continentibus absoluere possim, nam pollicita eram ad quendam, qui de nominibus non sollicitatur, etiamsi in Academia opus faciat (rem insolitam et contrariam!) mittere exemplar ope lucis descriptum horum librorum, quos lente et pedetemptim me euoluturam esse spero simul cum illis nouissimis Graecis:

"Africani Latine discunt"